सामन्
sāmanक्ली · neut.In 14 kośas: 24 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 36 as a meaning of another word.
सामदानभेददण्डा उपायाः साम सान्त्वनम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
उपजापो भवेद्भेदः साम सान्त्वमिति स्मृतम् ।तथेति प्रत्ययः श्रद्धा संस्कारो वासना स्मृता ॥ ७८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गद्यपद्यमयी चम्पूः सरणी पद्यमात्रिका ।शृङ्गाराद्यधिकं काव्यं समासान्तन्तु दण्डकम् ।ऋग्यजुः सामयजुषि वेदास्ते तु त्रयस्त्रयी ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स प्रतापः प्रभावश्च यत्तेजः कोशदण्डजम् ।सामदाने भेददण्डावित्युपायचतुष्टयम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दमः पुंस्यस्त्रियां दण्डस्तद्वत्साहसमस्त्रियाम् ।साम सान्त्वमुभे क्लीबे लञ्चाकौशलिके स्त्रियाम् ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निगमश्च पुनः क्लीबे छन्दो ब्रह्माथ बह्वृचः ।ऋग्वेदः पुंस्यथ क्लीबे यजुः सामापि न द्वयोः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऋगृचाव(?)स्त्रियौ क्लीबे यजुः साम तु निर्ऋथः ।त्रयी स्त्रियां त्रिवेदीरि(?)त्रय्युद्धारस्त्वथर्वणि ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
भेदो दण्डः साम दानमित्युपायचतुष्टयम् ।भेदोप[110a]जापौ शास्तिः स्त्री * * * * * * * * ।शास्तिः स्याद्भूपतेर्दण्डयमो दण्डश्च साहसम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
दिशोदण्डस्तु दिग्दण्डो दम्यो दण्ड्यश्च भेद्यवत् ।द्विपाद्यश्च त्रिपाद्यश्च दण्डो द्वित्रिगुणो हि यः ।साम सान्त्वं सान्त्वनं च ढौकन-प्राभृते समे ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
सान्त्वनं साम भेदस्तूपजापो दण्डनं दमः ।प्राभृतं ढौकनं तुल्ये उत्कोचो लञ्चया सह ॥ ३५७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उक्ता हि शक्तयस्तिस्रः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ।सामदामभेददण्डा उपायाः शासने स्थिताः ॥ १२०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 म (wrong syllable)
genderक्लीneut.
प्रियभाषादयो यत्र प्रोक्तं तत् साम सान्त्वनम् ।उपजापस्तु भेदः स्याद् दण्डस्तु साहसं दमः ॥ १२०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
ऋक् स्त्रियां सामयजुषी वेदास्त्रय इति त्रयी ।शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषं तथा ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऋक् तु स्त्रियां यजुःसाम्नी इति वेदास्त्रयस्त्रयी ।ऋक् च साम च ऋक्सामं तथर्ग्यजुषमित्यपि ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अष्टवर्गोऽथ धर्माद्यैरुपधा स्यात् परीक्षणम् ।अथोपायाः सामदानभेददण्डाश्चतुष्टये ॥ १२७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपजापस्तु भेदः स्यात् समाने सामसान्त्वने ।तन्त्रं स्वराष्ट्रचिन्ता स्यादावापः परिचिन्तनम् ॥ १२७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
साम सान्त्वं बलात्कारः प्रसभो हठ इत्यपि ।आयुक्तिविनियुक्ता या सा ताम्बूलकरङ्किका ॥ १३११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पाठे बिन्दुर्ब्रह्मबिन्दुर्ब्रह्मांजलिरिहांजलिः ।ऋक् स्त्री साम यजुश्चेति वेदास्ते तु त्रयस्त्रयी ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चात्वालोऽस्त्री मृत्खनः स्यादुत्करोऽवकरालयः ।शस्त्राण्युक्थानि सामानि स्तोत्राणि स्तुतयोऽपि च ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मुख्योपायास्तु सामाद्याः क्षुद्रोपायाः पुनस्त्रयः ।मायोपेक्षेन्द्रजालं चेत्येते माया तु शांबरी ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
इन्द्रजालं तु कुहकमुपेक्षा त्ववधीरणम् ।उपजापस्तु भेदः स्यात् साम सांत्वं च सांत्वनम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आज्ये च सर्पिः स्नानं तु स्नानीयाप्लवयोरथ ।साम प्रगीतमन्त्रेषु सान्त्वसामप्रभेदयोः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
