रति
ratiस्त्री · fem.In 16 kośas: 38 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
अन्तराया दानलाभवीर्यभोगोपभोगगाः ।हासो रत्यरती भीतिर्जुगुप्सा शोक एव च ॥ ७२ ॥कामो मिथ्यात्वमज्ञानं निद्रा चाविरतिस्तथा ।रोगो द्वेषश्च नो दोषास्तेषामष्टादशाप्यमी ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मदनो जराभीररुनङ्गमन्मथौ कमनः कलाकेलिरनन्यजोऽङ्गजः ।मधुदीपमारौ मधुसारथिः स्मरो विषमायुधो दर्पककामहृच्छयाः ॥ २२७ ॥प्रद्युम्नः श्रीनन्दनश्च कंदर्पः पुष्पकेतनः ।पुष्पाण्यस्येषुचापास्त्राण्यरी शंवरशूर्पको ॥ २२८ ॥केतनं मीनमकरौ बाणाः पञ्च रतिः प्रिया ।मनःशृङ्गारसंकल्पात्मानो योनिः सुहृन्मधुः ॥ २२९ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
स्थायिसात्त्विकसंचारिप्रभेदैः स्याद्रतिः पुनः ॥ २९५ ॥रागोऽनुरागोऽनुरतिर्हासस्तु हसनं हसः ।घर्घरो हासिका हास्यं तत्रादृष्टरदे स्मितम् ॥ २९६ ॥वक्रोष्ठिकाथ हसितं किंचिद्दृष्टरदाङ्कुरे ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
राका तु सरजाः कन्या स्त्रीधर्मः पुष्पमार्तवम् ।रजस्तत्कालस्तु ऋतुः सुरतं मोहनं रतम् ॥ ५३६ ॥संवेशनं संप्रयोगः संभोगश्च रहो रतिः ।ग्राम्यधर्मो निधुवनं कामकेलिः पशुक्रिया ॥ ५३७ ॥व्यवायो मैथुनं स्त्रीपुंसोर्द्वंद्वं मिथुनं च तत् ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मापत्यमिरजश्चैव कामपत्नी रतिः स्मृता ।अनिरुद्धश्च तत्सूनुरुषारमण इष्यते ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा ।जुगुप्साविस्मयशमाः स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
संवेशनं निधुवनं सम्प्रयोगो रहो रतिः ।सुरतं मोहनं प्रोक्तं मणितं रतकूजितम् ॥ ५६९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आयल्लकमुत्कण्ठा स्यादुत्कलिका रतिश्च रणरणकम् ।औत्सुक्यं हृल्लेखो विरहवियोगौ च तुल्यार्थौ ॥ ७४२ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
स्यादायल्लकमौत्सुक्यमुत्कण्ठोत्कलिका रतिः ।इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहाश्च वाञ्छा कामो मनोरथः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अमृता मानदा विश्वा तुष्टिः पुष्टी रतिर्धृतिः ।शशिनी चन्द्रिका कान्तिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरङ्गदा ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा ।जुगुप्सा विस्मयश्चेति स्थायिभावाः क्रमादमी ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रागानुरागौ द्वौ तुल्यौ रतिश्चानुरतिः समे ।हसस्तु हासः शूकश्च घर्घरश्च स्त्रियां हसिः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मधुपर्यायपुष्टार्थः स्वरोचिश्चास्य तु प्रिया ।केलती से रागलता सेवा केलिकला रतिः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 रा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
मरिर्मारी रतिः शाणी शान्तिर्मेन्यश्रिरोषधी ।विद्रधिर्झल्लरिः सारिः शिरोधिः कवरी कविः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रत्यादयः स्थायिनः स्यू रसास्वादस्तु चर्वणा ।शृङ्गोऽस्त्रीमन्मथोद्भेदो रतिस्त्वनुरतिः स्त्रियौ ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आध्यानं तूत्कण्ठापूर्वकचिन्ता द्वये तु चो[59a]त्कण्ठा ।उत्कलिका रतिरायल्लकं तथा पुंसि रणरणक उक्तः ॥ १५१ ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
निधुवनं च रहो रहमन्तिमेनिगदिते च कुटारक-मैथुने ।मदनकेलि-रती च पशुक्रिया-थ विपरीतरते पुरुषायितम् ॥ १७० ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderस्त्रीfem.
