अज
ajaपुं · masc.In 17 kośas: 46 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
द्रुहिणो विरिञ्चिर्द्रुघणो विरिञ्चः परमेष्ठ्यजोऽष्टश्रवणः स्वयंभूः ।कमनः कविः सात्त्विकवेदगर्भौ स्थविरः शतानन्दपितामहौ कः ॥ २११ ॥धाता विधाता विधिवेधसौ ध्रुवः पुराणगो हंसगविश्वरेतसौ ।प्रजापतिर्ब्रह्मचतुर्मुखौ भवान्तकृज्जगत्कर्तृसरोरुहासनौ ॥ २१२ ॥शंभुः शतधृतिः स्रष्टा सुरज्येष्ठो विरिञ्चनः ।हिरण्यगर्भो लोकेशो नाभिपद्मात्मभूरपि ॥ २१३ ॥
metre not recognised
द्रुहिणपुंविरिञ्चिपुंद्रुघणपुंविरिञ्चपुंपरमेष्ठिन्पुंअजपुंअष्टश्रवणपुंस्वयंभूपुंकमनपुंकविपुंसात्त्विकपुंवेदगर्भपुंस्थविरपुंशतानन्दपुंपितामहपुंकपुंधातृपुंविधातृपुंविधिपुंवेधस्पुंध्रुवपुंपुराणगपुंहंसगपुंविश्वरेतस्पुंप्रजापतिपुंब्रह्मन्पुंचतुर्मुखपुंभवान्तकृत्पुंजगत्कर्तृपुंसरोरुहासनपुंशम्भुपुंशतधृतिपुंस्रष्टृपुंसुरज्येष्ठपुंविरिञ्चनपुंहिरण्यगर्भपुंलोकेशपुंआत्मभूपुं
genderपुंmasc.
विष्णुर्जिष्णुजनार्दनौ हरिहृषीकेशाच्युताः केशवोदाशार्हः पुरुषोत्तमोऽब्धिशयनोपेन्द्रावजेन्द्रानुजौ ।विष्वक्सेननरायणौ जलशयो नारायणः श्रीपति-र्दैत्यारिश्च पुराणयज्ञपुरुषस्तार्क्ष्यध्वजोऽधोक्षजः ॥ २१४ ॥गोविन्दषड्बिन्दुमुकुन्दकृष्णा वैकुण्ठपद्मेशयपद्मनाभाः ।वृषाकपिर्माधववासुदेवौ विश्वंभरः श्रीधरविश्वरूपौ ॥ २१५ ॥दामोदरः शौरिसनातनौ विधुः पीताम्बरो मार्जजिनौ कुमोदकः ।त्रिविक्रमो जह्नुचतुर्भुजौ पुनर्वसुः शतावर्तगदाग्रजौ स्वभूः ॥ २१६ ॥मुञ्जकेशिवनमालिपुण्डरीकाक्षबभ्रुशशबिन्दुवेधसः ।पृश्निशृङ्गधरणीधरात्मभूः पाण्डवायनसुवर्णबिन्दवः ॥ २१७ ॥श्रीवत्सो देवकीसूनुर्गोपेन्द्रो विष्टरश्रवाः ।सोमसिन्धुर्जगन्नाथो गोवर्धनधरोऽपि च ॥ २१८ ॥यदुनाथो गदाशार्ङ्गचक्रश्रीवत्सशङ्खभृत् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
विष्णुपुंजिष्णुपुंजनार्दनपुंहरिपुंहृषीकेशपुंअच्युतपुंकेशवपुंदाशार्हपुंपुरुषोत्तमपुंअब्धिशयनपुंउपेन्द्रपुंअजपुंइन्द्रानुजपुंविष्वक्सेनपुंनरायणपुंजलशयपुंनारायणपुंश्रीपतिपुंदैत्यारिपुंपुराणपुरुषपुंयज्ञपुरुषपुंतार्क्ष्यध्वजपुंअधोक्षजपुंगोविन्दपुंषड्बिन्दुपुंमुकुन्दपुंकृष्णपुंवैकुण्ठपुंपद्मेशयपुंपद्मनाभपुंवृषाकपिपुंमाधवपुंवासुदेवपुंविश्वंभरपुंश्रीधरपुंविश्वरूपपुंदामोदरपुंशौरिपुंसनातनपुंविधुपुंपीताम्बरपुंमार्जपुंजिनपुंकुमोदकपुंत्रिविक्रमपुंजह्नुपुंचतुर्भुजपुंपुनर्वसुपुंशतावर्तपुंगदाग्रजपुंस्वभूपुंमुञ्जकेशिन्पुंवनमालिन्पुंपुण्डरीकाक्षपुंबभ्रुपुंशशबिन्दुपुंवेधस्पुंपृश्निशृङ्गपुंधरणीधरपुंआत्मभूपुंपाण्डवायनपुंसुवर्णबिन्दुपुंश्रीवत्सपुंदेवकीसूनुपुंगोपेन्द्रपुंविष्टरश्रवस्पुंसोमसिन्धुपुंजगन्नाथपुंगोवर्धनधरपुंयदुनाथपुंगदाभृत्पुंशार्ङ्गभृत्पुंचक्रभृत्पुंश्रीवत्सभृत्पुंशङ्खभृत्पुं
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
