मनःशिला
manaḥśilāस्त्री · fem.In 18 kośas: 17 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 21 as a meaning of another word.
गन्धाश्मा शुल्वपामाकुष्ठारिर्गन्धिकगन्धकौ ॥ १०५७ ॥सौगन्धिकः शुकपुच्छो हरितालं तु पिञ्जरम् ।विडालकं विस्रगन्धि खर्जूरं वंशपत्त्रकम् ॥ १०५८ ॥आलपीतनतालानि गोदन्तं नटमण्डनम् ।वङ्गारिर्लोमहृच्चाथ मनोगुप्ता मनःशिला ॥ १०५९ ॥करवीरा नागमाता रोचनी रसनेत्रिका ।नैपाली कुनटी गोला मनोह्वा नागजिह्विका ॥ १०६० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
गन्धाश्मन्पुंशुल्वारिपुंपामारिपुंकुष्ठारिपुंगन्धिकपुंगन्धकपुंसौगन्धिकपुंशुकपुच्छपुंहरितालक्लीपिञ्जरक्लीविडालकक्लीविस्रगन्धिक्लीखर्जूरक्लीवंशपत्त्रकक्लीआलक्लीपीतनक्लीतालक्लीगोदन्तक्लीनटमण्डनक्लीवङ्गारिपुंलोमहृत्पुंमनोगुप्तास्त्रीमनःशिलास्त्रीकरवीरास्त्रीनागमातृस्त्रीरोचनीस्त्रीरसनेत्रिकास्त्रीनैपालीस्त्रीकुनटीस्त्रीगोलास्त्रीमनोह्वास्त्रीनागजिह्विकास्त्री
genderस्त्रीfem.
मनःशिला मनोगुप्ता मनोह्वा नागजिह्विका ।नैपाली कुनटी गोला यवक्षारो यवाग्रजः ॥ १०८ ॥पाक्योऽथ सर्जिकाक्षारः कापोतः सुखवर्चकः ।सौवर्चलं स्याद्रुचकं त्वक्क्षीरी वंशरोचना ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गैरिकोऽपि तथा तु स्यात्कुनटी तु मनः शिला ।रोचनी रञ्जनी हृद्या रसनेत्रा महारसा ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
मनःशिला तु कुनटी मनोज्ञा नागजिह्विका ।नेपाली रसभेत्ता च मनोगुप्ता च रोचनी ॥ ५६२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कला कुदाला गोला च ज्वाला दोला मनःशिला ।लाला वेलावला शाला शिला शाकुलया समा ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
लोमशं कंसकं च स्यात्कुनटी तु मनःशिला ।मनोगुप्ता नागमाता गोला दिव्यौषधिः शिला ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
एते पुंसि भवन्ति । अयं केदारः क्षेत्रम् । खण्डः इक्षुविकारः । प्रशमो धान्यच्छेदनः । कपाटो द्वाःपिधानम् । एते स्त्रियां भवन्ति । इयं हेला अनादरः । काञ्ची मेखला । लाला श्लेष्मविकारः । सुधाऽमृतम् । युधा युद्धम् । प्रवेणी केशरचना ।हानिग्लानिवा[र्वा]पीविपणीसार्य[र्थ]श्च वै तथा स्वाहा ।लक्ष्मीमनःशिलोपानहः स्त्रियां स्थाण्वणुजराः पुंसि ॥ ७५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 ला (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
उदयः प्रातरद्रिः स्यात्पराद्रिः पश्चिमाचलः ।गैरिकं पीतधातुः स्यात्कुनटी तु मनःशिला ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मनःशिला नागमाता मनोगुप्ता च रोचनी ।मनोह्वा कुनटी गोला नेपाली रसनेत्रिका ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सिक्थकं तु मधूच्छिष्टे प्रोक्तं चाथ मनःशिला ।मनोगुप्ता मनोह्वा च मनोज्ञा नागजिह्विका ॥ ५५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मनःशिला मर्मशिला रत्नभूराकरः खनिः ।हरितालं पीतरसं कर्चूरं गिरिपित्तकम् ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पी (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
मनःशिला मनोगुप्ता मनोह्वा नागजिह्विका ।नागमाता तथा गोला शिला च रसनेत्रिका ॥ १८३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मनःशिला मनोह्वा च कुनटी नागजिह्विका ।नागजिह्वा शिलाह्वा ज गोलापि च मनः शिलम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मनोगुप्तायां नेपाली नैपाली च मनः शिला ।शिला सिन्दूरे शृङ्गारे भवेच्छृङ्गारभूषणम् ॥ ८४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 यां (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 रे (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
कुरुविन्दं हंसपादं हिङ्गुलं जातिलिङ्गकम् ।मनःशिला तु कुनटी नागजिह्वा महारसा ॥ ४२५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गैरिकं पीतधातुः स्यात् कुनटी तु मनः शिला ।रोचनी रञ्जनी हृद्या रसनेत्री महासना ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
गौर्यां हरिद्रा रात्र्याख्या हेमघ्नी काञ्चनी परा ।रोचनी रञ्जनी पीता पिञ्जा पिण्डा मनः शिला ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
मरीचिका तथा लिक्षासंज्ञमानेऽप्यदः पुनः ।त्रसरेण्वष्टकं स्यात् तु हरिद्रायां मनःशिला ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsहरिद्रा
