राग
rāgaपुं · masc.In 19 kośas: 18 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 35 as a meaning of another word.
अन्तराया दानलाभवीर्यभोगोपभोगगाः ।हासो रत्यरती भीतिर्जुगुप्सा शोक एव च ॥ ७२ ॥कामो मिथ्यात्वमज्ञानं निद्रा चाविरतिस्तथा ।रोगो द्वेषश्च नो दोषास्तेषामष्टादशाप्यमी ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
स्थायिसात्त्विकसंचारिप्रभेदैः स्याद्रतिः पुनः ॥ २९५ ॥रागोऽनुरागोऽनुरतिर्हासस्तु हसनं हसः ।घर्घरो हासिका हास्यं तत्रादृष्टरदे स्मितम् ॥ २९६ ॥वक्रोष्ठिकाथ हसितं किंचिद्दृष्टरदाङ्कुरे ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रागोऽनुरागोऽनुरतिः वीक्षाव्यामोहविस्मयौ ।शोषिण्या उषकोदन्या पिपासा पिपलासिका ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रस-राग-चक्रकोणास्त्रिशिरोनेत्रा-ऽन्तराणि गुण-तर्काः ।दर्शन-गृहमुख-भूषण्ड-चक्रिणः स्युरिह षट् संख्याः ॥ १५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
दधिसर्पिःसूपतिलसंस्कृते वस्तुनि त्रिषु ।रागश्च खाडवो भिन्न एकोक्त्या राग खाडवः ॥ २९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रागानुरागौ द्वौ तुल्यौ रतिश्चानुरतिः समे ।हसस्तु हासः शूकश्च घर्घरश्च स्त्रियां हसिः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंसि स्वप्नः श्वासहेती रागसंगौ च गृध्नुता ।अहंकारोऽभिमानोऽस्त्री मानो गर्वश्च गर्वरः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तानः स्यान्मूर्छनाभेदे रागः कामगुणः समौ ।रागालापनमालप्तिर्गमकः स्वरकम्पनम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनुरागोऽपि रागोऽथ भावो मानसविक्रिया ।ईषद्व्यक्ता रतिर्हावो हेला व्यक्ततरा रतिः ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रागस्तु पानकं स्वादु पट्वम्लरससंयुतम् ।मरिचाद्यन्वितो रागः खाडवो विनिगद्यते ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वियोगं मदनावस्थां विरहं पल्लकं विदुः ।प्रेमाभिलाषमालभ्यं रागं स्नेहमतः परम् ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वीणाशब्दः क्वणः क्वाणो निक्वाणः प्रक्वणाक्वणौ ।प्रतिशब्दः प्रतिध्वानं गीतं रागो रसारवः ॥ ३५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रीडा लीला विलासश्च केलिर्नर्म रतिर्द्रवः ।स्नेहः प्रीतिः प्रेमरागौ मैत्री सख्यं च सौहृदम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सञ्चारिणः प्रभेदाश्च रसानां तु रतिः पुनः ।रागश्चाप्यनुरागश्चाऽनुरतिर्हसनं तु वै ॥ ४३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समाने गीतगान्धर्वे रागास्तु ललितादयः ।नटनं नर्तनं नाट्यं नृत्तं लास्यं तु तन्मृदु ॥ ९४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जतु द्रुमामयो यावोऽलक्तो रागश्च दीपकः ।एलवालुकमैलेयं सुगन्धि हरिवालुकम् ॥ १४९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रागोऽनुरागोऽनुरतिर्वीक्षायां मोहविस्मयौ ।शोषुर्ना शुषिकोदन्या पिपासाप्यपलासिका ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काकली तु कले सूक्ष्मे रागा गीतेर्विधाः पृथक ।वादित्रं वादनं वाद्यमातोद्यं तच्चतुर्विधम् ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहे रतौ नितश्चुम्बिः स्विद्यति त्वङ्गवाःक्षरे ।स्याद्रज्यते रज्यति च रजते रजतीति च ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
अजयस्तु वदत्यत्र लोहितादिष्वितीदृशम् ।गीतिधर्मविशेषे च लवस्तूच्छेदकर्मणि ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
