भारत
bhārataक्ली · neut.In 13 kośas: 15 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
त्रिष्वथो जगती लोको विष्टपं भुवनं जगत् ।लोकोऽयं भारतं वर्षं शरावत्यास्तु योऽवधेः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भुवर्लोकः स्व(सुव)र्लोको महर्लोकादयोऽपरे ।[2b] लोकोऽयं भारतं वर्षमस्त्रियां वर्समित्यपि ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 कः (syllables merged)
genderपुंक्लीm. n.
त्रिषु रौक्मिण-सौभद्रौ रुक्मिण्याद्यर्थकौ रणौ ।भारतादिकयोधौ तौ मतौ भारत-कौरवौ ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
यज्ञत्यागी वृथाजातोऽपञ्चयज्ञो मलिम्लुचः ।याजका भारता यज्ञालिहः कुरव ऋत्विजः ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माध्यमो मध्यदेशश्च स्यादासेतुहिमाचलम् ।भारतं स्याद्धैमवतमाभूभृद्राजलावणम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्धै (wrong syllable)
genderक्लीneut.
लवणक्षीरदध्याज्यसुरेक्षुस्वादुसागराः ।भारताख्यं किंपुरुषं हरिवर्षमिलावृतम् ।रम्यकाख्यं पञ्चमकं खण्डं षष्ठं हिरण्मयम् ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 किं (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 प (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
नववर्षाणि मेदिन्या भारतादीनि भारतम् ।नवभूमिः(?) किम्पुरुषस्तथा हरिवर्षन्तथा ॥भद्राश्वमुत्तरकुरुहिरन्मयमिलावृतम् ।केतुमालं क्रमादेतान्यवधेयानि सूरिभिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नटे भारत-भरतौ तथा भरतपुत्रकः ।स्त्रीवेषधारकनटे भ्रकुंसः स भ्रुकुंसकः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वर्षोऽस्त्री भारतादिनि तानि स्युर्नव भारतम् ।दक्षिणोत्तरतो वर्षशैलास्तेषां व्यवस्थिताः ॥ ३७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 दि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
रङ्गावतारी शैलूषो नटो भरतभारतौ ॥ १७९ ॥
genderपुंmasc.
पर्परीकहवनात्मनिपीथाः सप्तजिह्वसमिधावसितार्चिः ।नाचिकेतभुजिभारतविश्वप्साः शुचिः पचिसमन्तभुजौ च ॥ ६६ ॥
स्वागता
genderपुंmasc.
सहा कान्ता गन्धवती रत्नगर्भा च मेदिनी ।स्वस्थली भारताख्यं तु वर्षं हैमवतं विदुः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भारतं नरभूः किंपूरुषं हरिवर्षं ततः ।भद्राश्वमुत्तरकुरुर्हिरण्मयमिलावृतम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
द्यावापृथिव्यावेकोक्तौ रोदस्यौ रोदसी इति ।नाभीदं भारतं वर्षं हिमाद्रेस्तच्च दक्षिणम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शाकुन्तलेये नटसूत्रकारेनटे च रामावरजे कुविन्दे ।स्यान्नाट्यशास्त्रे भरतोऽथ जम्बू-द्वीपेतिहासान्तरयोश्च षण्ढे ॥ ७ ॥
उपजातिः
doubtful
स्त्रियामथ भविष्यत् त्रिर्भाविनि क्ली तु वारिणि ।भारतं त्वस्त्रियामस्मिन् वर्षेऽथो भरतस्य हि ॥ १२८६ ॥
अनुष्टुप्
तुलसीनाम्नि च स्तम्बे नाट्यवृत्त्यन्तरेऽप्यथ ।क्ली महाभारते ना तु भार्गवो गजधन्विनोः ॥ १२८८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमहाभारत
जम्बुद्वीपे व्यासकृतौ भूतिर्भरणमूल्ययोः ।कुड्यभेदनयोर्भित्तिर्भास्वन्तौ सूर्यभास्वरौ ॥ १७६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
भारत as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप ?वर्षा(त्) स्याद्भारतात् त्रिस्तु प्रहतक्षेत्रभूतले । माया स्त्री शाम्बरीबुद्ध्योर्विष्णोर्नवसु शक्तिषु ॥ ९७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.977
- नानार्थार्णवसंक्षेप हैमवतक्ली तु हैमवतं वर्षे भारते भेद्यवत् पुनः । हिमवद्गिरिसम्बन्धिमात्रे काण्डमपूर्यत ॥ ७०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.700
- शब्दरत्नावली वर्षवर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दजम्बुद्वीपेषु वर्षणे । केचित्क्लीवमिति प्राहुर्बहुत्वे प्रावृषि स्त्रियाम् ॥ विट् व्याप्तिविष्ठयोः स्त्री स्याद्विषञ्च गरलाम्बुनोः । भवेदतिविषायां स्त्री विषो दन्तः क्वचिद्भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.14
- वैजयन्ती वर्षवप्रः पितरि ना न स्त्री क्षेत्रे रोधसि सानुनि । वर्षोऽस्त्री भारताद्यब्दवृष्टिषु प्रावृषि स्त्रियः ॥ ७९ ॥ Vaijayantī 6.5.79