कद्रु

kadruवि · adj.

In 15 kośas: 13 synonym verses, 6 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1397 · p. 53

अरुणो बालसंध्याभः पीतरक्तस्तु पिञ्जरः ।कपिलः पिङ्गलः श्यावः पिशङ्गः कपिशो हरिः ॥ १३९६ ॥बभ्रुः कद्रुः कडारश्च पिङ्गे कृष्णस्तु मेचकः ।स्याद्रामः श्यामलः श्यामः कालो नीलोऽसितः शितिः ॥ १३९७ ॥

अनुष्टुप्

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह धीवर्गः Amarakośa 1.5.16

कडारः कपिलः पिङ्गपिशङ्गौ कद्रुपिङ्गलौ ॥ १६ ॥

अनुष्टुप्

कडारपुं कपिलपुं पिङ्गपुं पिशङ्गपुं कद्रुपुं पिङ्गलपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.735 · p. 84

हरिः कद्रुः कडारश्च पिङ्गलः परिकीर्तितः ।पीतं हारिद्रमाख्यातं श्यावं तु कपिशं स्मृतम् ॥ ७३५ ॥

अनुष्टुप्

हरिवि कद्रुवि कडारवि पिङ्गलवि पीतवि हारिद्रवि श्याववि कपिशवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नाट्यप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.5.167 · p. 435

बभ्रुः पिशङ्गः कपिलः कापिलः पीतलोहितः ।कडारः कपिशः पिङ्गः कद्रुश्चित्रस्तु कर्बुरः ॥ १६७ ॥

अनुष्टुप्

बभ्रुवि पिशङ्गवि कपिलवि कापिलवि कडारवि कपिशवि पिङ्गवि कद्रुवि चित्रवि कर्बुरवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.35 · p. 57

हरित्पीतरक्तैर्युतः स्यात्पिशङ्गोभवेदेष गोरोचनातुल्यवर्णः ।कदुः कद्रु-बभ्रू हरिः पिङ्गलः स्यात्प्रदीपार्च्चिषा तुल्यवर्णश्च पिङ्गः ॥ ३५ ॥

भुजङ्गप्रयातम्

पिशङ्गवि कदुवि कद्रुवि बभ्रुवि हरिवि पिङ्गलवि पिङ्गवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.36 · p. 57

कडारः कपिलः पिङ्गः पिशङ्ग-कदु-कद्रवः ।बभ्रुर्हरिः[31] पिङ्गलश्च तुल्यार्था इति केचन ॥ ३६ ॥

अनुष्टुप्

कडारवि कपिलवि पिङ्गवि पिशङ्गवि कदुवि कद्रुवि बभ्रुवि हरिवि पिङ्गलवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.291 · p. 88

पिञ्जरः कपिलः पिङ्गपिशङ्गौ कपिशो हरिः ।कडारः श्यावबभ्रू च कद्रुरेतस्तु कर्बुरे ॥ २९१ ॥

अनुष्टुप्

पिञ्जरवि कपिलवि पिङ्गवि पिशङ्गवि कपिशवि हरिवि कडारवि श्याववि बभ्रुवि कद्रुवि

genderविadj.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट ऊर्ध्वलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 1.155 · p. 21

कडारः कपिशः पिङ्गपिशङ्गौ कद्रुपिङ्गलौ ।चित्रकिर्मीरकल्माषशबलैतास्तु कर्बुरे ॥ १५५ ॥

अनुष्टुप्

कडारवि कपिशवि पिङ्गवि पिशङ्गवि कद्रुवि पिङ्गलवि चित्रवि किर्मीरवि कल्माषवि शबलवि

genderविadj.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त वृक्षलतौषधिमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.4.155 · p. 11

जटी वटो जटापादो न्यग्रोधः प्लक्ष आश्रितः ।कद्रुः पलाशस्त्रिदलः किंशुको वक्रपुष्पकः ॥ १५५ ॥

अनुष्टुप्

जटिन्पुं वटपुं जटापादपुं न्यग्रोधपुं प्लक्षपुं आश्रितपुं कद्रुपुं पलाशपुं त्रिदलपुं किंशुकपुं वक्रपुष्पकपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2535 · p. 411

अरुणो बालसन्ध्याभः नामाऽरुणस्य वै खलु ।कपिलः कपिशः कद्रुः पीतरक्तश्च पिञ्जरः ॥ २५३५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 रु (wrong syllable)

अरुणवि बालसन्ध्याभवि कपिलवि कपिशवि कद्रुवि पीतरक्तवि पिञ्जरवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.344 · p. 24

बभ्रुः कद्रुः कडारश्च पर्यायः पिङ्गले मतः ।चित्रं विचित्र-शारङ्ग-शवलाः कर्वुरोऽपि च ॥

अनुष्टुप्

बभ्रुपुं कद्रुपुं कडारपुं चित्रपुं विचित्रपुं शारङ्गपुं शवलपुं कर्वुरपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पुराध्यायः Śabdaratnākara 2.6.890 · p. 111

कडारः कपिलः कद्रुः पिशङ्गः पिङ्गलश्च सः ।चित्रकर्बुरकिर्मीकल्माषैताः सशारकाः ॥ ८९० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्

कडारवि कपिलवि कद्रुवि पिशङ्गवि पिङ्गलवि चित्रवि कर्बुरवि किर्मीवि कल्माषवि एतवि शारकवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश गुणाध्यायः Vaijayantī 5.3.18 · p. 197

बभ्रुः कडारः कपिलो विदग्धो दुष्टरक्तवत् ।श्यावे तु कपिशः पिंगे पिशंगः कद्रुपिंगलौ ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्

बभ्रुवि कडारवि कपिलवि विदग्धवि कपिशवि पिशङ्गवि कद्रुवि पिङ्गलवि

genderविadj.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास रार्धश्लोकः Dharaṇikośa 26.2.15 · p. 167

ओड्रा जनपदाः केचिदोड्रं च कुसुमान्तरम् ।कद्रुर्माता तु नागानां कद्रुः कनकपिङ्गले ॥

अनुष्टुप्

meaningsनागमातृ कनकपिङ्गल

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.68 · p. 312

स्यात्कर्करीशाकविशेषयोश्चतथैव चारूरथ पिङ्गले स्यात् ।कद्रूस्त्रये स्त्री त्वहिमातृवाचीपादे च बुध्ने * पुमानिहाङ्घ्रिः ॥ ६८ ॥

उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः

meanings

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.170 · p. 57

पाकस्थानेऽथ कद्रुर्ना वर्णे पिङ्गलसंज्ञके ।त्रि तु तद्वति भूमौ तु नागमातरि च स्त्रियाम् ॥ १७० ॥

अनुष्टुप्

meaningsवर्ण पिङ्गल तद्वत्भूमि नागमातृ

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास ककारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.7.91 · p. 173

कृष्णा तु द्रौपदीनील्योः पिप्पलीहारहरयोः ।कद्रूः सर्पजनन्यां स्यात्कद्रुः काञ्चनवर्णके ॥ ९१ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 ह (wrong syllable)

meaningsकाञ्चनवर्णक

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश रेफान्ताः Śabdaratnāvalī 7.27.7 · p. 264

ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)

meaningsपिशङ्ग नागमातृ

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.335 · p. 209

कद्रुस्त्रिषु कडारे स्यात्कद्रुः स्त्री नागमातरि ।नापितस्योपकरणे कोकिलाक्षेऽपि च क्षुरः ॥ ३३५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsकडार नागमातृ