ख्याते मनःशिलेत्येव धातावथ महाशिला ।शस्त्रप्रभेदे तस्योक्तं लक्षणं शस्त्रवेदिभिः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
meaningsधातु
मनःशिला as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश धातुधातुः श्लेष्मादिरूप्यादिपृथ्व्यादिचक्षुरादिषु । मनःशिलादिभूवाद्योर्विशेषादस्थ्नि गैरिके ॥ Dharaṇikośa 15.3.7
- धरणिकोश शिलाशिला द्वाराधःस्थदारु शिलमुञ्छः शिला दृषत् । [शिला मनः?]शिलायां स्याच्छिली गण्डूपदी मता ॥ Dharaṇikośa 27.3.7
- धरणिकोश गोलागोला मनःशिला प्रोक्ता गोला गोदावरी स्मृता । गोलः स्याद्गुडके राज्ञो विधवायाः सुते तथा ॥ Dharaṇikośa 27.3.14
- कोषकल्पतरु नलीउत्सेधशस्त्रीच्छदयोश्च खण्डे द्रव्ये च षण्ढेऽथ नलो नृपाले । यमे कपौ पोटगले स्त्रियां तु मनःशिलायां नलिने द्वयोनम् ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.28.51
- कोषकल्पतरु शिलास्वभावसद्वृत्तगमस्त्रि शीलं शिलोपले स्याच्च मनः शिलायाम् । द्वाराधरस्थेऽपि च दारुणि स्याद् गण्डूपदीनाम्नि शिली प्रदिष्टा ॥ Koṣakalpataru 6.28.23
- कोषकल्पतरु नेपालीपाण्डवभेदे बभ्रौ नकुलः स्त्री कर्कटीमांस्योः । नेपाली नवमाल्यां मनःशिलायां च रास्नायाम् ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.64
- नानार्थार्णवसंक्षेप कलात्रिंशत्काष्ठीप्रमाणे च काले वृद्धावृणस्य च । शिल्पे मनः शिलायां च देहधात्वन्तरे तनौ ॥ १३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.135
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिलामनःशिलायां शैलेये धातौ माक्षिकसंज्ञके । द्वारनासाविधारण्यां स्थूणाशीर्षे तु सा द्विधा ॥ १३६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1363
- नानार्थार्णवसंक्षेप हृद्यामनः शिलायां छा(ट्या ग्या)मप्यृद्धिसंज्ञौषधान्तरे । हृष्टं तु हर्षे क्ली त्रिस्तु विस्मिते हर्षवत्यपि ॥ १६०२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1602
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोजिह्वागोजिह्वा दार्विकासंज्ञस्थावरे परिकीर्तिता । मनःशिलायां गोश्चापि जिह्वायां क्षुद्रधान्यके ॥ २७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.27
- नानार्थार्णवसंक्षेप कपिलामनःशिला---- -------- । पृष्ठे स्निग्धा मुद्गवर्णेत्य------- ॥ ३१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.310
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुनटीछेदने कुत्सने चापि न ना स्यात् कुनटी पुनः । स्त्रियां मनःशिलायां स्यात् कुत्सिते तु नटे द्वयोः ॥ ५४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.546
- नानार्थार्णवसंक्षेप नेपालीमनःशिलायां च प्रोक्ता नेपाली बहुवेदिना । नैगमस्तूपनिषदि पुमानुक्तो दृतावपि ॥ १०४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1048
- नानार्थार्णवसंक्षेप रञ्जनीमनःशिलायां च ज्ञेया हरिद्रायां च रञ्जनी । स्यात् तु रञ्जयतेरर्थे रञ्जना स्त्रीनपुंसकम् ॥ १४८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1488
- नानार्थार्णवसंक्षेप रोचनीमनःशिलायां काम्बिल्यसंज्ञवृक्षे च ना पुनः । रोचनः कूटशल्मल्यां रोचनं तु नपुंसकम् ॥ १५२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1529
- नानार्थार्णवसंक्षेप नागजिह्वादिशि देवस्य वध्वां च नागजिह्वां तु बोधत । मनःशिलाशारिबयोर्नागस्य रसने तथा ॥ ३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.31
- नानार्थार्णवसंक्षेप करवीराअश्वमारकसंज्ञेऽस्य पुनः पुष्पे नपुंसकम् । मनःशिलायां तु भवेत् करवीरा स्त्रियामियम् ॥ १५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.150
- शिवकोष कुनटीकुरण्टी शीर्षमञ्जार्यां कुरण्टः किङ्किरातके । कुनटी मनःशिलायां नेपाल्यां च वितुन्नके ॥ १२९ ॥ Śivakoṣa 8.2.129
- शिवकोष शिलासर्जे चारेऽपि शालुस्तु कषायद्रव्यचोरयोः । शिला मनःशिलायां च शिलाजतुनि गैरिके ॥ ४४७ ॥ Śivakoṣa 23.1.447
- शब्दरत्नावली कुनटीनिषादे शूद्रपुत्रे च तृणोल्कायाञ्च कुक्कुभे । कुनटी स्त्री तु नैपाल्यां तथा गनःशिलासु च । कृपीटं जठरे नीरे विपिनेन्धनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.41
- शब्दरत्नावली धातुदितिः स्त्रियां खण्डने स्यात्तथा च दैत्यमातरि । दीप्तं निर्भासिते दग्धे ज्वलितेऽपि च वाच्यवत् ॥ द्रुतं शीघ्रे विनीते च विम्राणे चाभिधेयवत् । दृतिश्चर्मपुटे मीते द्युतिः स्त्री रश्मिशोभयोः ॥ धातुर्मनःशिलादौ तु श्लेष्मादौ गैरिकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.17