साधुन्यथ जले स्रोतः प्रवाहे सरितामपि ।अम्भसो निर्गमद्वार इन्द्रियेऽप्यथ हर्म्यवाक् ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसाधु
doubtful
सामन् as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश नवनवः स्तुतौ नवो नव्यः सान्त्वे दाक्षिण्यसामनी । किण्वं पापे सुराबीजे बिल्वं स्याच्छ्रीफले फले ॥ Dharaṇikośa 28.1.1
- कोषकल्पतरु निथतथार्धरात्रेऽपि च ना निशीथो नि थः( ? )सामनि हिंसने च । शान्तावमात्ये शमथोऽथ दण्डे दमेऽपि ना स्याद्दमथोऽथ डिम्भे ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.18.3
- कोषकल्पतरु सान्त्ववित्तेऽपि सान्त्वं त्विह दक्षिणत्वे स्यात्साम्न्यथेशे नरि सर्व उक्तः । समस्तवाची परवत्प्रदिष्टः [77a]कर्वस्तु कामे नरि मूषके च ॥ ५०० ॥ Koṣakalpataru 6.29.500
- नानार्थार्णवसंक्षेप उक्थअन्ये त्ववैदिकाः प्राहुः सामवेदस्य वाचकम् । सञ्जनस्त्वपठीदेनं साम्नः पर्याय एव हि ॥ १४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.14
- नानार्थार्णवसंक्षेप पदइन्द्रपुच्छेति वर्गस्याप्यादितस्त्रिषु सामसु । पक्त्रं तु गार्हपत्येऽपि पिठरे पक्ष्मवाक् पुनः ॥ ३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.38
- नानार्थार्णवसंक्षेप दीर्घक्ली तु स्यादुभयोः साम्नोः ससुन्वेवर्गगीतयोः । द्वीपिर्द्वे श्वापदे काले पुमान् दुग्धं तु नप्यदः ॥ ६०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.605
- नानार्थार्णवसंक्षेप पथ्यऋक्सामेषु तथा दाशरात्रिकेष्वथ सा स्त्रियाम् । जातिच्छन्दोविशेषेऽस्य स्यादार्याख्यस्य चान्तरे ॥ ७१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.710
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्राणबहुत्वमस्याथ बले वायुवायुविशेषयोः । द्वन्द्वानां प्रथमे साम्नि चक्षुरादीन्द्रियेषु च ॥ ७४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.745
- नानार्थार्णवसंक्षेप पृश्निक्लीबं तुन्ने च साम्नोश्च बृहद्भिरिति गीतयोः । त्रिषु त्वल्पवपुर्जन्तौ बिन्दुचित्रपशावपि ॥ ८०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.809
- नानार्थार्णवसंक्षेप बृहत्मूषायां तु बुका स्त्री स्याच्छिवमल्ल्यां तु ना बुकः । बृहत् त्वारण्यके साम्नि त्वामिद्धीत्यृक्समुद्भवे ॥ ८७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.870
- नानार्थार्णवसंक्षेप राशिराशिः क्रत्वन्तरे पुञ्जे मेषादावाढके च ना । साम्नोस्त्वग्निन्नरोवर्गगीतयोः स्यान्नपुंसकम् ॥ ११०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1105
- नानार्थार्णवसंक्षेप शङ्कुएतमुत्यादिवर्गस्य तृतीये साम्न्यथापरे । पुन्नपुंसकयोरेनमविशेषेण मन्वते ॥ १३२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1329
- नानार्थार्णवसंक्षेप शार्ङ्गयवाग्वां त्रि तु पक्वे स्यात् क्षीराच्च हविषस्तथा । अन्यत्र क्ली तु पाकेऽथो शार्ङ्गं क्ली सामसु क्वचित् ॥ १३५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1352
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्येनस्त्र्यर्थे वृत्तिस्तदा रूपं श्येतीत्येवाथ पुंस्ययम् । श्येनः सामान्तरेषु स्यात् क्रतुभेदे जिघांसतः ॥ १४२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1422
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्वरअतिशीघ्रेऽप्यथो सामस्वेयज्जादिषु षट्सु नप् । स्वन्नं पुनर्बहुव्रीहौ सुजग्धे रुचिते त्रिषु ॥ १४५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1455
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्सेधप्रसोमदेववर्गस्य चतुर्थे साम्नि चोन्नतौ । उत्सङ्गः पुनरङ्के स्याद् गजस्यावयवान्तरे ॥ ४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप निषेधप्रसोमदेववर्गस्य पञ्चमे साम्नि कीर्तिता । प्रतिषधे निरोधस्तु रोधे संक्षयनाशयोः ॥ ११६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.116