रङ्को मल्ले दरिद्रे च रागः संगीतरागयोः ।रोकं जले बिले रोको रश्मौ रोचिः स्पृहारुचोः ॥ ३४३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसंगीत
राग as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् रसशृङ्गारादौ विषे वीर्ये गुणे रागे द्रवे रसः । Amarakośa 3.3.442
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) रसशृङ्गारादिषु नवसु च लवणादिषु षट्सु पारदे रागे । निर्यासवीर्यगुणधातुविषघृतादौ रसः प्रोक्तः ॥ ८६१ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.861
- धरणिकोश रङ्गरङ्गो नृत्ये रणे रागे रङ्गं वर्णकवङ्गयोः । शारङ्गौ गजकल्माषौ शारङ्गावेणचातकौ ॥ Dharaṇikośa 3.2.2
- धरणिकोश रतिरतिः कामस्त्रियां रागे सुरतेऽपि रतिः स्मृता । जातिश्छन्दसि सामान्ये मालतीगोत्रजन्मसु ॥ Dharaṇikośa 15.2.14
- धरणिकोश शल्यशल्यश्च शल्यके रागे शङ्कौ च मदनद्रुमे । मत्स्यो मीने विराटाख्ये देशेऽपि च जनान्तरे ॥ Dharaṇikośa 25.2.5
- धरणिकोश वेलावेला काले च सीमायां सिन्धोस्तीरविकारयोः । अक्लिष्टमरणे राग ईश्वरस्य च भोजने ॥ Dharaṇikośa 27.3.10
- धरणिकोश रसरसः शृङ्गारादौ द्रवगरलरागेष्वपि रसो रसस्तिक्तादौ च…तनुधात्वोरपि रसः । रसो वीर्ये सूते चपलजलस्वादेष्वपि रसा [106] रसा पाठाशल्लक्यवनिरपि धीरैर्निगदिता ॥ Dharaṇikośa 31.3.2
- कोषकल्पतरु अनुरञ्ज्रागेऽनु[211a]तस्त्विमौ प्रोक्ता **** वुपात्पुनः । छायाया(?)परिवादे च व्यसने च सुदुर्नये ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.24
- कोषकल्पतरु रङ्गभङ्गस्तरंगेऽपि ऋचां विभेदे पराजये स्त्री तु शणोन्मदिन्योः । रङ्गो रणे दुःप्रकृतौ च रागे क्लीबे त्रपुण्येनमुदाहरन्ति ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.3.1
- कोषकल्पतरु शुचिउरुबूके चञ्चुर्ना पक्ष्यङ्गे स्त्री शुचिस्तु रागे स्यात् । नाषाढे शृङ्गारे मन्त्रिणि शुद्धेऽनले ग्रीष्मे ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.5.4
- कोषकल्पतरु कामगुणत्रय्यामभीष्टेऽप्यथ पारगत्यां तथा समासङ्गबहुत्ववाच्यपि । पारायणं तत्र तुरायणं च मखान्तरे कामगुणस्तु रागे ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.15.56
- कोषकल्पतरु रक्तिव्याप्तिस्तथा व्यापनलम्भयोः स्यात् भ्रान्तिस्तु मिथ्याधियि च भ्रमेऽपि । पक्तिस्तथा गौरवपाकयोः स्या- द्रक्तिस्तु रागेऽपि च गीतिभेदे ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.66
- कोषकल्पतरु ररः पावके रागसमीरयोः स्या- च्छब्देऽथ तीक्ष्णे परवत्प्रदिष्टः । रास्तु द्वयोः स्याद्धनहेममेघे- रुः स्याद्भये रक्षणवाचकश्च ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.94
- कोषकल्पतरु कुहरनागे च रागे दहरस्तु नाखौ स्वल्पे तथा भ्रातरि बालके च । स्याच्चामराभश्चमरो द्विलिङ्गो मृगप्रभेदेऽपि च मञ्जरीषु ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.3
- कोषकल्पतरु पुष्करहस्तिहस्ताग्रके द्वीपतीर्थान्तरे वारिजे चौषधेऽसेः फले सायके । पुंसि रागो[रगे]वृष्णिपक्ष्यन्तरे सङ्गरस्तु प्रतिज्ञाक्रियाकारयोः ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.32
- कोषकल्पतरु वेलापीठ्यां गृहाणामपि दारुबन्धे वेलाब्धितीरेऽम्बुविकारके च । अक्लिष्टमृत्यौ समये च सीम्नि बुधस्त्रियां वाचि तथा च रागे ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.82
- कोषकल्पतरु क्लेशपशुर्मृगादौ प्रमथे च मेषे तिर्यक्षु सर्वेष्वसुमत्सु पुंसि । वेषोऽपि दुःखव्यवसाययोस्तु क्लेशोऽपि रागादिषु संप्रदिष्टः । वंशस्तु पृष्ठावयवे च वेणौ कुले च वर्गेऽप्यथ दंश आद्ये ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.30.9
