खर्जूर
kharjūraक्ली · neut.In 18 kośas: 25 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
गन्धाश्मा शुल्वपामाकुष्ठारिर्गन्धिकगन्धकौ ॥ १०५७ ॥सौगन्धिकः शुकपुच्छो हरितालं तु पिञ्जरम् ।विडालकं विस्रगन्धि खर्जूरं वंशपत्त्रकम् ॥ १०५८ ॥आलपीतनतालानि गोदन्तं नटमण्डनम् ।वङ्गारिर्लोमहृच्चाथ मनोगुप्ता मनःशिला ॥ १०५९ ॥करवीरा नागमाता रोचनी रसनेत्रिका ।नैपाली कुनटी गोला मनोह्वा नागजिह्विका ॥ १०६० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
गन्धाश्मन्पुंशुल्वारिपुंपामारिपुंकुष्ठारिपुंगन्धिकपुंगन्धकपुंसौगन्धिकपुंशुकपुच्छपुंहरितालक्लीपिञ्जरक्लीविडालकक्लीविस्रगन्धिक्लीखर्जूरक्लीवंशपत्त्रकक्लीआलक्लीपीतनक्लीतालक्लीगोदन्तक्लीनटमण्डनक्लीवङ्गारिपुंलोमहृत्पुंमनोगुप्तास्त्रीमनःशिलास्त्रीकरवीरास्त्रीनागमातृस्त्रीरोचनीस्त्रीरसनेत्रिकास्त्रीनैपालीस्त्रीकुनटीस्त्रीगोलास्त्रीमनोह्वास्त्रीनागजिह्विकास्त्री
genderक्लीneut.
खर्जूरः केतकी ताली खर्जुरी च तृणद्रुमाः ।
genderपुंmasc.
दुर्वर्णं रजतं रूप्यं खर्जूरं श्वेतमित्यपि ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तृणराजस्तलस्तालस्तद्भेदे तु वराङ्गना ।खर्जूरस्तु महासारः खर्जूः स्यादल्पवृक्षके ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तृणराजस्तलस्तालः पत्रताली वराङ्गना ।महारसः स्यात्खर्जूरस्तस्मिन् खर्जूरकोऽल्पके ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वङ्गारिर्लोमहृद्विस्रद्गन्धि स्याद्वंशपत्रकम् ।गोदन्तं पीतनं च स्यात्खर्जूरं पिञ्जरं समम् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खर्जूरतालखर्जूरीतालीहिन्तालकेतकाः ।क्रमुको नालिकेरश्च स्युरेते तृणपादपाः ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खर्जूरे तु मधुक्षीरस्तस्मिन्खर्जूरिकाल्पके ।केतक्यां गुप्तरागः स्याद्रजःपुष्पौ वलीनकः ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रूप्यं च रजतं तारं श्वेतं दुर्वर्णकं पुनः ।हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं खर्जूरमप्यथ ॥ ३२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खर्जूरं पीतनं वंशपत्रकं चालपीतके ।अभ्रकं गगनं स्वच्छपत्रं च गिरिजामले ॥ ३३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऊर्णनाभो मर्कटकः तन्तुकीटः पटकृमिः ।खर्जूरः शतपात्कर्णजलौकाऽऽज्यमृतिप्रजः ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अष्टापदं भूरिचन्द्रो महारजतभूत्तमे ।दुर्वर्णं रजतं रूप्यं तारं खर्जूरमित्यपि ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खर्जूरं भीरु शुभ्रञ्च शोध्यं सोध्यं जवीयसम् ।सौम्यं सर्वाणि नामानि रूपस्य कथयन्ति च ॥ १८०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खर्जूरं पिञ्जरं चापि लोमहृन्नटमण्डनम् ।पीतनं चेति नामानि तालस्य सम्भवन्ति वै ॥ १८३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
चीर्णात्कर्जूर-खर्जूरौ वर्षपाकी कपीतनः ।पीतनकोऽम्नातकश्चाम्रातकः क्रकचच्छदे ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तद्द्वयं चाहतं रूप्यं तदन्यत्कुप्यमित्यथ ।कलधौतचन्द्रभीरुकखर्जूरश्वेतरूप्यरजतानि ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
