पथ्य

pathyaवि · adj.

In 9 kośas: 5 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.361 · p. 60

उपचर्याथात्मनीनमायुष्यं च हितं च तत् ।पथ्यं स्यादप्यथारोग्यं वार्त्तं पाटवलाघवे ॥ ३६१ ॥

अनुष्टुप्

उपचर्यास्त्री आत्मनीनवि आयुष्यवि हितवि पथ्यवि आरोग्यक्ली वार्त्तक्ली पाटवक्ली लाघवक्ली

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.365 · p. 60

वाच्यलिङ्गा अथो पथ्यं पादाहारः स्त्रियां मृजा ।स्यान्मार्ष्टिर्मार्जनी क्लीबे स्यादुद्वर्त्तनमित्यपि ॥ ३६५ ॥

अनुष्टुप्

पथ्यक्ली पादाहारपुं मृजास्त्री मार्ष्टिस्त्री मार्जनीस्त्री उद्वर्त्तनक्ली

genderक्लीneut.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ भूकाण्डः Koṣakalpataru 2.66 · p. 118

त्रिष्वाश्वीनो हयस्यासौ पथ्यं नापेतमध्वनः ।तत्स्यादौत्तरपथिकं यदुत्तरपथाहृतम् ॥ ६६ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्त (wrong syllable)

आश्वीनवि पथ्यवि औत्तरपथिकवि

genderविadj.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त भूमिभानुः Pañcatattvaprakāśa 2.258 · p. 18

पथ्यः कुलत्थः कुलथो मुष्टिको धूलिभूनिकः ।तीक्ष्णतैलः सर्षपकः चपला बहुला तसी? ॥ २५८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)

पथ्यपुं कुलत्थपुं कुलथपुं मुष्टिकपुं धूलिभूनिकपुं तीक्ष्णतैलपुं सर्षपकपुं चपलास्त्री बहुलास्त्री अतसीस्त्री

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण उक्तिभेदाध्यायः Śabdaratnākara 2.7.932 · p. 116

स्फुटं स्पष्टमथास्पष्टं म्लिष्टं पथ्यं हितार्थकम् ।अम्बूकृतं सनिष्ठीवं निर्दोषं तु समाहितम् ॥ ९३२ ॥

अनुष्टुप्

स्फुटवि स्पष्टवि अस्पष्टवि म्लिष्टवि पथ्यवि अम्बूकृतवि सनिष्ठीववि निर्दोषवि समाहितवि

genderविadj.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास यपादः Dharaṇikośa 25.1.5 · p. 148

पथ्यं हितेऽभया पथ्या वीक्ष्यं विस्मयदृश्ययोः ।दैत्योऽसुरः सुरा दैत्या गेयौ गातव्यगायनौ ॥

अनुष्टुप्

meaningsहित अभया

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.19 · p. 289

भाग्यं नियत्यां च शुभादिकृत्यांपाक्यं विडे स्यादपि यावशूके ।पथ्यं हिते स्यात्त्रिषु योषिति स्या-द्धरीतकीनामनि चापणे तु ॥ १९ ॥

उपजातिः

meaningsहित हरीतकी आपण

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.709 · p. 103

वा त्रिष्वित्याह पथ्यं तु त्र्यनपेते पथो हिते ।यागाङ्गेषु च नित्येषु विष्टुत्यादिषु मन्वते ॥ ७०९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsहित यागाङ्ग विष्टुति

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.710 · p. 103

ऋक्सामेषु तथा दाशरात्रिकेष्वथ सा स्त्रियाम् ।जातिच्छन्दोविशेषेऽस्य स्यादार्याख्यस्य चान्तरे ॥ ७१० ॥

अनुष्टुप्

meaningsऋच्सामन्दाशरात्रिक जातिच्छन्दोविशेष आर्या

doubtful

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.711 · p. 103

गणेषु त्रिषु यस्यादावर्धयोर्दृश्यते यतिः ।बृहतीच्छन्दसो भेदे यस्य स्याद्द्वादशाक्षरम् ॥ ७११ ॥

अनुष्टुप्

meaningsबृहती

doubtful

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.712 · p. 104

उपोत्तमं पदं पादास्त्रयोऽन्येऽष्टाक्षराः स्मृताः ।हरीतक्यां च पथ्याथो गायत्र्यादिषु सप्तसु ॥ ७१२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsहरीतकी गायत्री

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.713 · p. 104

छन्दःसु नप्यथो पद्या स्त्री मार्गे वृषले द्वयोः ।क्ली पादबद्धग्रन्थे स्यात् त्रिः पद्यं पदसाधुनि ॥ ७१३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsछन्दस्

doubtful

शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र यद्विः Śivakoṣa 21.1.343 · p. 31

पथ्या मुण्डीविजयावन्ध्यापद्मासु पथ्यन्तु ।सिन्धुनि पाक्यं काचे बिडे च पाक्यो यवक्षारे ॥ ३४३ ॥

metre not recognised

meaningsसिन्धु

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश यान्ताः Śabdaratnāvalī 7.26.18 · p. 258

भेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् ।दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति ।दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु ।दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः ।दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु ।धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः ।नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः ।नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु ।पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

meaningsहित पथभव

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.316 · p. 201

पर्य्यायः स्यात्प्रकारेऽपि प्रायो ना भूयतुल्ययोः ।पथ्यं हितेऽभया पथ्या पानीयं पेयनीरयोः ॥ ३१६ ॥

अनुष्टुप्

meaningsहित

पथ्य as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु हितसुखे कृशे चाथ हितं धृते स्या- त्पथ्ये सुतः पार्थिवपुत्रयोः स्यात् । विशेष्यवच्चाभिषुतेऽथ सूतः प्रसूतसंप्रेरिततक्षसु स्यात् ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.16.8
नानार्थार्णवसंक्षेप हितत्रि पथ्ये धारिते दत्ते हरीतक्यां तु सा हिता । स्त्री क्ली तु धारणे दानेऽप्यथ हिंस्रस्त्रि घातके ॥ १५९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1594