कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

आकल्प

ākalpaपुं · masc.

In 14 kośas: 12 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.382 · p. 27
वेषो नेपथ्यमाकल्पः परिकर्माङ्गसंस्क्रिया ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.99
आकल्पवेषौ नेपथ्यं प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.539 · p. 61
आकल्पो मण्डनं वेषः प्रतिकर्म प्रसाधनम् ।भूषणं स्यादलङ्कारो नेपथ्याभरणे तथा ॥ ५३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.249 · p. 48
पुंस्याकल्पो वेषवेशावपि भूषणमस्त्रियाम् ।स्यान्नेपथ्यमपि क्लीबे प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ २४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.64 · p. 224
वेषोऽस्त्री वेश आकल्पो नेपथ्यं प्रतिकर्म तु ।प्रसाधनं मण्डनं च भूषितस्तु प्रसाधितः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.2 · p. 306
पाप्माबाधो विकारश्च यक्ष्मा यक्ष्मश्च जन्म(क्ष्म?)वत् ।व्याधिर्ना दुःखमाकल्पं मान्द्यं खिद्रोऽप्यपाटवम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.290 · p. 137
आकल्पो वेषनेपथ्ये संस्क्रियोद्वर्तनं पुनः ।पटवासकपिष्टातौ चूर्णं स्याद्वासयोगतः ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.158 · p. 45
आकल्पवेषौ नेपथ्ये संस्कृतप्रचुरावपि ।स्मृतस्तिलकपत्रे तु प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति अङ्गवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.1.56 · p. 25
क्षौमं दुकूलं दुगुलं पट्टकूलं पटोत्तमम् ।वेषो नेपथ्यमाकल्पमुष्णीषो मूर्धवेष्टनम् ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1026 · p. 157
वेषो नेपथ्यमाऽऽकल्पः वेशोऽपि च प्रयुज्यते ।परिकर्माऽङ्गसंस्कारः उद्वर्तनमुत्सादनम् ॥ १०२६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 मु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.332 · p. 104
वेशो वेषश्च नेपथ्यमाकल्पोऽपि प्रसाधनम् ।प्रतिकर्मस्वर्णपुष्पगन्धादिवेशमात्रके ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 दि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.132 · p. 169
पुष्कलस्तुम्बिका चाथ प्रान्तत्रसरकेसराः ।आकल्पवेषौ नैपथ्यं प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास पपादः Dharaṇikośa 20.1.3 · p. 131
प्रतापस्तेजसि स्वेदे विकल्पौ पक्षसंशयौ ।आकल्पः कल्पने वेशे उडुपश्चन्द्रभेलयोः ।परिकम्पो भये कम्पे वृषाकपी हरीश्वरौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पान्ताः Koṣakalpataru 6.22.10 · p. 273
स्याद्भाण्डपाके क्षिपि चाथ भर्त्सेचाक्षेप आकर्षणवाचकश्च ।काव्यस्य चालंकृतिभिद्यथ वेषक्लृप्त्यो-र्नृलिङ्ग आकल्प इति प्रदिष्टः ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पुंल्लिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.17 · p. 12
मित्रे च रभसस्त्रातर्याह्वाने रुदिते युधि ।आरावेऽन्ये दारुणे च स्यादाकल्पस्तु कल्पने ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पुंल्लिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.18 · p. 12
वेषेऽप्याहुरथारम्भ उद्यमेऽपि वधेऽपि च ।उपक्रमे च निर्माणेऽथालम्भः स्पर्शने वधे ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवेष
doubtful
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास अकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.1.33 · p. 165
आशुगो बाणरव्योः स्याद्वायावपि निरीक्ष्यते ।आप्लुतः स्नातके स्नानेऽथाकल्पो वेषकल्पयोः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.274 · p. 185
आक्षेपो भर्त्सनाकृष्ट्योराकल्पौ वेशकल्पने ।तृणभिद्गुल्मिन्युपलश्चन्द्रे ना स्त्र्युडुपः प्लवे ॥ २७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ल्मि (wrong syllable)

आकल्प as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु नेपथ्यविद्वद्भिः कथितः श्वशुर्य इति च भ्रातृव्य उक्तो रिपौ स्याद्भ्रातुस्तनयेऽथ पूतिकरजे प्रोक्तः प्रकीर्यः पुमान् । भेद्याभो विनिकीर्यकेऽथ सुरभेर्भावे मनोज्ञस्य च सौरभ्यं गुणगौरवे निगदितं नेपथ्यमुक्तं बुधैः ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.26.71
  • नानार्थार्णवसंक्षेप वेषवेषः क्रियायामाकल्पे वेणुर्वंशद्रुमे नृपे । शब्दोऽक्षरे यशोगीत्योर्वाक्ये खे श्रवणे ध्वनौ ॥ ११६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.116