नरक
narakaपुं · masc.In 17 kośas: 17 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 29 as a meaning of another word.
मधुधेनुकचाणूरपूतनायमलार्जुनाः ॥ २१९ ॥कालनेमिहयग्रीवशकटारिष्टकैटभाः ।कंसः केशिमुरौ साल्वमैन्दद्विविदराहवः ॥ २२० ॥हिरण्यकशिपुर्वाणः कालियो नरको बलिः ।शिशुपालश्चास्य वध्या वैनतेयस्तु वाहनम् ॥ २२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
स्यान्नारकस्तु नरको निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ।तद्भेदास्तपनावीचिमहारौरवरौरवाः ॥ १ ॥सङ्घातः कालसूत्रं चेत्याद्याः सत्त्वास्तु नारकाः ।प्रेता वैतरणी सिन्धुः स्यादलक्ष्मीस्तु निरृतिः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
निरयो दुर्गतिश्चैव नरकः परिकीर्तितः ।नारका जन्तवः प्रेता यात्याश्चैवातिवाहिकाः ॥ ६२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विचारभूः पैतृवणं ग्रसन्नाली तु पञ्चिका ।नरको नारकोऽपि स्याद्दुर्गतिर्निरयोऽपि च ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नारको नरकोऽपि स्यान्निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ।तद्भेदा स्तपनावीचिमहारौरवरौरवाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वैमातुरो जरासंधो मगधाधिपतिश्च सः ।भौमस्तु नरको दैत्यभेदा बाणादयः परे ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यान्नारकस्तु नरकः परेत-प्रेत-यातिनः ।स्यादातिवाहिकोऽथ स्यान्नरको नारकोऽपि च ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चतुष्पथादीनां नपुंसकत्वं विद्धि जानीहि । इदं चतुष्पथम् । युगलं युग्मम् । छलं व्याजः । चेलं वस्त्रजातिः । खोलं भग्नभाण्ड[ड]म् । धिष्ण्यं गृहम् । अर्गलं द्वारपिधानम् । शफं खुरः । पण्यं विक्रेतव्यम् । पिच्छं मयूरस्य । पलं चतुःपलिपरिमाणम् ।रयमण्डपनरककपालगुडमणिमेढ्रदर्दुरकुसूलाः ।युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिताः मञ्चः सदा पुंसि ॥ ६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 चे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शुषिरं विवरं रन्ध्रं छिद्रं गर्ता च गह्वरम् ।श्वभ्रं रस्यं च पातालं नरकं यान्त्यमेधसः ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दुगतिर्नरकश्चैव निरयो नारकः पुनः ।तत्रोत्पन्नाः पापजीवा नारकः कथिताः स्मृतौ ॥ २५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कैटभः कालियः कंसः नरकः शकटस्तथा ।पूतना कालनेमिश्च हयग्रीवश्च धेनुकः ॥ २९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नरको नारकश्चैव निरयो दुर्गतिस्तथा ।नरकस्येति नामानि कथ्यन्ते पण्डितैः किल ॥ २४६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्यालग्रहो गारुडिको विषवैद्योऽहितुण्डिकः ।नरको नारकोऽपि स्यान्निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निरये दुर्गतिः स्त्रीन्रोर्नरको नारकान्वितः ।पातालेऽधोऽव्ययं चाधः, भुवनं विवरे सुषिः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पुत्रिका त्वभ्रसन्नाली चित्रगुप्तस्तु लेखकः ।स्त्री दुर्गतिः स्यान्निरयो नरको नारकः समाः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नरको नारकोऽप्येष निरयो दुर्गतिः स्त्रियाम् ।अवीच्यन्ता रौरवाद्याः प्रायशो नरका नरि ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कनकं तु हेम्निचाम्पेयचम्पकपलाशककाञ्चनारे ।धत्तूरके क्वचन पीतकचन्दनेऽपिस्याद्दानवेऽपि नरको जनको मुनौ च ॥ २३ ॥
