कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

ईर्ष्यालु

īrṣyāluवि · adj.

In 9 kośas: 9 synonym verses, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.58 · p. 19
ईर्ष्यालुः कुहनोऽक्षान्तिरीर्ष्या क्रोधी तु रोषणः ॥ ३९१ ॥अमर्षणः क्रोधनश्च चण्डस्त्वत्यन्तकोपनः ।
अनुष्टुप्
ईर्ष्यालुविकुहनविअक्षान्तिस्त्रीईर्ष्यास्त्रीक्रोधिन्विरोषणविअमर्षणविक्रोधनविचण्डवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.384 · p. 45
प्रतीक्ष्यः कथ्यते पूज्यः पूजितोऽपचितो भवेत् ।ईर्ष्यालुः कुहनः प्रोक्तो जारो ह्युपपतिः स्मृतः ॥ ३८४ ॥
अनुष्टुप्
प्रतीक्ष्यविपूज्यविपूजितविअपचितविईर्ष्यालुविकुहनविजारपुंउपपतिपुं
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.41 · p. 218
विवशोऽनिष्टबुद्धिः स्यादीर्ष्यालुः कुहनः पुनः ।स्यादस्थिरे संकुसुको द्वेष्टात्वनुपदीत्यपि ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
विवशविअनिष्टबुद्धिविईर्ष्यालुविकुहनविसंकुसुकविद्वेष्टृविअनुपदिन्वि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.63 · p. 221
क्रोधनः कुहनेर्ष्यालू चण्डस्त्वत्यन्तकोपनः ।जागरूको जागरिता वासदायी तु शङ्कुरः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 जा (wrong syllable)
क्रोधनविकुहनविईर्ष्यालुविचण्ढविजागरूकविजागरितृविशङ्कुरवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.59 · p. 6
द्वयोः पुंस्त्वे तु खलपूरीर्ष्यालुः कुहनः स्मृतः ।दूढ्यस्तु दुर्ध्यानकरे दूणाशो दूर्वधः स्मृतः ॥दूडाशो दुःखदे[162a]यः स्याद्दुर्दभ्यो दूडभः स्मृतः ।सर्वंसहः सर्वसोढा क्षमः शक्तः सहः प्रभुः ॥समर्थः सहिता सोढा प्रभूष्णुरपि तादृशः ।बुभुक्षितः स्यात्क्षुधितो जिघत्सुरशनायितः ॥भक्षको घस्मरो वर्विराशितश्चाद्मराशिनौ ॥ ५९ ॥
metre not recognised
खलपूपुंईर्ष्यालुविकुहनविदूढ्यविदूणाशविदूर्वधविदूडाशविदुःखदेयविदुर्दभ्यविदूडभविसर्वंसहविसर्वसोढृविक्षमविशक्तविसहविप्रभुविसमर्थविसहितृविसोढृविप्रभूष्णुविबुभुक्षितविक्षुधितविजिघत्सुविअशनायितविभक्षकविघस्मरविवर्विरविआशितविअद्मरविआशिन्वि
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.675 · p. 114
परिद्वेषयुते सारी कुहनः परघातकः ।ईर्ष्यालुः कुटिलोऽभीरुः सगोष्ठः साहसी वटः(रूः?) ॥ ६७५ ॥
अनुष्टुप्
सारिन्विकुहनविपरघातकविईर्ष्यालुविकुटिलविअभीरुविसगोष्ठविसाहसिन्विवटवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.581 · p. 75
ईष्यालुः कुहनो ज्ञेय ईर्ष्याऽक्षान्तिस्तथा स्मृतः ।क्रोधनः कोपनः क्रोधी रोषणश्चाप्यमर्षणः ॥ ५८१ ॥
अनुष्टुप्
ईर्ष्यालुविकुहनविईर्ष्यास्त्रीअक्षान्तिस्त्रीक्रोधनविकोपनविक्रोधिन्विरोषणविअमर्षणवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.35 · p. 191
क्षन्ता सहिष्णुः, सहने, ईर्ष्यालुः कुहने स्मृतः ।ईर्ष्युश्च, क्रोधने क्रोधी, बुभुक्षायां तु रोचकः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
क्षन्तृविसहिष्णुविईर्ष्यालुविईर्ष्युविक्रोधिन्विरोचकपुं
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण उक्तशेषाध्यायः Śabdaratnākara 3.8.1851 · p. 225
असम्मतः प्रणाय्यः स्याद्यस्तु स्वस्थानमास्थितः ।परान् द्वेष्टि स गोष्ठश्व ईर्ष्यालुकुहनौ समौ ॥ १८५१ ॥
अनुष्टुप्
असम्मतविप्रणाय्यविगोष्ठश्वपुंईर्ष्यालुविकुहनवि
genderविadj.

ईर्ष्यालु as a meaning in nānārtha verses