प्रेमन्
premanपुंक्ली · m. n.In 15 kośas: 16 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
स्नेहः प्रीतिः प्रेम हार्दे दाक्षिण्यं त्वनुकूलता ॥ १३७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेम स्नेहोऽथ दोहदम् ।इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहा तृड्वाञ्छा लिप्सा मनोरथः ॥ २७ ॥कामोऽभिलाषस्तर्षश्च सोऽत्यर्थं लालसा द्वयोः ।
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वैरं विरोधो विद्वेषमीर्ष्या मात्सर्यमुन्नतिः ।स्नेहस्तु प्रेमसौहार्दसौहृदेऽप्यभिधीयते ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रेमास्त्रियां प्रियत्वं षण् हार्दं स्यादथ दोहदः ।पुंसि क्लीबे स्पृहा लिप्सा वाञ्छा तृष्णा तृषा रुचिः ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
चौद्यमाश्चर्य-वीक्षे च चित्राद्या भेद्यलिङ्गकाः ।ऋतिंकरस्त्रिषु भवेज्जुगुप्साकृत्समार्थकाः ।डम्बरः स्याच्चमत्कारः प्रश्रयः प्रेम न स्त्रियाम् ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
श्राद्धो[232b]त्सेध-कबन्ध-सौध-मधु चान्धं चायुधं चौषधंमौनं मानविमानयानपुलिनापीनोदपानासनम् ।उद्यानं नलिनं खलीनखलिनस्थानाभिधानौदन-ब्रह्मप्रेमसमानजानुनिधनप्रस्फोटनं पक्ष्म च ॥ ५० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
श्राद्धपुंक्लीउत्सेधपुंक्लीकबन्धपुंक्लीसौधपुंक्लीमधुपुंक्लीअन्धपुंक्लीआयुधपुंक्लीऔषधपुंक्लीमौनपुंक्लीमानपुंक्लीविमानपुंक्लीयानपुंक्लीपुलिनपुंक्लीआपीनपुंक्लीउदपानपुंक्लीआसनपुंक्लीउद्यानपुंक्लीनलिनपुंक्लीखलीनपुंक्लीखलिनपुंक्लीस्थानपुंक्लीअभिधानपुंक्लीओदनपुंक्लीब्रह्मन्पुंक्लीप्रेमन्पुंक्लीसमानपुंक्लीजानुपुंक्लीनिधनपुंक्लीप्रस्फोटनपुंक्लीपक्ष्मन्पुंक्ली
genderपुंक्लीm. n.
वियोगं मदनावस्थां विरहं पल्लकं विदुः ।प्रेमाभिलाषमालभ्यं रागं स्नेहमतः परम् ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पेरुर्ना भास्करे शैले समुद्रे द्वे तु पक्षिणि ।कलविङ्काह्वयेऽथ स्यात् प्रेम प्रेमा च न स्त्रियाम् ॥ ८१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
स्वरूपं सहजो रूपतत्त्वं सर्गो निसर्गवत् ।प्रीतौ प्रेम स्नेहहार्दे समाधाववधानता ॥ २६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सक्तवोऽप्यररिः कम्बुर्दोर्दार्वगुरुहिङ्गवः ।पलाण्डुस्तितउर्वास्तुवेमप्रेमाणि लोम च ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अभिध्याने तितिक्षा स्याच्छोके मन्युश्च शुक् स्त्रियाम् ।स्नेहे प्रेमा प्रेम हार्दं सौहार्दं प्रियतेति च ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
क्रीडा लीला विलासश्च केलिर्नर्म रतिर्द्रवः ।स्नेहः प्रीतिः प्रेमरागौ मैत्री सख्यं च सौहृदम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रीतिः प्रेम तथा स्नेहो हार्दं नामापि मन्यते ॥ २५०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
उत्तमे चरिते शीलं उन्मादश्चित्तविभ्रमे ।प्रेम क्लीबे पुमान् प्रेमा स्नेहः प्रणय इत्यपि ॥हार्दं प्रियत्वं प्रियता स्निग्धतायां निगद्यते ।इच्छाकाङ्क्षा स्पृहा वाञ्च्छा लिप्सा कामो मनोरथः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मन्दाक्षं ह्रीस्त्रपा व्रीडा लज्जा ह्रीतिरपत्रपा ।व्रीडं स्नेहः पुमान् प्रेमा प्रियता प्रेम सौहृदम् ॥ ९७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
स्नेहोऽस्त्री प्रेम सौहार्दमजय्यं हार्दसौहृदे ।आनन्दनं संगतं स्यादप्रच्छन्नं सभाजनम् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लक्ष्म चिह्ने प्रधाने च प्रेम स्निग्धत्वनर्मणोः ।सद्म जले गृहे च स्याद्वर्त्म नेत्रच्छदेऽध्वनि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ज (wrong syllable)
