कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

चपला

capalāस्त्री · fem.

In 21 kośas: 22 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य तेजस्कायः Abhidhānacintāmaṇi 4.3.1105 · p. 43
तडिदैरावती विद्युच्चला शम्पाचिरप्रभा ॥ ११०४ ॥आकालिकी शतह्रदा चञ्चला चपलाशनिः ।सौदामनी क्षणिका च ह्रादिनी जलवालिका ॥ ११०५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 ह्र (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 णि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 3.101 · p. 4
पिप्पल्यामोषणा शौण्डी चपला तीक्ष्णतण्डुला ।ऊषणा तण्डुलफला काला च कृष्णतण्डुला ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह दिग्वर्गः Amarakośa 1.3.9
शम्पाशतह्रदाह्रादिन्यैरावत्यः क्षणप्रभा ।तडित्सौदामनी विद्युच्चञ्चला चपला अपि ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.97
कृष्णोपकुल्या वैदेही मागधी चपला कणा ॥ ९६ ॥उषणा पिप्पली शौण्डी कोलाथ करिपिप्पली ।कपिवल्ली कोलवल्ली श्रेयसी वशिरः पुमान् ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.60 · p. 8
शम्पा चपला क्षणिका शतह्रदा ह्लादिनी तडिद्विद्युत् ।सौदामिन्यचिरांशुः प्राज्ञैरैरावती च विज्ञेया ॥ ६० ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर तृतीयोपदेशः Bālaprabodhikā 3.54 · p. 70
इन्द्रायुधं शक्रधनुस्तद्भेदे ऋजुरोहितम् ।चञ्चला चपला विद्युत् शतवार्ताऽनुकालिका ।कृष्णांशुः कणिका चम्पा तटिद्दीप्ता शतह्रदा ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.90 · p. 16
तडित्पतिर्महानादधीरः पर्जन्य इत्यपि ।आकालिका शतावर्ता चञ्चला चपला अपि ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.344 · p. 171
कृष्णोपकुल्या कारञ्जी स्पृतिः स्यान्मागधी कणा ।पिप्पली पिप्पलिस्तुल्ये ऊषणा चपलापि च ॥ ३४४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नभःस्थदेवप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.3.155 · p. 397
क्षणस्याणोश्च पर्यायाद्भापर्याया हरिस्वसा ।चपलार्था च चिलिचिम्यशन्यैरावती समे ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.71 · p. 165
कणामूलं च पत्राङ्गं विरूपं मागधं तथा ।पिप्पली मागधी कृष्णा वैदेही चपला कटुः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र लताकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 3.304 · p. 165
यवनेष्टं शिरोवृत्तमूषणं कोलकं च तत् ।पिप्पल्यां चपला कृष्णा वैदेही मागधी कणा ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.156 · p. 24
विद्युदैरावती सौदामिनी च जलवालिका ।शम्पाचिरप्रभा तुल्ये चपला चञ्चला तथा ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त भूमिभानुः Pañcatattvaprakāśa 2.258 · p. 18
पथ्यः कुलत्थः कुलथो मुष्टिको धूलिभूनिकः ।तीक्ष्णतैलः सर्षपकः चपला बहुला तसी? ॥ २५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति व्योमवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.2.88 · p. 10
जीमूतो वारिदो नभ्राट् पर्जन्योऽम्भोधरोऽम्बुदः ।विद्युत्सौदामिनी शम्पा चञ्चला चपला तडित् ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.634 · p. 83
ऊषणा चोषणा चापि चपला मागधी तथा ।हि तण्डुलफला चेति कृष्णानामानि कथ्यते ॥ ६३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि तेजस्कायनामानि Suśīlanāmamālā 5.3.1936 · p. 318
चञ्चला चपला चैरावती च जलवालिका ।शतह्रदाऽशनिः सौदामनी सौदामिनी तथा ॥ १९३६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.182 · p. 13
मेघशब्दे तु रसितं स्तनितं गर्जितादि च ।विद्युत् क्षणप्रभा शम्पा चपला चञ्चला तडित् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.179 · p. 71
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.116 · p. 227
विद्युत् सौदामिनी सौदामनी सौदाम्निकान्विता ।सौदाम्नी च सुदाम्नी वा चपला चवला चला ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मेघाध्यायः Śabdaratnākara 1.6.218 · p. 29
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.576 · p. 74
कृष्णोपकुल्या चपला कोलाथ वसिरः पुमान् ।कपिवल्ली क्रोष्टुवल्ली श्रेयसी हस्तिपिप्पली ॥ ५७६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश मेघाध्यायः Vaijayantī 2.2.3 · p. 25
इन्द्रायुधं त्विन्द्रधनुस्तद्दीर्घमृजु रोहितम् ।ऐरावतं च विद्युत्तु चञ्चला चपला चला ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास लश्लोकः Dharaṇikośa 27.3.18 · p. 201
चपलः पारदः प्रोक्तश्चपलश्चेष्टितः स्मृतः ।चपलं क्षणिकं शीघ्रं चपला पिप्पली तडित् ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.707 · p. 108
तुरुष्काख्ये च निर्यासे मर्कटे तु द्वयोरथ ।पिप्पलीविद्युतोस्तु स्त्री लक्ष्म्यां तु रभसेरिता ॥ ७०७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.708 · p. 108
तेनैव करिपिप्पल्यां चपलाथ त्रि चञ्चलः ।चले विद्युति तु स्त्री स्याल्लक्ष्म्यां च पवने तु ना ॥ ७०८ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.11.182 · p. 185
चपलो मूर्धजे मीने चपलं शीघ्रलोलयोः ।पारदे चपला लक्ष्म्यां पिप्पलीविद्युतोरथ ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र लत्रिः Śivakoṣa 23.2.457 · p. 42
शौण्ड्यां योषिति चूडाला मुञ्जायां छत्रमुस्तके ।जगलः पिष्टमद्ये च मेदके मदनद्रुमे ॥ ४५७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश लान्ताः Śabdaratnāvalī 7.28.61 · p. 281
चपलः पारदे मीने चौरे च चञ्चलाश्मनोः ।चपला कुलटालक्ष्मीपिप्पलीचञ्चलासु च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.392 · p. 229
चपला पिप्पलीलक्ष्मीपुंश्चलीविद्युतः स्मृताः ।छलं छद्मस्खलितयोर्जम्बालौ पङ्कशैवलौ ॥ ३९२ ॥
अनुष्टुप्

चपला as a meaning in nānārtha verses