सनातनो जिनः शम्भुर्विधिर्वेधा गदाग्रजः ।कैटभारिरजो जिष्णुः कंसजित्पुरुषोत्तमः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्दानं दामनी दाम पशूनां बन्धनं मतम् ।अजः प्रोक्तः स्तभो वस्तश्छागश्छगलकश्छगः ॥ २७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजमार्जपदं पूभं तथाजचरणं मतम् ।तथोत्तरा भाद्रपदमाहिर्बुध्नं च भं स्मृतम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अजक्रियो मेषसंज्ञा प्रोक्ता बुधैश्च गोवृषम् ।मिथुनो वैणिको युग्मो प्रोक्तो कर्कश्व कीटकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 बु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
राशयश्चरसंज्ञोक्ता मृगाजतुलकर्कटा ॥ १०६ ॥
genderपुंmasc.
गोसिंहाजमृगाद्यर्द्धं धनुरन्त्यं चतुष्पदा ।कीटस्तु कर्कटो राशिर्वृश्चिकोऽपि सरीसृपः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृषाजचापिमिथुननक्रकर्कानिशावला ।तथापि मिथुनाजश्च पृष्ठोदयाश्च राशयः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पृष्ठोदया कर्किधन्वी नक्राजवृषभं स्मृतम् ।अन्ये शीर्षोदया ज्ञेया मीनः स्यादुभयोदयः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजवृषमृगावालाकर्कमीनतुलाधिपाः ॥ १२० ॥
genderपुंmasc.
शिश्नः क्लीबे व्यञ्जनं स्यान्नरपर्यायलक्ष्म च ।अजः प्रजननं गुह्यं मोहनं पुंस्युपस्थकः ॥ २१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिवादेवप्रियो वस्तः स्तुभः स्याच्छगलोप्यजः ।वुष्कोल्पायुश्छागलोऽपि मेनादः पर्णभोजनः ॥ ४७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईशः शम्भुः पशुपतिरट्टहासो बकः शिवः ।अजो मः प्रहसः शूली भोगः संजश्च शङ्करः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महाकपोलः पैलोऽजः श्वेतकर्णः खरस्तथा ।उल्कामाली महालम्भः श्वेतपादः खरांशुकः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आद्यो रौद्रोऽथ द्वितीयोऽहिः सितोऽथाज इत्यपि ।मैत्रोऽथारभटश्चापि पितरः सारटोऽप्यथ ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषः पूरुषश्चाक्षरः कविः ।अन्तर्यामीश्वरो देही जीवोऽजो बहुलोऽतनुः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजो जन्युः सामयोनिः शम्भुनाभिज आपचः ।विश्वरेताः सदानन्दो भूतात्मा सनदव्ययम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेदीशो मृगयुः प्राण आ विरञ्च्यो विरञ्चनः ।भवान्तकृदजो हंसपर्यायाद्वाहनार्थकः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शशबिन्दुरृतधामा नरकारिर्नरायणः ।श्रीनिवासोऽजितो वासुः श्रीकरोऽजः पुनर्वसुः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मुञ्जवाजाजावटानां तथा पट्टप्रकोष्ठयोः ।कोष्ठाङ्गुष्ठघटानां च प्रगण्डस्य गुडस्य च ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परात्मा भगवान् हंसः पुरुषः स्यादजोऽव्ययः ।स्यादौपनिषदस्तत्त्वं ब्रह्माऽद्वैतं तद[2b]क्षरम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गदाग्रज-गदाधराऽज-विधुपुण्डरीकेक्षणानरायण-चतुर्भुजाम्बुनिधिशायि-नारायणाः ।त्रिविक्रम-सनातनौ स्मरकृदेधनू विट्ठलोमुकुन्द-वनमालिनौ कमलनाभ-दामोदरौ ॥ १५ ॥
पृथ्वी
genderपुंmasc.
