ऋत्विज्
ṛtvijपुं · masc.In 7 kośas: 7 synonym verses, 14 as a meaning of another word.
अध्वर्यूद्गातृहोतारो यजुःसामर्ग्विदः क्रमात् ।आग्नीध्राद्या धनैर्वार्या ऋत्विजो याजकाश्च ते ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
होत्रा स्त्री(?) यजनाचार्य-ऋत्विगृक्षर-याज्ञिकाः ।स्तीर्विर्यजुर्विदध्वर्युरविनः कठयज्युवत् ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अध्वर्योरिदमर्थे स्यादाध्वर्यवमिति त्रिषु ।होता ऋत्विगथोद्गाता भवेत्सामग उक्थशाः ।समग्रवेदविद्ब्रह्मा ब्रह्मत्वं तस्य कर्मणि ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञत्यागी वृथाजातोऽपञ्चयज्ञो मलिम्लुचः ।याजका भारता यज्ञालिहः कुरव ऋत्विजः ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋग्वेदवेदिता होता सिंहकः स्यादथर्ववित् ।ऋत्विक् स्याद्याजकोऽग्नीध्रः धनैर्वार्या इमे त्रयः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्युर्ब्रह्माध्वर्युरुद्गाता होता चामी महर्त्विजः ।ऋत्विजो याजकाश्चाथ नियमो व्रतमस्त्रियाम् ॥ ११९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
याजका भरता यज्ञलिहः कुरव ऋत्विजः ।यतस्रुचो देवयवो वाघतो वृक्तबर्हिषः ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋत्विज् as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु यजतदर्शत इन्दौ तरणौ मरतो मृतौ कृतान्ते च । ऋत्विजि यजतोऽप्युक्तो यष्टव्ये त्वन्यलिङ्गः स्यात् ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.16.94
- कोषकल्पतरु ब्रह्मन्योगान्तरेऽप्यृत्विजि भास्वतीन्दौ स्त्रियां तु नाध्यात्मतपःसु तत्त्वे । ज्ञाने परात्मन्यपि तद्वदाहुः शर्मान्तिमे नाम्नि सुखे द्विजे नो ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.87
- कोषकल्पतरु ऋक्षरअस्त्यक्षरं ब्रह्मणि वर्णमुक्त्यो- रन्त्ये ध्रुवेऽन्योपममृक्षरो ना । स्यात्कण्टकेऽप्यृत्विजि वारिधारा- वाची तु षण्ढे प्रवरस्तु न स्त्री ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.87
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुरुअयसि स्त्री कुरुस्तु स्याद् ऋत्विग्राजर्षिभेदयोः । ना नीवृदन्तरे त्वेष पुंभूम्न्यप्युत्तराह्वये ॥ २४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.248
- नानार्थार्णवसंक्षेप मरुत्मरुत् तु ना देवभेदे पवने शिखरे गिरेः । केचित् तु मरुदेशेऽपि रूपे चर्त्विजि नप् पुनः ॥ ९७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.972
- नानार्थार्णवसंक्षेप होत्राशस्त्रेऽथ हेम क्ली तोये कनकेऽप्यथ पुंसि सः । हेमन्ते स्त्री तु होता स्यात् वाचि यज्ञे तथार्त्विजि ॥ १६०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1607
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऋक्षरसाध्येनायमुपाधिः स्यादित्येवमथ ऋक्षरः । कण्टके च जलस्थानेऽप्यृत्विज्यपि तथापरे ॥ ६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.60
- नानार्थार्णवसंक्षेप भरतभरतस्त्वृत्विजि नटे रामस्य च कनीयसि । आद्यक्षत्रियभेदे च वर्षेऽस्मिन्नृत्तशास्त्रके ॥ १६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.169
- नानार्थार्णवसंक्षेप देवयुदेवना देवयत्यर्थे परिदेवन एव च । देवयुस्त्वृत्विजि पुमान् होमे च त्रि तु धार्मिके ॥ ९६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.960
- नानार्थार्णवसंक्षेप याजकयविष्ठः सवनाहुत्यर्थेऽग्नौ ना भेद्यवत् पुनः । भवेद्युवतमेऽथ स्याद् याजकः पुंसि ऋत्विजि ॥ १४६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1467
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिहर्तृप्रतिहर्ता त्रिषु ज्ञेयः प्रतिनेतरि तस्करे । साम्नस्तु प्रतिहाराख्यभक्तेर्नर्त्विजि गातरि ॥ ३६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.368
- शब्दरत्नावली ब्रह्मन्फलिन्यग्निशिखायान्तु फल्यां स्त्री तद्वति त्रिषु । फाल्गुणोऽर्जुनवृक्षे च गुडाकेशनदीजयोः ॥ मासभेदे पुमानेव पौर्णमास्यान्तु फाल्गुनी । ब्रह्मा प्रजापतौ ऋत्विग्योगभेदद्विजेषु ना ॥ ब्रह्म तत्त्वे च वेदे च तपस्यपि च न द्वयोः । वन्धनी वटिजीवातु नङिमाठनकर्मसु (?) ॥ बन्धनञ्च वधे बन्धे हिंसायाञ्च नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.62
- वैजयन्ती ब्रह्मन्फली ताम्रादिफलके बर्हिर्नाग्नौ नपुं कुश । ब्रह्मा रुद्रेंद्रभृग्वादिविप्रर्त्विग्यज्ञधातृषु ॥ ५३ ॥ Vaijayantī 6.5.53
- वैजयन्ती ऋक्षरकुंभीरपुच्छे च जलस्थाने त्वृक्षर ऋत्विजि । वेणौ द्रुमांगे रोमाञ्चे क्षुद्रशत्रौ च कण्टकः ॥ १४ ॥ Vaijayantī 7.1.14