कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

समर्थ

samarthaवि · adj.

In 10 kośas: 6 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 3.106 · p. 4
क्षमे समर्थोऽलंभूष्णुः पादातपदगौ समौ ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
समर्थविअलंभूष्णुविपादातपुंपदगपुं
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.59 · p. 59
पदं प्रसिद्धं रूढं स्या[38b]द्योग्यं यौगिकमीरितम् ।शक्तं समर्थं क्लिष्टं तु बह्वर्थप्रतिपादकम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
रूढवियौगिकविशक्तविसमर्थविक्लिष्टवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.59 · p. 6
द्वयोः पुंस्त्वे तु खलपूरीर्ष्यालुः कुहनः स्मृतः ।दूढ्यस्तु दुर्ध्यानकरे दूणाशो दूर्वधः स्मृतः ॥दूडाशो दुःखदे[162a]यः स्याद्दुर्दभ्यो दूडभः स्मृतः ।सर्वंसहः सर्वसोढा क्षमः शक्तः सहः प्रभुः ॥समर्थः सहिता सोढा प्रभूष्णुरपि तादृशः ।बुभुक्षितः स्यात्क्षुधितो जिघत्सुरशनायितः ॥भक्षको घस्मरो वर्विराशितश्चाद्मराशिनौ ॥ ५९ ॥
metre not recognised
खलपूपुंईर्ष्यालुविकुहनविदूढ्यविदूणाशविदूर्वधविदूडाशविदुःखदेयविदुर्दभ्यविदूडभविसर्वंसहविसर्वसोढृविक्षमविशक्तविसहविप्रभुविसमर्थविसहितृविसोढृविप्रभूष्णुविबुभुक्षितविक्षुधितविजिघत्सुविअशनायितविभक्षकविघस्मरविवर्विरविआशितविअद्मरविआशिन्वि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.155 · p. 121
क्षमः सहः समर्थोऽसौ प्रभूष्णुः शक्तनामकः ।भूतगृहीतभूतात्ताविष्टा भूतनिपीडिते ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 गृ (wrong syllable)
क्षमविसहविसमर्थविप्रभूष्णुविशक्तविभूतगृहीतविभूतात्तविआविष्टवि
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट ऊर्ध्वलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 1.22 · p. 4
तर्के न्यायो विवादी च वैयर्थी वरदा शुभा ।लोकानन्दी समर्थोऽथ पूर्वशास्त्रे तु पुण्यदा ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
न्यायपुंविवादिन्पुंवैयर्थीस्त्रीवरदास्त्रीशुभास्त्रीलोकानन्दिन्पुंसमर्थपुंपुण्यदास्त्री
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.763 · p. 109
सहः क्षमः समर्थश्च प्रभविष्णुस्तथैव च ।अलम्भूष्णुः प्रभूष्णुश्च शक्तश्चेति समर्थकाः ॥ ७६३ ॥
अनुष्टुप्
सहविक्षमविसमर्थविप्रभविष्णुविअलम्भूष्णुविप्रभूष्णुविशक्तवि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.87
समर्थस्त्रिषु शक्तिस्थे सम्बद्धार्थे हितेऽपि च ।दशमीस्थौ क्षीणरागवृद्धौ वीथी पदव्यपि ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशक्तिस्थसम्बद्धार्थहित
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास थार्धश्लोकः Dharaṇikośa 16.2.6 · p. 90
क्वाथः स्याद्द्रवनिष्पाके क्वाथो दुःख उदाहृतः ।समर्थः कथितः शक्ते संबद्धार्थे हितेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
meaningsशक्तसंबद्धार्थहित
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ थान्ताः Koṣakalpataru 6.18.8 · p. 232
गजस्य तद्वत्करसीकरे स्या-द्विच्छा सु(?)शाकेष्वपि दृश्यते च ।संबद्धशक्तेऽपि हिते समर्थः ।सिद्धार्थ उक्तो मुनिसिंहकेऽपि ॥ ८ ॥
उपजातिः
meaningsसम्बद्धशक्तहित
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.57 · p. 46
शिरःस्थो व्यवहारस्थेऽभियोक्तरि शिरःस्थिते ।समर्थस्तु समानार्थ सम्बन्धार्थे हितेऽपि च ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसमानार्थसम्बन्धार्थहित
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.58 · p. 46
न्याय्ये शक्ते सदस्यस्तु यज्ञानां विधिदर्शिनि ।सभ्ये च संस्थितस्तु स्यात् समाप्ते च मृतेऽपि च ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsन्याय्यशक्त
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश थान्ताः Śabdaratnāvalī 7.17.14 · p. 228
ब्राह्मीगुडूचीपश्यासु स्त्रियां स्यात्तरुणे त्रिषु ।वमथुर्वमने पुंसि स्यात्कुम्भिकरशीकरे ॥विदिथः पण्डिते योगे शमथुः शान्तिमन्त्रिणोः ।षड्ग्रन्थो ना करञ्जे स्याद्वचायामपि च स्त्रियाम् ॥समर्थः शक्तहितयोः सम्बन्धे चान्यलिङ्गकः ।सिद्धार्थः शाक्यसिंहे च सार्थके श्वेतसर्षपे ॥
अनुष्टुप्
meaningsशक्तहितसम्बन्ध
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.4.30 · p. 256
संबद्धेऽपि समर्थः स्यात् स्तिमितं स्तंभवत्यपि ।
meaningsसंबद्ध

समर्थ as a meaning in nānārtha verses