कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

क्षम

kṣamaवि · adj.

In 12 kośas: 6 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.491 · p. 22
प्रणाय्योऽसम्मतोन्वेष्टानुपद्यथ सहः क्षमः ।शक्तः प्रभूष्णुर्भूतात्तस्त्वाविष्टः शिथिलः श्लथः ॥ ४९१ ॥
अनुष्टुप्
प्रणाय्यविअन्वेष्टृविअनुपदिन्विसहविक्षमविशक्तविप्रभूष्णुविभूतात्तविआविष्टविशिथिलविश्लथवि
genderविadj.
अभिधानचिन्तामशिलोञ्छ Abhidhānacintāmaśiloñcha · जिनदेवमुनीश्वर मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaśiloñcha 3.37 · p. 2
मनोजवस्ताततुल्ये प्रभविष्णुरपि क्षमे ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
मनोजवपुंतातपुंप्रभविष्णुविक्षमवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.386 · p. 45
आसीन उपविष्टः स्यादूर्ध्वं ऊर्ध्वन्दमः स्थितः ।क्षीवो मत्तः क्षमः शक्तः प्रगल्भः प्रौढ उच्यते ॥ ३८६ ॥
अनुष्टुप्
आसीनविउपविष्टविऊर्ध्वविऊर्ध्वन्दमविस्थितविक्षीवविमत्तविक्षमविशक्तविप्रगल्भविप्रौढवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.59 · p. 6
द्वयोः पुंस्त्वे तु खलपूरीर्ष्यालुः कुहनः स्मृतः ।दूढ्यस्तु दुर्ध्यानकरे दूणाशो दूर्वधः स्मृतः ॥दूडाशो दुःखदे[162a]यः स्याद्दुर्दभ्यो दूडभः स्मृतः ।सर्वंसहः सर्वसोढा क्षमः शक्तः सहः प्रभुः ॥समर्थः सहिता सोढा प्रभूष्णुरपि तादृशः ।बुभुक्षितः स्यात्क्षुधितो जिघत्सुरशनायितः ॥भक्षको घस्मरो वर्विराशितश्चाद्मराशिनौ ॥ ५९ ॥
metre not recognised
खलपूपुंईर्ष्यालुविकुहनविदूढ्यविदूणाशविदूर्वधविदूडाशविदुःखदेयविदुर्दभ्यविदूडभविसर्वंसहविसर्वसोढृविक्षमविशक्तविसहविप्रभुविसमर्थविसहितृविसोढृविप्रभूष्णुविबुभुक्षितविक्षुधितविजिघत्सुविअशनायितविभक्षकविघस्मरविवर्विरविआशितविअद्मरविआशिन्वि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.155 · p. 121
क्षमः सहः समर्थोऽसौ प्रभूष्णुः शक्तनामकः ।भूतगृहीतभूतात्ताविष्टा भूतनिपीडिते ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 गृ (wrong syllable)
क्षमविसहविसमर्थविप्रभूष्णुविशक्तविभूतगृहीतविभूतात्तविआविष्टवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.763 · p. 109
सहः क्षमः समर्थश्च प्रभविष्णुस्तथैव च ।अलम्भूष्णुः प्रभूष्णुश्च शक्तश्चेति समर्थकाः ॥ ७६३ ॥
अनुष्टुप्
सहविक्षमविसमर्थविप्रभविष्णुविअलम्भूष्णुविप्रभूष्णुविशक्तवि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.272
क्षितिक्षान्त्योः क्षमायुक्ते क्षमं शक्ते हिते त्रिषु ।
अनुष्टुप्
meaningsयुक्तशक्तहित
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास मार्धश्लोकः Dharaṇikośa 24.2.8 · p. 143
समा वर्षं समं तुल्यं समं साधु समं सदृक् ।क्षमा तितिक्षा योग्ये च क्षमं शक्ते हिते क्षमम् ॥
अनुष्टुप्
meaningsयोग्यशक्तहित
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ मान्ताः Koṣakalpataru 6.25.59 · p. 280
भद्रे लब्धकरक्षणे निगदितं स्याच्चौरकेऽथ स्त्रियांगौर्यां स्याद्गणहासके च, नगरे तूमं तथा घट्टके ।सूर्ये यष्टरि पुंसि, शुष्ममुदितं तेजस्यशीतद्युतौना स्यूमस्तु मयूखसूत्रगुणयोर्दक्षे क्षमः क्षन्तरि ॥ ५९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
meaningsदक्षक्षन्तृ
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास क्षकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.29.380 · p. 210
रोहितायाः फले पुष्पे क्षमा क्षान्तिर्धरित्र्यपि ।क्षमः क्षमायुते शक्ते क्षेमो लब्धस्य रक्षणे ॥ ३८० ॥
अनुष्टुप्
meaningsक्षमायुतशक्त
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश मान्ताः Śabdaratnāvalī 7.25.4 · p. 253
क्रमोऽनुक्रमशक्त्योर्ना कल्पाक्रमणयोरपि ।क्षमा क्षान्तौ क्षितौ स्त्री तु क्षमं युक्ते नपुंसकम् ॥वाच्यलिङ्गं हिते शक्ते क्षये क्षीणेऽबले त्रिषु ।कामः स्मरेच्छयोः कामं काम्ये वीर्यनिकामयोः ॥
अनुष्टुप्
meaningsयुक्तहितशक्तक्षयक्षीणअबल
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.1895 · p. 231
क्रूरो नृशंसे कुपिते भीषणे कर्कशे त्रिषु ।क्षमस्त्रिषु हिते योग्ये युक्ते शक्ते पटावपि ॥ १८९५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsहितयोग्ययुक्तशक्तपटु
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.4.3 · p. 228
मुख्यान्यकेवलेष्वेकः कष्टौ गहनदुःखितौ ।कल्या नीरुग्दक्षसज्जा योग्ययुक्तहिताः क्षमाः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsयोग्ययुक्तहित

क्षम as a meaning in nānārtha verses