नितो ह्नुतिरविश्वास-वैकृतस्तेयवाचकः ।अपात्प्रेम्ण्यपलापे च निष्पाके क्वथतीरितम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअपह्नु
स्नेहे केलौ च दासे तु प्रेष्यो द्वे भेद्यवत् पुनः ।प्रेषितव्येऽथ पोतो ना यानपात्रे द्वयोः पुनः ॥ ८२० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
प्रेमन् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् प्रणयसङ्घाते सन्निवेशे च संस्त्यायः प्रणयास्त्वमी । विस्रम्भयाच्ञाप्रेमाणो विरोधेऽपि समुच्छ्रयः ॥ १५२ ॥ Amarakośa 3.3.152
- धरणिकोश प्रीतिप्रीतिश्चन्द्रार्कयोर्योगे प्रीतिः प्रेमप्रमोदयोः । ईतिः स्यादतिवृष्ट्या[37]दौ दैवोत्पाते प्रवासने ॥ Dharaṇikośa 15.2.16
- धरणिकोश प्रणयप्रणयः प्रेमणि ख्यातो याच्ञाविश्रम्भयोरपि । अत्ययोऽतिक्रमे कृच्छ्रे दोषे च नाशदण्डयोः ॥ Dharaṇikośa 25.2.21
- धरणिकोश स्नेहमोहो मूर्च्छाप्यविद्या च ग्राहो ग्रहावहारयोः । स्नेहस्तैलादिके प्रेम्णि वीहा स्यादुद्यमेहयोः ॥ Dharaṇikośa 32.1.1
- कोषकल्पतरु प्रणयतिवहत्यथ प्रान्नयतिः प्रवेशोत्पत्ति-संस्कृते । विधान-प्रेम-विस्रम्भ-क्षेपणाभ्यर्थनासु च ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.35
- कोषकल्पतरु आबन्धक्लीबं सलिले न स्त्री शिरसा हीने शरीरे स्यात् । आबन्धो दृढबन्धे प्रेमणि च स्यादलंकारे ॥ ७३ ॥ Koṣakalpataru 6.20.73
- कोषकल्पतरु अपलापअपह्नवे प्रेम्णि तथापलापो ऽथो हेमपुष्पं च जपाप्रसूने । स्याच्चम्पके तद्वदुशन्त्यशोके ऽथो मेघपुष्पं जलमुस्तकाभ्रे ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.22.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रीतिपीडा कृपाशिरोमालाव्यथासु प्रीतिवाक् पुनः । प्रेम्णि हर्षेऽप्यथ प्रेक्षा प्रज्ञायां नृत्तदर्शने ॥ ७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.70
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्नेहस्नेहस्तैलघृतादौ च प्रेम्णि चाह त्वतः पृथक् । सौहार्दै शाश्वतः क्ली तु वैजयन्ती समामनत् ॥ १५५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1557
- परमानन्दीयनाममाला अभिमानअभिमानोऽथ हिंसायां प्रेम्णि गर्वे च विश्रुतः । अवदातो विशुद्धे स्यात्स्वर्णवर्णे सिते तथा ॥ ४१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.41
- परमानन्दीयनाममाला प्रणयप्रघणस्ताम्रकुम्भे यो मुद्गरेऽलिन्दके तथा । प्रणयः प्रार्थनाप्रेमविश्रम्भेषु निगद्यते ॥ ३११ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.311
- शब्दरत्नावली प्रीतिप्राप्तिः स्त्री प्रायणे लाभे सङ्गतौ च महोदये । प्रीतिः प्रेम्णि च योगे स्यात्प्रीतं हर्षणनर्मयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.24
- शब्दरत्नावली आबन्धआबन्धः प्रेम्नि योक्त्रे नालङ्कारदृढबन्धयोः । उत्सेधोऽस्त्री चोच्छ्रये स्यात् क्लीबं संहननेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.24
- शब्दरत्नावली प्रणयनादेयी भूमिजम्बां स्त्री जरायाम्बुवेतसे । नागरङ्गे जयायाञ्च व्यङ्गुष्ठेऽपि च कुत्रचित् ॥ निकायो निलये लक्ष्ये सधर्मिप्राणिसंहतौ । समुच्चये संहतानां स्यात्पुमान् परमात्मनि ॥ नेपथ्यं रङ्गवाह्ये स्यादलङ्कारेऽपि च द्वयोः । प्रणयः प्रसवे प्रेम्णि मोक्षविश्रम्भयोरपि ॥ प्रत्ययः प्रथिते ज्ञाने स्यादित्यादियनादिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.43
- शब्दरत्नाकर प्रणयप्रयोगः स्यात् कर्मविधौ ग्राम्यधर्मकुसीदयोः । प्रणयः संस्तवे प्रेम्णि याचने सौहृदे रसे ॥ २१२१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2121
- वैजयन्ती प्रीतिपीडावमर्दकृपयोः प्रीतिः प्रेमप्रमोदयोः । प्रेक्षा नृत्तेक्षणे बुद्धौ बाधा दुःखनिषेधयोः ॥ २५ ॥ Vaijayantī 6.2.25