मधुदीपमनोजन्मानन्यजा मधुसारथिः ।तिथाङ्गजौ प्रिया चास्य [5] रतिः पुत्रोऽनिरुद्धकः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रजः पुष्पं स्त्रियो धर्म आर्तवं मोहनं रतम् ।सुरतं संप्रयोगश्च संवेशनं रहोरती ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
क्रीडा लीला विलासश्च केलिर्नर्म रतिर्द्रवः ।स्नेहः प्रीतिः प्रेमरागौ मैत्री सख्यं च सौहृदम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विलासः सहजो ज्ञेयो विभ्रमो भ्रूसमुद्भवः ।तुष्टिः प्रीती रतिः स्वास्थ्यं संतोषो निर्वृतिर्धृतिः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कामस्य स्त्री रतिर्नाम्नी तस्मात् रतिपतिर्भवेत् ।ज्ञेयो रतिवरश्चापि योनिस्त्वस्य मनस्तथा ॥ ३२० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सञ्चारिणः प्रभेदाश्च रसानां तु रतिः पुनः ।रागश्चाप्यनुरागश्चाऽनुरतिर्हसनं तु वै ॥ ४३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शृङ्गारे च रतिः स्थायी हास्ये तु हसनं तथा ।शोकः स्थायी च करुणे क्रोधो रौद्ररसे तथा ॥ ४४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सम्प्रयोगः रहो ग्राम्यधर्मः संवेशनं तथा ।पशुधर्मः पशुक्रिया कामकेलिस्तथा रतिः ॥ ८५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 क्रि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
इकारः कथितो ह्यत्र काम पर्याय ईरितः ।कामपत्नी रागलता कामिः कामकला रतिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 रा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अब्रह्मचर्यकं ग्राम्यधर्मञ्च सुरतं रतं ।सम्प्रयोगो निधुवनं रमणं मैथुनं रतिः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुरतं स्याद्रति-रते पशोर्धर्म-क्रिये स्मृते ।जभनं यभनं, गर्भवत्यां गुर्वी च गुर्विणी ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्थायिभावो विभावाद्यैः स्थायितां प्रापितो रसः ।रतिर्हासक्रोधशोकजुगुप्सोत्साहविस्मयाः ॥ ९५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उल्लासिका स्यादुत्कण्ठारतिरुत्कालिका च सा ।अमर्षप्रतिघक्रोधकोपरोषाः स्त्रियौ परे ॥ ९७६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रतिरिन्द्राणिकाद्यं तु करणं रतिबन्धनम् ।नखक्षतं नखपदं नखाङ्कोऽस्त्री नखव्रणः ॥ ९९७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विष्णुर्लक्ष्मीः प्रहासश्च वाग्विशुद्धः परापरः ।कालोत्तरीयो भेरुण्डा रतिश्च पौण्ड्रवर्धनः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
ऊः कण्टको रतिः शान्तिः क्रोधनो मधुसूदनः ।कामराजः कुजेशश्च महेशो वामकर्णकः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उमाकान्तो नरकजित् रतिदक्षपदाग्रगः ।निर्वाणस्त्रिगुणाकारस्त्रिरेखो णः समीरितः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कार्ष्णिश्चाऽस्य प्रिया रागलता केलिकला रतिः ।सेः केलती चाऽस्य बाणा मोहनोन्मादनौ तथा ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तन्द्रा कौसीद्यमालस्यं प्रमादोऽनवधानता ।स्यादायल्लकमौत्सुक्यमुत्कण्ठोत्कलिका रतिः ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्थायिभावाः क्रमादेषां रतिर्हासो जुगुप्सनम् ।उत्साहो विस्मयो भीतिः क्रोधः शोकः शमोऽपि च ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आलिङ्गनमपि क्रोडीकरणं चाङ्कपाल्यपि ।ग्राम्यधर्मः कामकेली रतिर्निधुवनं रतम् ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
श्रुतिस्तु वेदे निनदे ग्रहे चश्रोत्रे च वार्तासु च संप्रदिष्टा ।रतिः स्मरस्त्रीसुरतानुरागे-ष्वथानुभूतार्थमतिः स्मृतिः स्यात् ॥ ५० ॥
