करण्ड
karaṇḍaपुं · masc.In 5 kośas: 4 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
कूष्माण्डगण्डलगुडकरण्डानां ततः पुनः ।वरुडस्य पिचण्डस्य भ्रूणस्य च गुणस्य च ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करण्ड-कूष्माण्ड-वरण्ड-रुण्ड-भारुण्ड-गुण्डा लगुडः शिखण्डः ।गुडः पिचण्डोऽथ जपाप्रसून-निवाप-कोपेषु च पिण्ड उक्तः ॥ १५ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
एते नपुंसके भवन्ति । इदं शिल्पं कलादिकं कर्म । छर्दिर्वान्तिः । अन्नं भक्ष्यम् । शमलममेध्यम् । मरकतं रत्नम् । पलालं धान्यादीनाम् । कृच्छ्रं कष्टम् । मन्दिरं गृहम् । रिक्थं द्रव्यम् । मन्दुराशब्दं स्त्रियां जानीयात् । इयं मन्दुरा वाजिशाला ।कल्ककृमिमुन्यङ्गारवप्रग्रहहोमर्षियक्ष्मरेफाः ।मण्डकरण्डवरण्डाश्च पुंसि पथाम्बरीषौ च ॥ ८१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 र (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 न्या (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कलिञ्जगण्डौ लगुडः पिचण्डोवरण्डकूष्माण्डकरण्डरुण्डाः ।नाडीव्रणाङ्गुष्ठह[2]ठा गुणश्चघटो नरे भ्रूणशिखण्डचण्डाः ॥ १८ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
कारण्डो मधुकोषेदलाढकेऽसौ करण्डः स्यात् ।कूष्माण्डो गणभेदेभ्रूणे कर्कारुके पुंसि ॥ ८६ ॥
metre not recognised
meaningsदलाढक
करण्ड as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मोणकाष्ठाद्यै रचितासु नौषु च गवां घासादिभोज्यस्थितौ मोणः शुष्कफले करण्ड उदितः स्यान्मक्षिकादावपि । कण्ठाल्यां तु भवेत्स्त्रियामथ भवेद्गौणी च*त्रन्तरे भेद्ये स्या[279a]द्गुणयोगिकेऽथ रविजे वाद्यान्तरेऽस्रौ पुमान् ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.15.6