कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

नेपथ्य

nepathyaक्ली · neut.

In 10 kośas: 11 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.382 · p. 27
वेषो नेपथ्यमाकल्पः परिकर्माङ्गसंस्क्रिया ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.99
आकल्पवेषौ नेपथ्यं प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.539 · p. 61
आकल्पो मण्डनं वेषः प्रतिकर्म प्रसाधनम् ।भूषणं स्यादलङ्कारो नेपथ्याभरणे तथा ॥ ५३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.249 · p. 48
पुंस्याकल्पो वेषवेशावपि भूषणमस्त्रियाम् ।स्यान्नेपथ्यमपि क्लीबे प्रतिकर्म प्रसाधनम् ॥ २४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.504 · p. 188
शय्याम्बुवाद्यमस्तम्भश्चित्रोपायाश्च माल्यकम् ।केसरापीडनेपथ्ये कर्णभूषासुगन्धकौ ॥ ५०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.41 · p. 79
नेपथ्यं रङ्गभूमिः स्यादानर्तो वेषधारणम् ।भूमिका वर्णका द्वंद्वे पात्राण्यत्राधिकारिणः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.64 · p. 224
वेषोऽस्त्री वेश आकल्पो नेपथ्यं प्रतिकर्म तु ।प्रसाधनं मण्डनं च भूषितस्तु प्रसाधितः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.290 · p. 137
आकल्पो वेषनेपथ्ये संस्क्रियोद्वर्तनं पुनः ।पटवासकपिष्टातौ चूर्णं स्याद्वासयोगतः ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति अङ्गवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.1.56 · p. 25
क्षौमं दुकूलं दुगुलं पट्टकूलं पटोत्तमम् ।वेषो नेपथ्यमाकल्पमुष्णीषो मूर्धवेष्टनम् ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1026 · p. 157
वेषो नेपथ्यमाऽऽकल्पः वेशोऽपि च प्रयुज्यते ।परिकर्माऽङ्गसंस्कारः उद्वर्तनमुत्सादनम् ॥ १०२६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 मु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.332 · p. 104
वेशो वेषश्च नेपथ्यमाकल्पोऽपि प्रसाधनम् ।प्रतिकर्मस्वर्णपुष्पगन्धादिवेशमात्रके ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 दि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास यार्धश्लोकः Dharaṇikośa 25.2.38 · p. 157
नेपथ्यं स्यादलंकारे रङ्गवाट्येऽपि च स्मृतम् ।अपसव्यं प्रतिकूलमपसव्यं च दक्षिणम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.71 · p. 297
विद्वद्भिः कथितः श्वशुर्य इति च भ्रातृव्य उक्तो रिपौस्याद्भ्रातुस्तनयेऽथ पूतिकरजे प्रोक्तः प्रकीर्यः पुमान् ।भेद्याभो विनिकीर्यकेऽथ सुरभेर्भावे मनोज्ञस्य चसौरभ्यं गुणगौरवे निगदितं नेपथ्यमुक्तं बुधैः ॥ ७१ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश यान्ताः Śabdaratnāvalī 7.26.43 · p. 261
नादेयी भूमिजम्बां स्त्री जरायाम्बुवेतसे ।नागरङ्गे जयायाञ्च व्यङ्गुष्ठेऽपि च कुत्रचित् ॥निकायो निलये लक्ष्ये सधर्मिप्राणिसंहतौ ।समुच्चये संहतानां स्यात्पुमान् परमात्मनि ॥नेपथ्यं रङ्गवाह्ये स्यादलङ्कारेऽपि च द्वयोः ।प्रणयः प्रसवे प्रेम्णि मोक्षविश्रम्भयोरपि ॥प्रत्ययः प्रथिते ज्ञाने स्यादित्यादियनादिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्

नेपथ्य as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु वेशईशो हरे चापरवत्प्रभौ स्या- त्स्त्रियां शिवालाङ्गलदण्डयोश्च । वेशोऽस्त्रियां स्याद्गृहमात्रकेऽपि नेपथ्यवेश्यागृहयोस्तथैव ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.30.8
  • शब्दरत्नावली वेशवेशो गृहे च नेपथ्ये भवेद्वेश्यागृहेऽपि च । शशः पशुविशेषे स्याद्वोले लोघे नृपान्तरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.11