ग्रामणी
grāmaṇīपुं · masc.In 17 kośas: 17 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
metre not recognised
genderविadj.
नापिते ग्रामणीभण्डिवाहक्षौरिकभाण्डिकाः ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकिलाक्षे तु काण्डेक्षुर्वार्ताकी दुष्टधर्षिणी ।हयपुच्छी तु काम्भोजी ग्रामणी रञ्जनीति च ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तण्डिवाहो ग्रामणीर्वाश्चौरिको भाण्डिकः पुनः ।नखकुट्टः क्षुरी मुण्डी चण्डिलः क्षुरमर्द्यथ ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खट्वारूढोऽविनीतः स्यान्मसारमसृणौ समौ ।अग्र्योग्रगण्यो ग्रामण्यः श्रेष्ठः शाल्युत्तमः पुनः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
गोपालो ग्रामणीर्मायुर्घण्टाकर्णकरन्धमौ ।कपाली कृतकी लिम्पः स्थूणः कर्णविकर्णकौ ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्रेसरमग्रहरं ग्राम[170a]णि चाग्रणि परं प्रबर्हं च ।वरमनवरार्ध्यमुत्तममनुत्तमानुत्तर-प्रष्ठाः ॥ ६५ ॥
आर्या
genderविadj.
परप्रष्ठपरार्ध्यानि ग्रामण्यग्रण्यनुत्तमम् ।श्रेष्ठसत्तमतुल्याश्च शब्दा योज्या धिया स्वयम् ॥ ३२८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तन्तुवाये महामानी कुम्भकारे तु चाक्रिकः ।ग्रामिणी क्षुरमर्दी स्याच्छूर्पकारे तु मेदुरः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
नापितोऽन्तावसायी च भण्डिवाहश्च भाण्डिकः ।भण्डिवाही दिवाकीर्तिः ग्रामणीश्चण्डिलः पुनः ॥ १५६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रधानं चोत्तमं जात्यमनुत्तममनुत्तरम् ।बर्य्यं चाऽनवरार्ध्यं वै परार्ध्थं ग्रामणीः पुनः ॥ २६१५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नखकुटुः दिवाकीर्ति-ग्रामण्यन्तावसायिनः ।निर्णेजकस्तु शौचेयो रजकः कर्मकीलकः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अग्रिममनुत्तमं चोत्तमं चाऽनवरा-ऽर्ध्यवत् ।परं परार्ध्यं ग्रामण्य-ऽग्रण्यग्रे प्रष्ठमन्तठम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
नापितः क्षौर(रि?)को वप्ता चण्डिलान्तावसायिनौ ।ग्रामणीश्च दिवाकीर्तिः क्षुरो वपनशस्त्रकम् ॥ १५२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वज्रमुष्टिर्भया भादिर्भूधरः पृष्ठवंशगः ।ग्रामणीश्छगलण्डेशः सुरसश्च ब-कारकः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उल्कामाली महाजम्भः श्वेतपादः खराण्डकः ।गोपालो ग्रामणी(र्) मालुर्घण्टाकर्णकरन्धमौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परार्थ्यं ग्रामणीः स्पर्ध्यं जात्यं च वरमग्रणीः ।उपाग्रस्तु गुणः पुंसि क्लीबे स्यादुपसर्जनम् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जीर्णे वाच्यसमं पुराणमयुगे स्यात्पञ्चलक्ष्मण्यपिग्रन्थे भोगिकनायके क्षुरिणि ना ग्रामाधिपे ग्रामणीः ।श्रेष्ठे च त्रितये स्त्रियां तु गदिता नील्यां च वारस्त्रियांग्राम्यायां च घृणौ तु[284a] पुंसि किरणो विक्षेपणे त्वन्तिमे ।द्रुमभित्सेतुशालेषु वरणो नान्तिमे वृतौ ।गुणिन्यृजौ च प्रगुणो रवणः शब्दने खरे ॥ ४८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
उत्तमेऽपि भवत्येष गिरीशस्तु पुमानयम् ।महादेवे गिरेस्त्वीशे त्रिषु स्याद्गिरिजा पुनः ॥ ६७६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsउत्तम
doubtful
खनको मूषिके कोले ग्रामणीर्नापितेऽपि च ।गृहिणी देहली जाया काञ्चिकं गृहकारिका ॥ २०८४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनापित
ग्रामणी as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु खरालिकवृद्धे शतानीक ऋषेश्च भेदेऽ- थ ग्रामणीभण्डशरोपधाने । खरालिकः कौक्कुटिकस्त्वदूरे- रितेक्षणे दाम्भिक ईरितोऽत्र ॥ ३९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.39
- शब्दरत्नावली खरालिकग्रामणीभङ्गिनाराचेषूपधाने खरालिकः । पाठनिश्चयशूण्याङ्के नृत्ये गुणनिका भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.167
- तन्त्राभिधान ठएकपादो विभूतिश्च ललाटं सर्वमित्रकः । वृषघ्नो नलिनी विष्णुर्महेशो ग्रामणीः शशी ॥ ९४ ॥ Tantrābhidhāna 2.29.94
- तन्त्राभिधान फ----------------------------------- फुत्कारो यामिनी व्यक्ता पावनो मोहवर्धनः । निष्फला वागहङ्कारः प्रयागो ग्रामणीः फलम् ॥ १२७ ॥ Tantrābhidhāna 2.39.127