उद्वर्तन
udvartanaक्ली · neut.In 11 kośas: 9 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
उद्वर्तनमुत्सादनमङ्गरागो विलेपनम् ॥ ६३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
उद्वर्तनोत्सादने द्वे समे आप्लाव आप्लवः ॥ १२१ ॥स्नानं चर्चा तु चार्चिक्यं स्थासकोऽथ प्रबोधनम् ।अनुबोधः पत्रलेखा पत्राङ्गुलिरिमे समे ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उद्वर्तनमुत्सादनमाहुः सोत्प्रासहसितमुपहसितम् ।उत्पिञ्जलमाकुलकं स्यादनुपदमन्वगन्वक्षम् ॥ ७३१ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
उद्वर्त्तनोत्सादने द्वे तत्रोच्छादनमित्यपि ।जिल्यु (?) द्वर्त्तिर्मल पिण्डमाप्लावस्त्वाप्लवो नरि ॥ ७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderक्लीneut.doubtful
आकल्पो वेषनेपथ्ये संस्क्रियोद्वर्तनं पुनः ।पटवासकपिष्टातौ चूर्णं स्याद्वासयोगतः ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पत्रावली पत्रलेखा देहरागोऽङ्गलेपनम् ।उद्वर्त्तनं गन्धचूर्णं हृन्माणिक्यचतुष्किका ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
वेषो नेपथ्यमाऽऽकल्पः वेशोऽपि च प्रयुज्यते ।परिकर्माऽङ्गसंस्कारः उद्वर्तनमुत्सादनम् ॥ १०२६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 मु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उच्छादनोद्वर्तनञ्च शरीरोद्वर्तने द्वयम् ।अथ स्नानञ्चाभिषेकः भवेदाप्लावः आप्लवः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 5 वः (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उद्वर्तनं तूत्सादनं स्नानं त्वाप्लाव आप्लवः ।उपस्पर्शोऽभिषेकश्च गोसव्यं गोमयेन तत् ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त्सा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उद्वर्तंना न नाङ्गस्य मलोन्मर्दनकर्मणि ।उद्वृत्तहेतुव्यापारे क्ली तूद्वृत्तावथो न ना ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
आत्मयोनिः शिवे कामे हरौ च परमेष्ठिनि ।उद्वर्त्तनमुत्पतने विलेपे घर्षणेऽपि च ॥उद्वाहनी भवेद्रज्वां द्विसीत्ये तु नपुंसकम् ।उपासनं शराभ्यासे सेवनासनयोरपि ॥कपीतनश्चलदले गर्दभाण्डे शिरीषके ।आम्रातके च पूगे च मालूरेऽपि च कुत्रचित् ॥कलापी स्यान्मयूरे च प्लक्षभूमिरुहे पुमान् ।क्षौमं(?) शुद्धार्द्धजरती विधवादुर्गयोः स्त्रियाम् ॥कुम्भयोनिर्वशिष्ठे स्याद् द्रोणेऽगस्त्ये पुमानयम् ।कुचन्दनं वृक्षभेदे कुङ्कुमे रक्तचन्दने ॥कुण्डली कुण्डलवति व्याले बर्हिप्रचेतसोः ।केशरी सिंहपुन्नागनागकेशरवाजिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न (wrong syllable)
doubtful
उद्वर्तन as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश उत्सादनसमुत्थानं समुद्योगे व्याधीनां निर्णयेऽपि च । उत्सादनमुद्वासनमुद्वाहनमुद्वर्तनम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.88
- कोषकल्पतरु झिल्लिउद्वर्तनस्यापि च वाससि स्या- द्वल्ली तु दीप्ये कुसुमे लतायाम् । पल्ली कुटीग्रामकयोः पुमांस्तु स्थलस्य दिष्टापि कुशूलके च ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.28.91
- शब्दरत्नावली झिल्लिकाझिल्लिका झिल्लिकारावे विलेपनमलेऽपि च । उद्वर्तनांशुकरुचौ आतपस्य रुचावपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.80