कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

शयु

śayuपुं · masc.

In 12 kośas: 11 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.121 · p. 50
चक्रमण्डल्यजगरः पारीन्द्रो वाहसः शयुः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह पातालभोगिवर्गः Amarakośa 1.8.6
तिलित्सः स्यादजगरे शयुर्वाहस इत्युभौ ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.642 · p. 73
अहेः शरीरं भोगः स्यादाशीर्दंष्ट्राभिधीयते ।भवेत्तिलित्सो गोनासो वाहसोऽजगरः शयुः ॥ ६४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सर्पादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.16.13 · p. 365
राजसर्पो भुजङ्गार्थो भोगी स्यादथ वाहसः ।चक्री मण्डल्यजगरः पारीन्द्रोऽजगिलः शयुः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पातालवर्गः Koṣakalpataru 3.1.18 · p. 303
गोनसो घोणसो चो(व्या?)डो मण्डली वाहसः पुनः ।शयुस्तनजोऽजगरः शीवा शीरः शयानकः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.208 · p. 78
राजसर्पो भुजंगाशी शयुः पारीन्द्रवाहसौ ।मण्डल्यजगरौ तुल्यौ अलगर्दो जलोद्भवः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2359 · p. 381
अजगरः शयुश्चैव पारीन्द्रश्चक्रमण्डली ।वाहसश्चेति नामानि मन्यन्तेऽजगरस्य वै ॥ २३५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.9 · p. 37
अथ वोड्रस्तिलित्सः स्यात् गोनासो गोनसोऽपि च ।वाहसः स्यादजगरः शीर-शीनौ शयुः शयः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.340 · p. 246
शयुर्जलसर्पे तु स्यादलीगर्दोऽलगर्दयुक् ।अलगर्द्धोऽलीगर्द्धोऽपि राजिलाऽहौ तु डुण्डुभः ॥ ३४० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 ली (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पातालाध्यायः Śabdaratnākara 1.10.306 · p. 41
स भुजंगस्त्वजो नाम यः स्यादुभयतोमुखः ।गोनसस्तु तिलित्सः स्याद्वाहसोऽजगरः शयुः ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश सरीसृपाध्यायः Vaijayantī 4.1.19 · p. 149
अलगर्द्धो जलव्यालो वाहसोऽजगरः शयुः ।मालुधानो मातुलाहिः पुण्डरीकस्तु डुंडुभः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1331 · p. 156
शयुस्तु नार्के स्वप्ने च द्वयोस्त्वजगरेऽथ ना ।शरुः स्यादायुधे क्रोधे द्वयोस्तु स्यात् कपिञ्जले ॥ १३३१ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1780 · p. 202
शशाङ्के शयुनः स्वप्ने द्वयोस्त्वजगरेऽथ ना ।प्रदोषे शयथो मृत्यौ मत्स्ये त्वजगरे द्वयोः ॥ १७८० ॥
अनुष्टुप्

शयु as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु महानादसारीणां फलके तथा च कनकेऽप्यष्टापदो न स्त्रियां पुंसि स्याच्छरभे गिरावपि कपौ लूतेन्दुमल्ल्योस्तथा । लङ्केशात्मजतन्दुलीयवरुणे स्यान्मेघनादो महा- नादस्तु द्विपवर्षुकाम्बुदशयुष्वत्रोदितः पण्डितैः ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.19.44
  • कोषकल्पतरु वाहसश्रीवास उक्तो वृकधूपविष्ण्वोः सरोरुहेऽन्त्येऽप्यथ साहसं स्यात् । बलात्कृतौ स्यात्कृतकार्यके च दमे शयौ वाहस ईरितोऽत्र ॥ ८९ ॥ Koṣakalpataru 6.31.89