- नानार्थार्णवसंक्षेप अरिष्टअप्यारण्यकयोः साम्नोः 'पवित्र त'ऋगुत्थयोः । अशुभे च शुभे वर्णविकारे सज्जनः पुनः ॥ १७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्सेध'प्रसोमदेव'वर्गस्य चतुर्थे सान्नि चोन्नतौ । अत्र तूच्छास्त्रमाचष्टे रभसः स्वमनीषया ॥ २३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.237
- नानार्थार्णवसंक्षेप मूलकुसूलेऽमरदत्तेन कथितस्तत्स्य ने-तम् । मूलमस्माभिरर्थे नप् साम्नो स्यादुभयोरपि ॥ १३५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1353
- नानार्थार्णवसंक्षेप मारुतपुरा भिन्दुर्युवेत्यस्यामृचि गीते हि सामनि । त्रिर्मरुद्योगिनि स्यात् तु धुर्धूरे मातुलः पुमान् ॥ १४०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1408
- नानार्थार्णवसंक्षेप रौरवपुमान्नरकभेदे स्यात् क्ली तु सामान्तरे त्रि तु । रुरुसम्बन्धिनि तथा रभसस्तु भयङ्करे ॥ १५४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1545
- नानार्थार्णवसंक्षेप वलभिद्स्यादारण्यकयोः सामभेदयोर्ऋचि गीतयोः । उपत्वाजामयोगिर इत्यस्यामथ स द्वयोः ॥ १६४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1646
- नानार्थार्णवसंक्षेप वाराहखड्गैकदेशे वाराहं पुनः सामसु केषुचित् । क्लीबं वराहमुनिना पुनर्ग्रन्थे कृते त्रिषु ॥ १६८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1685
- नानार्थार्णवसंक्षेप वैष्णवतवाहंसोमवर्गस्य साम्नोः प्रथमयोः स्मृतम् । वैणवस्तु द्वयोर्मर्त्यजातिभेदे यदुद्भवः ॥ १७५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1759
- नानार्थार्णवसंक्षेप शार्करशर्करावति नप् तु स्याद् योनोवर्गसमुत्थयोः । साम्नोर्माध्वीकसंज्ञे तु मधुमद्ये पुमानयम् ॥ १८०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1807
- नानार्थार्णवसंक्षेप शैशवशिशुत्वेऽप्युभयोः साम्नोरुच्चतागीतयोस्त्रि तु । शिशुसम्बन्धिनि क्ली तु शैलेयं तार्क्ष्यशैलके ॥ १८५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1857
- नानार्थार्णवसंक्षेप संहितअतीव सन्निकर्षे च वर्णानां क्ली तु सामनि । षष्ठे च नवमे चैव स्वादिष्ठावर्गगीतके ॥ १८८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1883
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तरिक्षना यस्य न विशेषोऽस्ति तत्र स्याद्भेद्यलिङ्गकः । अन्तरिक्षं तु गगने क्ली साम्नोरुभयोरपि ॥ ९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.9
- नानार्थार्णवसंक्षेप अनुक्रोशअनुक्रोशः कृपायां ना स्यादनुक्रोशनेऽपि च । क्ली तु सामान्तरेऽथ स्यादस्थिखादः शुनि द्वयोः ॥ २६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.26
- नानार्थार्णवसंक्षेप अर्कपुष्पज्ञेयं तत्पुरुषेऽथार्कपुष्पमर्काख्यशाखिनः । पुष्पे नृशण्डयोः साम्नोस्तूभयोः स्यान्नपुंसकम् ॥ ५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.50
- नानार्थार्णवसंक्षेप महासर्पषड्विंशतिप्रभेदानां दर्वीकरफणामृताम् । एकभेदे नपि त्वेतत् संसर्पाख्येषु सामसु ॥ ४५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.453
- नानार्थार्णवसंक्षेप पुरुषगतिशोफघ्न्यामात्मगुप्तायां शोफघ्नी स्यात् पुनर्नवा । अत्र स्यात् पुरुषगतिः सेतुषानाम्नि सामनि ॥ ९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.9
- शब्दरत्नावली बलबलं सैन्ये गन्धरसे सामर्थ्यस्थौल्यरूपयोः । बला वाहालके ना तु वायसे दैत्यसामयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.27
- शब्दरत्नावली सान्त्वसवो यज्ञे च सन्ताने सान्त्वं साम्नि च दक्षिणे । स्रुवा तु मूर्वा शल्लक्यां यज्ञपात्रे स्नुवः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.23
- त्रिकाण्डशेष न्युङ्खत्रिशिखं स्यात्त्रिशूलेऽपि न्युङ्खः साम्नि मनोहरे । नखं शुक्तौ कररुहे कूर्मे पञ्चनखो गजे ॥ ५० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.50