उपजातिः
समाधावथ रक्षा स्याल्लाक्षारक्षणभस्मसु ।रतिः कन्दर्पभार्यायां सुरतोत्कण्ठयोरपि ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
रागेऽपि परमप्रीतौ रज्जुस्तु स्याद्वराटके ।अष्टहस्तप्रमाणे च रास्ना तु सुवहाह्वये ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
रति as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) सम्भोगरतिभुक्त्योः सम्भोगः पथिदेये स्त्रीधने च शुल्कं स्यात् । वंशाङ्कुरे करीरं वृक्षविशेषेऽपि कथयन्ति ॥ ८२८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.828
- कोषकल्पतरु निचुम्ब्सहे रतौ नितश्चुम्बिः स्विद्यति त्वङ्गवाःक्षरे । स्याद्रज्यते रज्यति च रजते रजतीति च ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 3.5.23
- कोषकल्पतरु गुणधान्यांशेऽतितनौ कणो नरि युगे त्वेष स्फुलिङ्गे लवे कृष्णाजीरकयोश्च नक्तजकृमौ च स्त्री रणस्तु क्वणे । कोणेऽस्त्री तु स संगरे नरि पुनः सत्वादिसंध्यादिक- श्वेताद्येषु वृकोदरे पचिकरे रत्यां च विद्यादिंषु । व्यायामेन्द्रियदानपोपरगते(?)धर्मे च ना स्याद्गुणो- ऽथ व्यापारमुहूर्तपर्वसु महे सूक्ष्मेऽपि काले क्षणः । ना द्यूतव्यवहारवित्तभृतिषु स्याच्छ्वेंतकानां मितौ मूल्ये चामिषशाककेऽपि च पणः कार्षापणेऽपीरितः । संख्यासैन्यविशेषयोः पशुपतेर्भृत्येषु संघे गणो घ्राते घ्राण[278b]मुदीरितं च परवत्तन्नासिकायां द्विमुक् । काणो ना करटे तथैकनयने त्रय्यां स्त्रियां त्वौषधौ बाणो ना दनुजे स्त्रियां कुसुमभित्काण्डाङ्गकाण्डेषु च ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.15.3
- कोषकल्पतरु हिण्डनक्षौरक्रिये द्योरपि तुण्डनं स्यात् खलेरतौ हिण्डनमामनन्ति । स्यादङ्गनं प्राङ्गणयानवाचि स्त्रियां स्त्रियां स्यादथ गन्धनं तु ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप मैथुनमैथुनं रतिसङ्गत्योर्यागोपकरणे पुनः । यजत्रसंज्ञे यजनं यागे चाप्यथ यावसम् ॥ ६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.64
- शब्दरत्नावली प्रीतिप्रीतिः प्रदेशपूज्येऽस्त्री रतौ हर्षेऽपि च स्त्रियाम् । पुस्तं न ना पुस्तके स्यात्क्लीबे लेप्यादिकर्मणि ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.26
- शब्दरत्नावली प्रेमन्क्लीबलिङ्गं पुमानयं भवेदाम्रातके मतः । पूतना दानवीपथ्यारोगभेदेषु च स्त्रियाम् ॥ पृतना तु स्त्रियां सेनामात्रे सेनाविशेषके । प्रेमाऽस्त्री नर्मणि स्नेहे प्रेमा ना रतिशक्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.61
- शब्दरत्नावली कामिकामिः पुंसि कामुके स्यादथ रत्यामपि स्त्रियाम् । किंक्षेपे च वितर्के च वाच्यवत्प्रश्ननिन्दयोः ॥ कृमिः क्रिमिः पुंसि कीटे लाक्षायां कृमिले खरे । किर्मी स्त्री हेमपुत्याञ्च शालापलालयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.5
- शब्दरत्नावली रेवापदार्थाभिनयभिदोर्माल्यजन्तुविभूतिषु । रेवा रतौ नदीभेदे तथा नील्योषधौ स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.17
- शब्दरत्नाकर भोगभोगो वेश्याभृतौ राज्ये सौख्येऽर्थे पालने रतौ । विहारे व्यवहारे च फणिनः फणदेहयोः ॥ १९६९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1969
- तन्त्राभिधान ईई-र्गोविन्दस्त्रिमूर्तिः स्याद् वामाक्षि कमला कला । माया लक्ष्मी रतिः शान्तिर्वैष्णवी बिन्दुमालिनी ॥ ३ ॥ Tantrābhidhāna 1.3
- तन्त्राभिधान अःअः कण्ठको महासेनः कला पूर्णामृता हरिः । इच्छा भद्रा गणेशश्च रतिर्विद्या सुखं मुखम् ॥ ५३ ॥ Tantrābhidhāna 2.17.53
- तन्त्राभिधान ढविघ्नेशः पालिनी त्वक् कधारिणी क्रोडपुच्छकः । एलापुरं त्वगात्मा च विशाखा श्रीर्मनो रतिः ॥ ९९ ॥ Tantrābhidhāna 2.31.99