कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

नारक

nārakaपुं · masc.

In 13 kośas: 20 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य नरककाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 5.1 · p. 52
स्युर्नारकास्तु परेतप्रेतयात्यातिवाहिकाः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य नरककाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 5.3 · p. 52
नरकस्तु नारकः स्यान्निरयो दुर्गतिश्च सः ।
metre not recognised
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नरकवर्गः Amarakośa 1.9.2
स्यान्नारकस्तु नरको निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ।तद्भेदास्तपनावीचिमहारौरवरौरवाः ॥ १ ॥सङ्घातः कालसूत्रं चेत्याद्याः सत्त्वास्तु नारकाः ।प्रेता वैतरणी सिन्धुः स्यादलक्ष्मीस्तु निरृतिः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.625 · p. 71
निरयो दुर्गतिश्चैव नरकः परिकीर्तितः ।नारका जन्तवः प्रेता यात्याश्चैवातिवाहिकाः ॥ ६२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.79 · p. 15
विचारभूः पैतृवणं ग्रसन्नाली तु पञ्चिका ।नरको नारकोऽपि स्याद्दुर्गतिर्निरयोऽपि च ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.80 · p. 15
वैतरण्यज्ञसुलभा प्रेतावासाग्निवाहिनी ।नारका जन्तवः प्रेता याम्या अप्यातिवाहिकाः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नारकादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.17.1 · p. 367
नारको नरकोऽपि स्यान्निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ।तद्भेदा स्तपनावीचिमहारौरवरौरवाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नारकादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.17.2 · p. 367
स्त्रियामवाची तद्भेदेऽप्यथ संहार इत्ययम् ।संघातः कालसूत्रं च तत्र सत्त्वास्तुनारकाः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नारकवर्गः Koṣakalpataru 3.2.1 · p. 305
स्यान्नारकस्तु नरकः परेत-प्रेत-यातिनः ।स्यादातिवाहिकोऽथ स्यान्नरको नारकोऽपि च ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.251 · p. 83
दुगतिर्नरकश्चैव निरयो नारकः पुनः ।तत्रोत्पन्नाः पापजीवा नारकः कथिताः स्मृतौ ॥ २५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि नारकविभागः Suśīlanāmamālā 6.2465 · p. 399
नैरयिकास्तथा यात्याः नारका अतिवाहिकाः ।परेताः नाकीयाः स्युः प्रेताः नारकिकाः पुनः ॥ २४६५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 यि (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 ना (syllables merged)
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि नारकविभागः Suśīlanāmamālā 6.2467 · p. 399
नरको नारकश्चैव निरयो दुर्गतिस्तथा ।नरकस्येति नामानि कथ्यन्ते पण्डितैः किल ॥ २४६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.25 · p. 38
व्यालग्रहो गारुडिको विषवैद्योऽहितुण्डिकः ।नरको नारकोऽपि स्यान्निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.27 · p. 38
एते नरकभेदाः स्युरसिपत्रादयस्तथा ।अथ प्रेतापरेताश्च नारका नरकामयाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि पञ्चमः काण्डः Śabdaratnākara 5.1 · p. 249
नैरयिके नारकको नारकीयश्च नारकः ।प्रेतः परेतः आजूः स्त्र्यूदन्ता रेफान्तिमाऽपि च ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि पञ्चमः काण्डः Śabdaratnākara 5.3 · p. 249
निरये दुर्गतिः स्त्रीन्रोर्नरको नारकान्वितः ।पातालेऽधोऽव्ययं चाधः, भुवनं विवरे सुषिः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.115 · p. 16
पुत्रिका त्वभ्रसन्नाली चित्रगुप्तस्तु लेखकः ।स्त्री दुर्गतिः स्यान्निरयो नरको नारकः समाः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.118 · p. 16
अन्धतामिस्रतामिस्रकण्ठपाशमहालयाः ।नारका जन्तवो याम्याः प्रेता वैतरणी नदी ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश लोकपालाध्यायः Vaijayantī 1.2.37 · p. 12
नरको नारकोऽप्येष निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ।अवीच्यन्ता रौरवाद्याः प्रायशो नरका नरि ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश लोकपालाध्यायः Vaijayantī 1.2.38 · p. 12
नारका जंतवः प्रेता यात्या अप्यातिवाहिकाः ।प्रेताः परेता वेताला गंधर्वाः सत्त्वका ग्रहाः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1009 · p. 135
चुक्रे राजकशेरुण्यप्यथ स्याद्भेद्यलिङ्गकम् ।पुनर्भ्वादौ नारकस्तु नरक ना त्रिषु त्वयम् ॥ १००९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable)
meaningsनरक
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1010 · p. 135
नरकस्य हि सम्बन्धिन्यथ नासिक्यवाक् त्रिषु ।स्यान्नासिकाभवे स्तस्तु नासिक्यावश्विनोर्नरि ॥ १०१० ॥
अनुष्टुप्
doubtful

नारक as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु रौरवस्यात्केशवः[78b]केशवति त्रिलिङ्गो- ऽथो कैतवं द्यूत इहच्छले च । स्यात्फेरवः क्रोष्टरि रक्तपे च स्याद्रौरवो भीषणनारकार्थः ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.29.19
  • शब्दरत्नावली भृगुभागो रूप्यार्द्यके भाग्ये एकदेशेऽशंकेऽपि च । भृगुः शुक्रे महेशे स्यादतटे नारकादिभिः (?) ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.14