वसन्ततिलका
meaningsदानव
नरको निरये पुंसि तथा दैत्यविशेषके ॥
नरक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अवीचिअवीची नरकानूर्मी सम्यक् संगतहृद्ययोः । Dharaṇikośa 5.1.3
- धरणिकोश दुर्गतिप्रसूती प्रसवोत्पादौ निकृती शाठ्यभर्त्सने । दुर्गतिर्नरके नैःस्व्ये संततिः पङ्क्तिगोत्रयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.19
- कोषकल्पतरु अवीचिनमुचिः स्मरदैत्ययोः कणीचिः पुनरुक्ता शकटेऽपि काकणन्त्याम् । लहरीविरहे द्वयोरवीचि- र्नरके क्रीडनवीणयोर्विपञ्ची ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.5.14
- कोषकल्पतरु भूमिजस्यादग्रजो द्विजातौ प्राग्जे त्रय्यां च भूमिजो नरके । अङ्गारे सीतायां पुनः स्त्रियां स्यादथाभ्रके गिरिजम् ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.7.37
- कोषकल्पतरु भौमक्रोधे यामिपतौ रुचौ च नरके भौमस्तथा मङ्गले भूजेषु त्रिषु मण्डपे तु समये श्रामः पुमान्कीर्तितः । यक्ष्मो रोगपतौ गदेऽपि गदितो रुक्मं तु हेमायसो- स्तोक्मं स्याद्धरिते यवे हरिति चाम्भोदे तु न स्याद्द्वयोः ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.25.66
- नानार्थार्णवसंक्षेप तमस्माघमासे तमस्तु क्ली पापे नरकशोकयोः । गुणत्रयस्यान्यतमे साङ्ख्यानां प्रकृतौ बले ॥ ५१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.519
- नानार्थार्णवसंक्षेप दुर्गक्षीरे गवादिके तु त्रिः कृतदोहे तथैव तत् । पयःप्रभृतिके चाथ दुर्गं क्ली नरके वने ॥ ६०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.606
- नानार्थार्णवसंक्षेप कोट्टारइत्येव रभसेनोक्तमुत्तरार्धं च तद्वचः । कोट्टारो नरके कूपे पुष्करिण्याश्च पाटके ॥ ७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.77
- नानार्थार्णवसंक्षेप कौणपकार्तिकीयुक्तमासेऽथ त्रिः स्यात् कुमुदयोगिनि । कौणपो नरके पुंसि राक्षसे तु द्वयोरयम् ॥ ६०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.604
- नानार्थार्णवसंक्षेप दुर्गतिदुष्प्रवेशे दुर्गतिस्तु नरके स्त्री नरः पुनः । पठत्यमरदत्तोऽमुं दारिद्र्ये तु स्त्रियामियम् ॥ ९५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.950
- नानार्थार्णवसंक्षेप नारकचुक्रे राजकशेरुण्यप्यथ स्याद्भेद्यलिङ्गकम् । पुनर्भ्वादौ नारकस्तु नरक ना त्रिषु त्वयम् ॥ १००९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1009
- नानार्थार्णवसंक्षेप भूमिजभुरण्यो भास्करे विष्णौ वह्नौ क्षिप्रे पुनस्त्रिषु । भूमिजस्तु पुमान् दैत्यभेदे नरकसंज्ञके ॥ १३०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1305
- नानार्थार्णवसंक्षेप रौरवपुमान्नरकभेदे स्यात् क्ली तु सामान्तरे त्रि तु । रुरुसम्बन्धिनि तथा रभसस्तु भयङ्करे ॥ १५४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1545
- परमानन्दीयनाममाला कण्टककण्टको नरके शाखिकण्टके दोषवैरिणोः । कुमुदो दिग्गजे दैत्ये भुजंगे कैरवे कपौ ॥ १२१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.121
- शब्दरत्नावली कुजकुजः स्यान्नरके गुमौ कात्यायन्यां कुजा स्त्रियाम् । कुजः पुंसि वृक्षभेदे न्यूब्जे तु वाच्यलिङ्गगः ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.5
- शब्दरत्नावली भूमिजभूमिजो नरकेऽङ्गारे सीतायामपि भूमिजा । सहजस्तु स्वभावे ना सोदरे पुनरन्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.27
