वियोग
viyogaपुं · masc.In 12 kośas: 9 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
आयल्लकमुत्कण्ठा स्यादुत्कलिका रतिश्च रणरणकम् ।औत्सुक्यं हृल्लेखो विरहवियोगौ च तुल्यार्थौ ॥ ७४२ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
विप्रलम्भो विप्रयोगो वियोगो विरहस्तथा ।हासो हसो हासिका स्त्री हसनं हास्यघर्घरे ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वियोगं मदनावस्थां विरहं पल्लकं विदुः ।प्रेमाभिलाषमालभ्यं रागं स्नेहमतः परम् ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विप्रलम्भो विप्रयोगो वियोगो विरहः स्मृतः ।रोदनं रुदितं क्रन्दो विलापः परिदेवनम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वियोगो विप्रयोगश्च विप्रलम्भस्तथैव च ।विरहश्चेति चत्वारि नामान्यत्र भवन्ति वै ॥ २७५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्क्रमे व्युक्रमः प्रोक्तोऽक्रमोऽथ विप्रलम्भने ।विप्रलम्भः, विप्रयोगो वियोगो विरहे स्मृतः ॥ ८६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वियोगे विप्रलम्भः स्यादालम्भः प्रतिघातनम् ।उपलम्भस्त्वनुभवो विलम्भस्त्वतिसर्जनम् ॥ १७०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संयोगसंप्रयोगौ संभेदः सन्निपातसंश्लेषौ ।संपाते विश्लेषे तु विप्रयोगविरहवियोगाः ॥ २६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
वासव्यतिक्रमे तूदो प्राद्वियोगे वसिर्भवेत् ।प्रतेः पदा…वाङः स्यादाक्रमे वेरतिक्रमे ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 दा (syllables merged)
meaningsप्रवसि
वियोग as a meaning in nānārtha verses
- कल्पद्रुकोशः विप्रलभ्लभिर्वियोगे वेर्दान आङस्तु स्पर्शने वधे । कूणनं तु भवेत्किञ्चित्संकोचे प्रतिबिम्बने ॥ ११५ ॥ Kalpadrukośa 1.10.115
- कोषकल्पतरु ऋधक्वियोगे लाघवे सत्ये ज्योक् प्रश्ने [च] द्रुतेऽपि च । संप्रत्यर्थे चिरार्थेऽथ पुनरर्थेऽग*समम् ॥ ८१ ॥ Koṣakalpataru 5.1.81
- कोषकल्पतरु उत्उत्स्यात्प्रकाशप्रबलत्वशक्ति[244b] वियोगसामर्थ्यविलङ्घनेषु । अद्धा स्फुटे स्यान्नियमेऽथ नु स्या- त्प्रश्ने वितर्केऽनुनयेऽप्यतीते ॥ १०० ॥ Koṣakalpataru 5.1.100
- कोषकल्पतरु ?आलम्बविज्ञानवियोगसिद्धि- व्याप्ता… …पूरणार्थकं मतम् ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 5.1.27
- कोषकल्पतरु विश्लेषस्यात्पिष्टपाकस्य च पात्रभेदे ऽथो रौहिषो * * मृगान्तरे ना । तृणान्तरेऽन्त्ये विधुरे वियोगे विश्ले ( to be followed by line 9470 ) षमार्या निगदन्ति पुंसि । प्रदोष उक्तो नरि कालभेदे दोषप्रकर्षे च तथैव दिष्टः । अभीषुरुक्तः किरणे च रज्ज्वां प्रत्यूष उक्तश्च वसावथास्त्री ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप अयोगवियोगे विधुरे तु त्रिर्योगहीनेऽपि लोहगे । अन्तिका तु स्त्रियां चुल्ल्यां समीपे भेद्यलिङ्गिका ॥ ६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.68
- नानार्थार्णवसंक्षेप रणरणकउत्कण्ठे रणरणको वियोगे त्वाह सज्जनः । मदनेऽमरदत्तोऽमुमाचष्टे शब्दवित्तमः ॥ १५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.15
- शब्दरत्नावली अवअव व्याप्तावीषदर्थवियोगालम्भशुद्धिषु ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.56