हरितालं तु खर्जूरं पीतनं नटभूषणम् ।वंशपत्रं तालमालं पिञ्जरं रोमहृद्वरम् ॥ ४२७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मधुक्षीरो मधुरसः खर्जूरः पुंसि च स्त्रियाम् ।कूर्चपुष्पोऽपि तालस्तु राजतालो दृढच्छदः ॥ ६६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
खर्जूरः केतकी पूगो हिन्तालो नालिकेरकः ।तृणवृक्षाः प्रियालः स्यादिक्षुः खड्गदलो मधुः ॥ ६६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घनामयः स्यात्खर्जूरो द्वौ तु काचिमभञ्जरू ।तरौ देवकुलोद्भूते दूर्वा तु हरितालिका ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुक्लधातौ पाकशुक्ला कठिनी कक्खटी खटी ।हरितालं तु खर्जूरं पिञ्जरं नटभूषणम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सौधं सुभीरुकं शुभ्रं खर्जूरं वंगजीवनम् ।ताम्रं शुल्बं मर्कटाम्यं रक्तं व्यष्ठं कनीयसम् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खपुरः पुगपट्टोऽथ मधुक्षीरो महारसः ।परुषः पाण्डुखर्जूरौ तस्मिन् खर्जूरिकाल्पके ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खर्जूरो वृश्चिका न क्ली शूककीटोऽपि वृश्चिकः ।आढा शतपदी कर्णजलूका ढारिकापि च ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खर्जूरो ना परूषाख्यपादपे सा पुनः स्त्रियाम् ।तज्जातिभेदेऽल्पतरे खर्जूरे क्लीबके पुनः ॥ ६०६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपरूषाख्यपादप
रजते हरिताले च प्रसवेऽत्रोक्तभूरुहोः ।वृश्चिकाख्ये पुनर्दीर्घकीटे द्वे रभसः पुनः ॥ ६०७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
खर्जूर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सिद्धरसखर्जूरे च कसेर्वां भवति तथा कोशकारैश्च । रासेरसस्तु रासे रससिद्धौ स्याद्बलौ तद्वत् ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 6.31.18
- नानार्थार्णवसंक्षेप परूषपयोहिते पयः साधावित्याहुः शब्दवित्तमाः । खजूरे तु परूषो ना क्लीबलिङ्गं तु तत्फले ॥ १०७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1079
- परमानन्दीयनाममाला चीर्णपर्णचन्द्रकान्तो मणौ चन्द्रकान्तं कैरववाचकम् । चीर्णपर्णः पिचुमन्दे खर्जूरेऽथ चतुष्पथम् ॥ १८६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.186
- शिवकोष तृणद्रुमतृणद्रुमस्तु हिन्ताले लाङ्गल्यां क्रमुके तले । खर्जूर्यां तालिकायां च खर्जूरे क्रकचच्छदे ॥ ३३८ ॥ Śivakoṣa 20.2.338
- शिवकोष महारसमहारसो दीर्घपत्रे खर्जूरेऽपि कसेरुणि । सूते मलीमसं पुष्पकासीसे सर्वतैजसे ॥ ५३३ ॥ Śivakoṣa 27.3.533
- शब्दरत्नावली महारसमहारसस्तु खर्जूरे कशेरुकोषकारयोः । मलीमसं लोहपुष्पे कासीसमलिनेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.49
- त्रिकाण्डशेष चीर्णपर्णवेदांशे बह्वृचादौ च ब्रघ्ने पादेऽपि चास्त्रियाम् । चरणश्चीर्णपर्णस्तु खर्जूरपिचुमन्दयोः ॥ १२७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.127
- त्रिकाण्डशेष महारसयोक्त्रे च वसुराख्याने स्वान्ते सरसि मानसम् । माश्चन्द्रमासयोः पुंसि खर्जूरेक्ष्वोर्महारसः ॥ ४४८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.448