नागमातृ

nāgamātṛस्त्री · fem.

In 10 kośas: 7 synonym verses, 5 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.1060 · p. 41

गन्धाश्मा शुल्वपामाकुष्ठारिर्गन्धिकगन्धकौ ॥ १०५७ ॥सौगन्धिकः शुकपुच्छो हरितालं तु पिञ्जरम् ।विडालकं विस्रगन्धि खर्जूरं वंशपत्त्रकम् ॥ १०५८ ॥आलपीतनतालानि गोदन्तं नटमण्डनम् ।वङ्गारिर्लोमहृच्चाथ मनोगुप्ता मनःशिला ॥ १०५९ ॥करवीरा नागमाता रोचनी रसनेत्रिका ।नैपाली कुनटी गोला मनोह्वा नागजिह्विका ॥ १०६० ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)

genderस्त्रीfem.

बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर एकादशोपदेशः Bālaprabodhikā 11.191 · p. 83

करवीरकरा विद्युत् नागमागाहिगन्धिका ।शिला मनोभिधा कालनागजिह्वा च ताः समाः ॥ १९१ ॥

अनुष्टुप्

करवीरकरास्त्री विद्युत्स्त्री नागमातृस्त्री अहिगन्धिकास्त्री कालनागजिह्वास्त्री

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शैलवर्गः Koṣakalpataru 2.2.31 · p. 130

लोमशं कंसकं च स्यात्कुनटी तु मनःशिला ।मनोगुप्ता नागमाता गोला दिव्यौषधिः शिला ॥ ३१ ॥

अनुष्टुप्

लोमशक्ली कंसकक्ली कुनटीस्त्री मनःशिलास्त्री मनोगुप्तास्त्री नागमातृस्त्री गोलास्त्री दिव्यौषधिस्त्री शिलास्त्री

genderस्त्रीfem.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.335 · p. 46

मनःशिला नागमाता मनोगुप्ता च रोचनी ।मनोह्वा कुनटी गोला नेपाली रसनेत्रिका ॥ ३३५ ॥

अनुष्टुप्

मनःशिलास्त्री नागमातृस्त्री मनोगुप्तास्त्री रोचनीस्त्री मनोह्वास्त्री कुनटीस्त्री गोलास्त्री नेपालीस्त्री रसनेत्रिकास्त्री

genderस्त्रीfem.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पृथ्वीकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.1.1834 · p. 299

मनःशिला मनोगुप्ता मनोह्वा नागजिह्विका ।नागमाता तथा गोला शिला च रसनेत्रिका ॥ १८३४ ॥

अनुष्टुप्

मनःशिलास्त्री मनोगुप्तास्त्री मनोह्वास्त्री नागजिह्विकास्त्री नागमातृस्त्री गोलास्त्री शिलास्त्री रसनेत्रिकास्त्री

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.160 · p. 122

जरत्कारुप्रिया नागमाता विषहरापि च ।आस्तिकजननी नित्या विधात्री च विषोद्भवा ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 क (wrong syllable)

जरत्कारुप्रियास्त्री नागमातृस्त्री विषहरास्त्री आस्तिकजननीस्त्री नित्यास्त्री विधात्रीस्त्री विषोद्भवास्त्री

genderस्त्रीfem.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शैलाध्यायः Vaijayantī 3.2.12 · p. 42

करवीरा कला विद्युन्नागमाता विगन्धिका ।शिला मनोऽभिधा काला नागजिह्वा च ताः समाः ॥ १२ ॥

अनुष्टुप्

करवीरास्त्री कलास्त्री विद्युत्स्त्री नागमातृस्त्री विगन्धिकास्त्री शिलास्त्री मनोभिधास्त्री कालास्त्री नागजिह्वास्त्री

genderस्त्रीfem.

नागमातृ as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश कद्रुओड्रा जनपदाः केचिदोड्रं च कुसुमान्तरम् । कद्रुर्माता तु नागानां कद्रुः कनकपिङ्गले ॥ Dharaṇikośa 26.2.15
नानार्थार्णवसंक्षेप कद्रुपाकस्थानेऽथ कद्रुर्ना वर्णे पिङ्गलसंज्ञके । त्रि तु तद्वति भूमौ तु नागमातरि च स्त्रियाम् ॥ १७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.170
शब्दरत्नावली कद्रुऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि । ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥ करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु । कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥ कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् । कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥ कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी । क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥ कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि । कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥ कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति । क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥ क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च । चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥ क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे । खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥ क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च । खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥ खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.7
शब्दरत्नावली सुरसासारसं पङ्कजे क्लीबं स्यात्पुमान् पक्षिचन्द्रयोः । साहसन्तु बलात्कारकृतकार्ये दमेऽपि च ॥ सुरसा स्त्री तु पर्णसे रास्नायां नागमातरि । स्रोतः स्यादिन्द्रिये नीरवेगेऽपि च नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.38
त्रिकाण्डशेष कद्रुकद्रुस्त्रिषु कडारे स्यात्कद्रुः स्त्री नागमातरि । नापितस्योपकरणे कोकिलाक्षेऽपि च क्षुरः ॥ ३३५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.335