- शब्दरत्नावली दुर्गतिदुर्गतिर्नरके निःस्वे द्विजातिर्विप्रपक्षिणोः । दुर्जातं व्यसने क्लीबमसज्जातेऽभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.107
- शब्दरत्नावली संघातस्थपतिः कभ्युकित्वष्ट्रारिज्येष्टियाजकेषु ना । संघातो नरके घाते संहतौ च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.144
- शब्दरत्नावली तपनजननी स्त्री दयामात्रोर्जननं जन्मवंशयोः । जगन्नुस्तु पुमान् जन्तौ वीतिहोत्रे च कीर्त्त्यते ॥ जयनं स्याद्घोटकादिसन्नाहे च जयेऽपि च । जघनं योषितां श्रोणिपुरोभागे कटावपि ॥ ज्ञानी स्याद्गणके पुंसि ज्ञानयुक्तेऽभिधेयवत् । जीवनं वर्त्तने प्राणधारणे सलिलेऽपि च ॥ जीवनी स्यात्तु जीवन्त्यां जीवनापि च मोदके । तपनो भास्करेऽपि स्यान्नरकेऽरुस्करेऽपि च ॥ तलुनो मारुते यूनि युवत्यां तलुनी स्त्रियाम् । तलिनं तरलस्तोकस्वच्छेषु वाच्यलिङ्गकः ॥ तमोघ्नो विष्णुसूर्येन्दुबुद्धमहेशवह्निषु । त्यागी दातरि शूरे च विवेकिनि भवुत्पुमान् ॥ तेवनं केलिविपिने क्रीडायाञ्च नपुंसकम् । तेमनं व्यञ्जने क्लीबं तथार्द्रीकरणेऽपि च ॥ तेजनी तृणपूले स्यात्तेजनो वंशमात्रके ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.56
- शब्दरत्नावली भौमभीष्मो घोरतरेऽपि स्याद् गाङ्गेयेऽपि च पुंस्ययम् । भीमो घोरे शिवे मध्यपाण्डवे चाम्लवेतसे ॥ अथ भूमिः स्थानमात्रे पृथिव्यामपि च स्त्रियाम् । भौमस्त्रिषु भूमिभवे पुंसि स्यान्नरके कुजे ॥ यमः शत्रौ च शमने काके ना यमजेऽन्यवत् । ना देहसाधनापेक्षनित्यकर्मणि संयमे ॥ यामस्तु प्रहरे पुंसि संयमावसयोरपि (?) ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.16
- शब्दरत्नाकर तालडिम्भः प्लीह्नि खगापत्ये ढक्कावाघे सरित्यपि । धुतक्ष्णि तक्ष्णि च त्वष्टा तालस्तु नरके द्रुमे ॥ १९२८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1928
- शब्दरत्नाकर भौमनरकाङ्गारकौ भौमौ भेकौ वर्षाभ्वि कातरे । मन्युः कोपेऽध्वरे शोके मरुद्देवसमीरयोः ॥ १९७४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1974
- शब्दरत्नाकर अयनअभिख्या त्विड्यशोनामस्वयनं नरके पथि । सूर्योदग्दक्षिणे यानेऽप्यलीकं त्वप्रियानृते ॥ २०४१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2041
- त्रिकाण्डशेष दुर्गतिदुर्गतिर्नरके नैःस्व्ये दुर्जातं व्यसनेपि च । दिवाभीत उलूके स्यात्कुम्भिले कुमुदाकरे ॥ १५९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.159
- त्रिकाण्डशेष सङ्घातसती कात्यायनीसाध्व्योः सङ्घातो नरके चये । हरीतकी हैमवती गौरी शुक्लवचावपि ॥ १९३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.193
- त्रिकाण्डशेष तपनशूरे दातरि च त्यागी व्रतिशोच्यौ तपस्विनौ । तपनो नरके भानौ विरलेऽल्पे कृशे तनुः ॥ २४१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.241
- त्रिकाण्डशेष भौमगाङ्गेयभीषणौ भीष्मौ भीमः शम्भौ च पाण्डवे । नरके मङ्गले भौमः स्वरे मध्ये च मध्यमः ॥ ३०१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.301
- त्रिकाण्डशेष रौरवमाधवौ हरिवैशाखौ राजीवो मृगमीनयोः । रौरवो घोरनरकौ लवश्छेदनलेशयोः ॥ ४२१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.421
- वैजयन्ती दुर्गदिग्धो विषप्रलिप्तेषौ लिप्ते स्नेहप्रवृद्धयोः । दुर्गे राष्ट्रे वने दुर्गं दुर्गमे नरके पुरे ॥ ४१ ॥ Vaijayantī 6.5.41