कोकिलाक्ष
kokilākṣaपुं · masc.In 10 kośas: 5 synonym verses, 10 as a meaning of another word.
इक्षुगन्धा तु काण्डेक्षुकोकिलाक्षेक्षुरक्षुराः ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकिलाक्षे तु काण्डेक्षुर्वार्ताकी दुष्टधर्षिणी ।हयपुच्छी तु काम्भोजी ग्रामणी रञ्जनीति च ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकिलाक्ष इक्षुगन्धा काण्डेक्षुरिक्षुरः क्षुरः ।मधुरा स्यान्मधुरिका मधुरी च मिसिर्मिसी ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
क्षुद्रगन्धा तु काण्डेक्षुकोकिलाक्षेक्षुरक्षुराः ।त्वक्पत्रं तु त्वचं चोचं वराङ्गं भृङ्गमुत्कटम् ॥ ५७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकिलाक्षस्तु काण्डेक्षुरिक्षुरः क्षुरकः क्षुरः ।वासके त्वाटरूषः स्यात् मिंहास्यो वाजिदंतकः ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकिलाक्ष as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश क्षुरक्षुरश्छेदनवस्तु स्यात्कोकिलाक्षे च गोक्षुरे । खुरोऽप्यर्गवादीनां खट्वादीनां च पादुका ॥ Dharaṇikośa 26.2.5
- कोषकल्पतरु क्षुरदरी पुनः कन्दरवाचिका स्या- दथेषदर्थे दरमव्ययं च । क्षुरश्छिदावस्तुनि कोकिलाक्षे त्रिकण्टकेऽथ त्रितये पुरं स्यात् ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षुरवेतालासनमित्येतदेकाङ्गुष्ठग्रहात् किणः । क्षुरस्तु कोकिलाक्षाख्यस्तम्बे गोक्षुरनाम्नि च ॥ ३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप इक्षुगन्धाअर्धसूची तु तौ द्वौ चेत् प्रादेशान्तरतो मुखात् । इत्येवमिक्षुगन्धा तु कोकिलाक्ष इति श्रुते ॥ ११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.11
- शिवकोष कर्णिककणिकाऽरणौ च कणिकश्चूर्णे सुमनस्य कर्णिकस्ताले । योषिति तु कोकिलाक्षे तरणीमल्ल्योश्च पद्मगर्भे च ॥ २० ॥ Śivakoṣa 1.3.20
- शिवकोष इक्षुगन्धाइक्षुगन्धो कोकिलाक्षे क्रोष्ट्यां काशे च गोक्षुरे ॥ २३८ ॥ Śivakoṣa 15.3.238
- शब्दरत्नावली क्षुरककुलिकः कुलगुह्ये तु भुजगद्रुमभेदयोः । क्षुरकः स्यात् कोकिलाक्षे गोक्षुरे तिलकद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.55
- शब्दरत्नावली इक्षुगन्धआशाबन्धः समाश्वासे पुमान् मर्कटवासके । इक्षुगन्धः कोकिलाक्षे शृगाली काशगोक्षुरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.40
- शब्दरत्नावली क्षुरऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि । ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥ करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु । कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥ कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् । कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥ कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी । क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥ कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि । कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥ कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति । क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥ क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च । चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥ क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे । खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥ क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च । खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥ खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.7
- त्रिकाण्डशेष क्षुरकद्रुस्त्रिषु कडारे स्यात्कद्रुः स्त्री नागमातरि । नापितस्योपकरणे कोकिलाक्षेऽपि च क्षुरः ॥ ३३५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.335