प्रजापतिर्जगत्कर्त्ता धिषणश्चिषुणः सनात् ।अजातौ त्वथ कुब्रह्मा कुब्रह्मः कुत्सिते विधौ ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पन्थाः पत्सल-चारौ निगमो मार्गः पथोध्व-पद्वाजाः ।पद्या-पद्धति-पदवी-सृति-वर्तन्येकपद्यश्च ॥ ५५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
गोषड्गवं गवां षट्त्वं तद्वत्स्यादुष्ट्रषड्गवम् ।अजः शुभोऽपि जाबालश्छगलश्छागलश्छगः ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अविर्हुडुरजो वृष्णिरुरणोर[137b]भ्र-रोमशाः ।मेषोऽस्त्री भेड-संफाल-शृङ्गिणो अविको धनुः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
विधिर्वेधा विधाता च द्रुहिणोऽजश्चतुर्मुखः ।पद्मपर्य्याययोनिश्च पितामहविरञ्चिनौ ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णो नारायणो विष्णुजिष्णुश्रीपतिकेशवाः ।नरायणाजपुरुषतार्क्ष्यध्वजसनातनाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्मा प्रजापतिर्धाता विधाता विधिवेधसौ ।द्रुघणाजौ शतानन्दस्थविरौ कमनः कविः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करीषच्छगणे तुल्ये व्रजो गोकुलगोधने ।छगच्छागावजो बस्तश्छगलश्च स्तभः पशुः ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिरण्यगर्भो द्रुहिणो विरञ्चिः सुरपूर्वजः ।अजः पितामहः स्रष्टा पद्मयोनिः श्रुतीक्षकः ।सावित्री वेदजननी गायत्री ब्रह्मवल्लभा ॥ ३९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धाता विधाता लोकेशो विरञ्चिर्विश्वसृड्ध्रुवः ।सुरज्येष्ठः कमलभूः स्वयंभूर्नाभिभूरजः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उरभ्रो मेण्ढको मेष एडकोऽविहुडोरणाः ।अजस्तु छगलश्छागश्छगो बस्तः स्तभः पशुः ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षेत्रज्ञश्चापि लोकेशः सुरज्येष्ठस्तथैव च ।अजोऽष्टश्रवणश्चेति सन्ति नामानि ब्रह्मणः ॥ २७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अहिरिन्द्रानुजोऽजश्च पद्मेशयो वृषाकपिः ।ऊर्ध्वकर्मा महामायः उरुगाय उरुक्रम ॥ २८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अजो बस्तः छगः छागः छगलश्च स्तभः स्तुभः ।तुभः शुभः पशुर्वस्तश्चेति नामानि सन्ति वै ॥ २३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छागछगलवस्ताजस्तभछगलका अपि ।लघुकामः क्रयमहो वर्करः पर्णभोजनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्मा विश्वसृडात्मभूः शतधृतिर्धाता विधाता विधि-र्वेधा हंसरथो विरिञ्चिरमरज्येष्ठो विरिञ्चोऽब्जभूः ।वागीशश्चतुराननः सरसिजावासः स्वयंभूरजःकः स्रष्टा द्रुहिणः प्रजापतिशतानन्दौ स्वभूर्नाभिजः ॥ १० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
भृग्वङ्गिरोऽत्रिजमदग्निवसिष्ठवत्स-वत्सारकाश्यपबृहस्पतिकण्वगर्गाः ।और्वाजगृत्समदगौतमवीतिहव्य-वाधूलकुण्डिनपराशरदेवराताः ॥ २०४ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
स भुजंगस्त्वजो नाम यः स्यादुभयतोमुखः ।गोनसस्तु तिलित्सः स्याद्वाहसोऽजगरः शयुः ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादाशितंगवीनं तत् त्रिषु यत्राशिताः पुरा ।अजो बस्तः स्तबश्छागश्छगश्छगलकोऽपि सः ॥ ७७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आनापजननाडीभ्यो युगमङ्गं पदं व्रणम् ।अनक्षे दुन्दुभिरथ बहुत्वेऽप्यसवो ग्रहाः ।सक्तवो वल्कजालाजा दाराः प्राणा दशा इति ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छगस्तु छगलश्छागो लंबकर्णः स्तभः पशुः ।बस्तोऽजश्च छगी मञ्जी सर्वभक्षा गलस्तनी ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छागे विधाविन्दुमतीधवेऽजोव्रजोऽध्वगोष्ठप्रकरेषु न स्त्री ।निजं तु नित्ये त्रिषु तु स्वकीयेध्वजोऽङ्ककेत्वोरपि मेहनेऽस्त्री ॥ २१ ॥