- कोषकल्पतरु रसदेहधातौ रसोऽस्त्रियां स्वादविषे च रागे ॥ ७४ ॥ Koṣakalpataru 6.31.74
- नानार्थार्णवसंक्षेप अप्वाअप्वा नद्यां भये रागेऽप्यभ्वा तु व्योमतोययोः । अश्रिस्तु कोट्यां धारायामष्ठी तु स्यात् फलास्थनि ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप रतिरागेऽपि परमप्रीतौ रज्जुस्तु स्याद्वराटके । अष्टहस्तप्रमाणे च रास्ना तु सुवहाह्वये ॥ ८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.83
- नानार्थार्णवसंक्षेप रसयौनं स्याद्योनिसम्बन्धे क्ली गर्भाधानसंस्कृतौ । रसो रागे विषे वीर्ये तिक्तादौ पारदे द्रवे ॥ १०७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1077
- नानार्थार्णवसंक्षेप कलहकलहस्तु पुमान् खड्गकोशे भण्डन एव च । क्लीबं युद्धे च रागे चेत्येव चैतदसाम्प्रतम् ॥ ३५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.355
- नानार्थार्णवसंक्षेप गान्धाररागप्रभेदे गान्धारः पुंसि क्ली नागसम्भवे । गान्धर्वस्तु द्वयोरेव गन्धर्वे खे तु नप्यदः ॥ ६६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.667
- नानार्थार्णवसंक्षेप कामगुणकामाद्धर्षे तथा कामस्योत्सवे चेति दर्शितः । अथ कामगुणो रागे विषयाभोगयोरपि ॥ ५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.51
- शब्दरत्नावली रङ्गरङ्गो नृत्ये रणस्थाने रागे रङ्गं त्रपुन्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.21
- शब्दरत्नावली कामगुणकार्षापणः कार्षिकेऽस्त्री पणषोडशकेऽपि च । पुंसि कामगुणो रागे चाभोगे विषयेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.75
- शब्दरत्नावली रेफरेफो रवर्णे रागे च कुत्सितेऽपि च वाच्यवत् । शफं विटपिमूले स्याद्गवादीनां खुरेऽपि च । शिफा सरिज्जटामांसीजनयित्रीजटासु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.22.3
- शब्दरत्नावली गान्धारखण्डाभ्रं न द्वयोर्दन्तक्षतभेदाभ्रलेशयोः । गणेरुः करिणीवेश्याकर्णिकारेषु च स्त्रियाम् ॥ गर्गरो मीनभेदेऽस्त्री मन्थन्यां न पुमानयम् । गह्वरन्तु गुहादम्भवने कुञ्जे तु पुंस्यपि ॥ गान्धारो रागसिन्दूरदेशभेदेषु पुंस्ययम् । घर्घरो नदभेदे ना स्यादुलूके च निर्झरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.71
- शब्दरत्नावली नीलीनीलः पुंसि कयौ श्याम नीली रागद्रुमेऽपि च । पलन्तु मानके मांसे पल्लं स्थूलकुशूलयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.22
- शब्दरत्नावली रसरसो गन्धरसे नीरे शृङ्गारादौ विषे द्रवे । रागवीर्यदेहधातुप्रभेदास्वादपारदे ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.8
- शब्दरत्नाकर रसरसो रागे विषे वीर्ये शृङ्गारादौ पराक्रमे । तक्तादौ पारदे शब्दे रेतस्यास्वादनेऽमृते ॥ १९८५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1985
- त्रिकाण्डशेष ककुभकुम्भो वारस्त्रियाः कान्ते रक्षोराशिप्रभेदयोः । वीणा प्रसेवे ककुभो रागभेदेऽर्ज्जुनद्रुमे ॥ २८५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.285
- त्रिकाण्डशेष षाडवसुखं क्षेमं शिवं शम्यामलकी चाभया शिवा । षाडवस्तु रसे रागे सैन्धको लवणाश्वयोः ॥ ४२४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.424
- वैजयन्ती रसरसो रागे विषे वीर्ये तिक्तादौ पारदे द्रवे । रेतस्यास्वादने हेम्नि निर्यासेऽमृतशब्दयोः ॥ ४९ ॥ Vaijayantī 6.1.49
- वैजयन्ती कषायरागे क्वाथे कषायोऽस्त्री निर्यासे सौरभे रसे । कान्तार इक्षुभेदे ना न स्त्री व्यध्वे महावने ॥ २२ ॥ Vaijayantī 7.5.22