कदम्ब
kadambaपुं · masc.In 18 kośas: 23 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
कर्कन्धुः कुवली कोलिर्बदर्यथ हलिप्रियः ।नीपः कदम्बः सालस्तु सर्जोरिष्टस्तु फेनिलः ॥ ११३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेध्यं निमित्तं बाणे तु लक्ष्यहा मर्मभेदनः ॥ १४१ ॥वीरश्च वीरशङ्कुश्च कदम्बोऽप्यस्त्रकण्टकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
शोभाञ्जनी तीक्ष्णमन्धः शिग्रुका क्षीबमोचकौ ।कदम्बे पुलकः श्रीमान् नीपो धूर्तश्च दीपनः ॥ २१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्षपे तु कदम्बः स्यात् सिते त्वस्मिन् वरिष्ठकः ।पीतवर्णे तु सिद्धार्थो राजो … राजसर्षपः ॥ २६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रियालः स्यात् पियालोऽपि गुग्गुलुर्गुर्गुलो भवेत् ।कादम्बः स्यात् कदम्बोऽपि वृक्षे स्यात् पिचुलः पिचुः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कदम्बसायकादम्बा वाजी च स्यादिषुर्द्वयोः ।प्रक्ष्वेडनो ना नाराचोप्यस्त्रं षण् सायकः पुमान् ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीलध्वजः कृष्णतालः कदम्बो ललनाप्रियः ।स्यात्सीधुवृत्तयोः पुष्पः सुरभिः कर्णपूरकः ॥ १९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मानिनीपुष्पमप्यत्र ताप्यं स्त्री तु न माक्षिकः ।कदम्बश्चक्रनामा च तारारिरजनाम[16a]कः ।नदीभवश्च तापीयः कामारिर्विटमाक्षिकः ।आवर्तश्चाम्बुधातुश्च शुक्लोऽसौ तारमाक्षिकः ।कङ्कुष्ठं काक(ल)कुष्ठं च विडङ्गं रङ्गनायकम् ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कदम्ब[38b]स्तु कलम्बः स्यात्प्रावृषेण्यो हलिप्रियः ॥ ७६ ॥
genderपुंmasc.
वानीरः शीतविदुलौ पिचुलो झाबकः समौ ।नीपः कदम्ब आख्यातः ककुभे त्वर्जुनो मतः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कादम्बर्यः सिन्धुकलः कदम्बो वृत्तपुष्पकः ।बृहद्बलो भीषणकस्तमालो बहुकण्टकः ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कदम्बश्चक्रनामा च माक्षिकं चाऽजनामकः ।वैष्णवश्चेति नामानि कथ्यन्ते माक्षिकस्य वै ॥ १८२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कदम्बः प्रियको नीपो हरिप्रियो हलिप्रियः ।धाराकदम्बनामाऽपि राजकदम्ब उच्यते ॥ २००५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्रि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नूदपूगौ पूषयूषौ ब्रह्मदारुमहीरुहे ।कदम्बनीपप्रियककदम्बकहलिप्रियाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्कुन्धूर्घुट्टा घोण्टा च गोपघोण्टातने भवा ।नीपे कदम्ब-कलम्बौ शालस्तालव्य-दन्त्यवान् ॥ १५२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ट्टा (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
काकली काकलिर्वृन्दे कदम्बं च कदम्बकम् ।समुदायः समुदयः पेटं स्यात् पेटकं त्रिषु ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पनसः कण्टकिफलः पयोण्डो जघनेफलः ।मधुबीजोऽथ पनसे निचुलो हिज्जलोऽम्बुजे ।समौ तमालतापिञ्छौ कदम्बस्तु हलिप्रियः ॥ ४९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कदम्बो जिह्मगः पुङ्खी वीरशङ्कुः शिलीमुखः ।स्नुही दलफलो भल्लः क्षुरप्रस्त्वर्धचन्द्ररुक् ॥ १३३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुलकप्रावृषेण्यौ तु कदम्बः प्रियकश्च सः ।पूगावली तु कुहली बदरी तु तिरीटिका ॥ १७९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कदम्बे पुलकी श्रीमान् प्रावृषेण्यो हलीमकः ।महाकदम्बके नीपो धूर्तो धूतीरदीपनौ ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भावज्ञा सर्षपी स्त्र्याख्या वृत्ताङ्गी सुयमावनी ।कन्या चापि कदम्बस्तु निचुलोऽम्बुज इज्जलः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कदम्बः सर्षपे नीपे कदम्बं निकु[66]रुम्बकम् ।नितम्बो जघने सानौ नितम्बं स्कन्धरोधसोः ।गजाह्बं हस्तिनपुरं गजाह्बा करिपिप्पली ॥
अनुष्टुप्
सिद्धार्थके नीपतरौ कदम्बोवृन्देऽन्तिमे बाणकदम्बयोस्तु ।पुमान्कलम्बो वनिता तु शाकेकादम्ब उक्तः कलहंसबाणे ॥ ३२ ॥
इन्द्रवज्राtwo metres in one verse
क्लीबं तु प्रसवे तस्य समूहे चाथ ना स्मृतः ।करम्बः सेकमिश्रान्ने मिश्रमात्रे तु भेद्यवत् ॥ ४०४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कदम्ब as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्रीमत्श्रीमांस्तु पुंसि गोविन्दे कुबेरे गृहकेतुषु । इट्चराख्यबलीवर्दे कदम्बतिलकाख्ययोः ॥ १३७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1377
- नानार्थार्णवसंक्षेप हलिप्रीयाहलिप्रिया सुरायां स्त्री कदम्बाख्ये तु पादपे । ना पूर्ववत् समासादि हस्तिचारः पुनः पुमान् ॥ ६९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.691
- शिवकोष वृत्तपुष्परक्तपुष्पी वृद्धदारजपापाटलिपर्पटे । वृत्तपुष्पी नागदन्त्यां पुंसि मल्लीकदम्बयोः ॥ ३०३ ॥ Śivakoṣa 17.3.303
- शिवकोष हरिप्रियराजादने च दाडिम्यां निम्बे ना तु कपीतने । हरिप्रियं कालसारे कदम्बे तु हरिप्रियः ॥ ३६८ ॥ Śivakoṣa 21.3.368
- शब्दरत्नावली नीपनीपः कदम्बे बन्धूके नीलवञ्जुलभूरुहे ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.9
- शब्दरत्नावली कलम्बकलम्बी शाकभेदे स्त्री कदम्बे च शरे पुमान् । कादम्बः पक्षिभेदे स्यात्सायके च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.23.10
- शब्दरत्नावली धुलीकदम्बधुलीकदम्बस्तिनिशे कदम्बे वरुणद्रुद्मे । शृगालजम्बू गोडुम्बे तथा घोषाफले स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.23.18