उपजातिः
ना निर्जन्मनि तु त्रि स्याद् द्वयोस्तुच्छगले स्मृतः ।अब्जं क्ली लवणे पद्मे ना तु शङ्खशशाङ्कयोः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
अज as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु चिरंजीविन्वनमाली गोविन्दे वाराही तु स्त्रियां प्रोक्ता । काकाजयोरपि चिरंजीवी स्याद्विघ्नकारी तु ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.21.70
- कोषकल्पतरु नरद्यूतान्तरे चाथ नरस्तु मर्त्ये ऽर्जुने तथाजेऽवरसारकेऽन्त्ये । खरो भवेद्रासभदेवताडे तिग्मेऽन्यवच्चाथ गरो गदे स्यात् ॥ ९८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.98
- कोषकल्पतरु कटप्रूविद्याधरे रक्षसि रक्षकेलौ महत्यजे पुंसि गणे कटप्रूः । खर्जूर उक्तो नरि वृक्षभेदे स्याद्वृश्चिके रूप्यकलार्थकोऽन्त्ये ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.27.70
- कोषकल्पतरु पादचत्वरस्यात्पादचत्वरोऽजे पिप्पलसैकतकमण्डलुष्वेषः । परदोषाख्यायिनरे विप्रतिसारस्तु कौकृत्ये ॥ ४१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.41
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्तीप्तितनौ च शोणिते चाथ स्यादजे द्वे सुखं तु नप् । लग्नाद्राशौ चतुर्थेऽप्सु शस्तखे शर्मणि त्रि तु ॥ १५२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1526
- नानार्थार्णवसंक्षेप छगलछत्राकीत्येव रास्नायां छगलस्तु द्वयोरजे । ऋषिभेदे तु ना स्त्री तु च्छगली वृद्धराजके ॥ ७५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.759
- परमानन्दीयनाममाला चिरंजीविन्चित्रभानू रवौ वह्नौ चिरंजीव्यजकाकयोः । चन्द्रोदयो विधूद्रेक उल्लोचौषधभेदयोः ॥ १८८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.188
- शब्दरत्नावली केशटकेशटो भातरि हरौ स्यादजौकणयोरपि । चर्पटः पर्पटे क्षारे चपेटे विपुलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.42
- शब्दरत्नावली चक्रिन्ग्रावा स्यात्पुंसि पाषाणे दृढे पृथ्वीधरेऽपि च । गृञ्जनो ना रसोने स्त्री निषाक्तपशुमांसके ॥ गोस्तनो ना हारभेदे द्राक्षायां स्त्री च गोस्तनी । गोमी पुंसि जम्बुके स्याद्गोमत्युपासके त्रिषु ॥ चलनं भ्रमणे कम्पे क्लीबं कम्पयुते त्रिषु । चलनी वस्त्रविधिन्यां वारीभेदे च कुत्रचित् ॥ चक्री काककुलालाजग्रामजालिकसूचके । सर्पे तैलिकभेदे स्याद्वासुदेवे च पुंस्ययम् ॥ चर्मी भृङ्गरिटौ भूर्जे मोचाफलकहस्तयोः । चर्म क्लीबन्तु फलके कृत्तौ त्वचि तु कुत्रचित् ॥ चेतनो वाच्यवत् प्राणयुक्ते च संविदि स्त्रियाम् । छर्दनं वमने क्लीबं पुंसि निम्बेऽप्यलम्बुषे ॥ छदनं चलने पक्षे पिधानेऽपि नपुंसकम् । छेदनन्तु द्विधा कार्ये कर्त्रनेऽपि च न द्वयोः ॥ जवनस्तु रये वेगिहये वेगवति त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.55
- त्रिकाण्डशेष सनातनसेवनं सीवनोपास्त्योः शाश्वताजौ सनातनौ । पुत्रे रवौ च सूनुः स्याद्भ्रातर्यपि कनीयसी ॥ २७१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.271
- त्रिकाण्डशेष नरना षिड्गे नागरं शुण्ठ्यां नरोऽजे मनुजेऽर्ज्जुने । नरेन्द्रो वार्त्तिके राज्ञि विषवैद्येऽपि दृश्यते ॥ ३६० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.360