भ्रूण
bhrūṇaपुं · masc.In 14 kośas: 14 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
गर्भस्तु गरभो भ्रूणो दोहदलक्षणं च सः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सूतिमासो वैजननो गर्भो भ्रूण इमौ समौ ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सूतिमासो वैजननो गर्भो भ्रूण इति स्मृतः ।अरिष्टगृहमिच्छन्ति सूतिकाभवनं बुधाः ॥ ४९९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दीर्घिका तच्छलाटुः स्यात्तत्फलं भ्रूणमित्यपि ।ज्योत्स्निको शतकी जाली शुषवी राजवल्लरी ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कूष्माण्डगण्डलगुडकरण्डानां ततः पुनः ।वरुडस्य पिचण्डस्य भ्रूणस्य च गुणस्य च ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आपन्नसत्त्वा स्याद्गुर्विण्यन्तर्वत्नी च गर्भिणी ।गुर्वी चोदरिणी भ्रूणः पुंस्यस्यां सा सदोहदा ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुमारभृत्या गर्भिण्याः परिचर्या निगद्यते ।भ्रूणः स्याद्गरभो गर्भस्तत्स्याद्दोहदलक्षणम् ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वारुण्डः सेकपात्रे गडु-वरुण-गुण-भ्रूण-नाडीव्रणाः स्युःकर्णो वृष्णिश्च घृष्णिर्घृणिरथ वमति-ज्ञाति-पिष्टात-पोताः ।व्रातः कुन्तोऽस्त्रवाची हरिदपि पृषत-ग्रन्थिरर्थोऽतिथिः स्या-दुद्गीथो रोमन्थ-सार्थावगद-गद-मदाः कासदः कासमर्दः ॥ १६ ॥
स्रग्धराmetre not read in every linenearly स्रग्धरा
genderपुंmasc.
प्रसूतिका प्रजाता च जातापल्या विजातिका ।गर्भे तु गरभस्तुल्यौ भ्रूणो दोहदलक्षणम् ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलिञ्जगण्डौ लगुडः पिचण्डोवरण्डकूष्माण्डकरण्डरुण्डाः ।नाडीव्रणाङ्गुष्ठह[2]ठा गुणश्चघटो नरे भ्रूणशिखण्डचण्डाः ॥ १८ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
जार उपपतिः कुण्डो जारजो गोलकोऽन्यजः ।गर्भो दोहदकं भ्रूणः पोतो बालोऽर्भकः शिशुः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 उ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गर्भश्च गरभो भ्रूणो भवेद्दोहदलक्षणम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सूतिमासो वैजननो भ्रूणगर्भो समावुभौ ।तृतीयाप्रकृतिश्चापि तृतीयप्रकृतिस्तथा ।शण्टः षण्टश्च पण्डः (च) क्लीवः क्लीबं नपुंसकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूतिमासो वैजननो गर्भो भ्रूणः समावुभौ ।स्तनंधयोत्तानशयौ स्तनपा तु स्तनंधयी ॥ ११४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ह्यस्तनदिनेऽपि कल्यं नेत्रं मूले रजस्यपि परागः ।भ्रूणो गर्भिण्यामपि भूतिर्विभवे बलः काके ॥ ८०९ ॥
आर्या
meaningsगर्भिणी
गर्भिण्यां स्त्रैणगर्भे च ब्राह्मण्यां श्रोत्रियद्विजे ।आर्ये यतौ च केचित् तु प्राहुर्ब्राह्मणमात्रके ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
बाष्पोऽश्रुण्यंबुधूमे च भानवोऽर्कहरांशवः ।भ्रूणोऽर्भके स्त्रैणगर्भे गर्भिण्यां श्रोत्रियद्विजे ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
भ्रूण as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् गर्भकुक्षिभ्रूणार्भका गर्भा विस्रम्भः प्रणयेऽपि च ॥ १३५ ॥ Amarakośa 3.3.135
- धरणिकोश गर्भगर्भ भ्रूणे विजानीयाज्जठरार्भकयोरपि । जम्भो दन्ते च जम्बीरे जम्भो भक्षणदैत्ययोः ॥ Dharaṇikośa 23.2.1
- कोषकल्पतरु अर्भकचारणे वर्ण[को] वर्णकं चन्दने कुङ्कुमे लेपनेऽथार्भको भेद्यवत् । बालके[निर्ध]ने[स्यात्]कृशे भ्रूणको वेत्रधारे त्रये दर्शकः शिक्षके ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.83
- कोषकल्पतरु कूष्माण्डकारण्डो मधुकोषे दलाढकेऽसौ करण्डः स्यात् । कूष्माण्डो गणभेदे भ्रूणे कर्कारुके पुंसि ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 6.12.86
- कोषकल्पतरु गर्भभ्रूणे तथा गर्भककण्टके स्यात् स्या[29a]ज्जृम्भणेऽथ त्रिषु जृम्भ उक्तः । जृम्भा विकासे गृहधारणे तु स्तम्भो जडत्वेऽप्यथ रम्भ उक्तः ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.24.42
- शब्दरत्नावली गर्भगर्भः कुक्षौ शिशौ सन्धौ भ्रूणे पनसकन्टके । जम्भो दन्तशठे दन्ते दैत्यभेदे च भक्षणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.24.5