पुण्डरीक
puṇḍarīkaक्ली · neut.In 21 kośas: 57 synonym verses, 19 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ।पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुण्डरीकं सिताम्भोजमथ रक्तसरोरुहे ॥ ११६२ ॥रक्तोत्पलं कोकनदं कैरविण्यां कुमुद्वती ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अरण्यजेऽस्मिन्गवलः सिंहः कण्ठीरवो हरिः ॥ १२८३ ॥हर्यक्षः केसरीभारिः पञ्चास्यो नखरायुधः ।महानादः पञ्चशिखः पारीन्द्रः पत्यरी मृगात् ॥ १२८४ ॥श्वेतपिङ्गोऽप्यथ व्याघ्रो द्वीपी शार्दूलचित्रकौ ।चित्रकायः पुण्डरीकस्तरक्षुस्तु मृगादनः ॥ १२८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ॥ ३ ॥पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ।करिण्योऽभ्रमुकपिलापिङ्गलानुपमाः क्रमात् ॥ ४ ॥ताम्रकर्णी शुभ्रदन्ती चाङ्गना चाञ्जनावती ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 भ्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पुण्डरीकं सिताम्भोजमथ रक्तसरोरुहे ॥ ४१ ॥रक्तोत्पलं कोकनदं नाला नालमथास्त्रियाम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सिंहो मृगेन्द्रः पञ्चास्यो हर्यक्षः केसरी हरिः ।कण्ठीरवो मृगारिपुर्मृगदृष्टिर्मृगाशनः ॥पुण्डरीकः पञ्चनखचित्रकायमृगद्विषः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 रि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ऐरावतः पुण्डरीकः कुमुदाञ्जनवामनाः ।पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोलः क्रोडः शूकरः स्याद्वराहः,पोत्री दंष्ट्री घृष्टिरुक्तः किरिश्च ।व्याघ्रो द्वीपी पुण्डरीकस्तरक्षुः,शार्दूलः स्याच्चित्रकायो मृगारिः ॥ २२६ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
राजीवमरविन्दं च पद्मं पङ्कजमिष्यते ।रक्तं कोकनदं प्रोक्तं पुण्डरीकं सिताम्बुजम् ॥ ६८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दिङ्मण्डलं चक्रवालं दिगन्तः करिशोलुकम् ।ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ ब्रह्मजटायां तु सल्लज्जं दानवं जनम् ।पुण्डरीकं दवनकं कान्तं दान्तं मुनिर्मरुः ॥ २३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उदुम्बरे मध्यफलः प्लक्षे तु गिरिमन्मथः ।शुभाङ्गः स्त्रीप्रियश्चूते पुण्डरीकं तु तत्फले ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सिद्धवेद्यं महावर्णं पुण्डरीकं तु चन्द्रकम् ।दुर्वर्णं रजतं वैण्डि चन्द्रभीरु यमोदरम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चूते वसन्ततिलकः कामाङ्कः कोकिलप्रियः ।पल्लवे तस्य सुरभिः पुण्डरीकन्तु तत्फले ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विस्फोटः स्फोटकश्चेन्द्रलुप्तः केशघ्न इत्यपि ।महाकुष्ठे चर्मदलं पुण्डरीकं शतारुकम् ॥ ३४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौरसारिवौ ।शारामुखः शीतभीरुस्तपनीयः सुगन्धिकः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिंहशार्दूलवृषभपुण्डरीकवृषा अपि ।वराहधुर्यधौरेयाः सपर्यायाः क्रमादमी ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तत्पर्यायफलार्थं स्यात्पुण्डरीकं च तत्समम् ।स्त्रियां जम्बूर्महास्कन्धा राजार्हाऽऽमोदमोदिनी ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पत्री पत्रविवेकोऽपि पुण्डरीकोऽपि पत्रकः ।तद्वत्तपस्विस्थूलाभ्यां वन्ये तु मदनार्थकः ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्याघ्रः पञ्चनखो व्याडः शार्दूलोऽपि गुहाशयः ।तीक्ष्णदंष्ट्रः पुण्डरीको द्वीपी द्वीपिल इत्यपि ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शतात्सहस्रात्पत्रार्थं कमलं कुमुदं तु तत् ।कुमुच्च शारदं पुण्डरीकं कैरवमित्यपि ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पर्यायतोऽपि तस्येदमीबन्ताः स्युः क्रमादिमाः ।ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोञ्जनः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पीलुमूलेनैकदिग्यात्राव्ययं पीलुमूलतः ।ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमु[19b]दोऽञ्जनः ।पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ २६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
दलामलो दमनको दान्तः स्यात्पाण्डुरागकः ।गन्धोत्कटं पुण्डरीकं मुनिर्ब्रह्मजटा तथा ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुहाशयः पुण्डरीकः कर्बुरस्तीक्ष्णदंष्ट्रकः ।मृगादनस्तरक्षुः स्यात्तरक्षोप्यथ शूकरः ॥ ४ ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आतपत्रे पुण्डरीकं मूर्ध्नि कं च प्रकीर्णकम् ।उल्मुकं तित्तिडीकोपसूर्यकं च कदम्बकम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गन्धोत्कटः पुण्डरीकः पाण्डुराङ्गस्तपस्व्यपि ।धत्तूरे धूर्तधुत्तूरौ कितवो देवता शठः ॥ २५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुण्डरीकं सिताम्भोजमथ रक्तसरोरुहे ।रक्तोत्पलं कोकनदं कैरविण्यां कुमुद्वती ॥ ३३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खरदण्डं कोकनदं पुण्डरीकं महोत्पलम् ।इन्दीवरं चारविन्दं शतपत्रं च पुष्करम् ॥ २१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 को (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वरुणः पवनश्रीदावीशानोऽथ दिशां गजाः ।ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्ज[नः] ॥ १६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उशीरं वीरुणीमूले कमलं नलिनं कजम् ।पुण्डरीकं च --------पुष्करं पङ्कजं समे ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
राजीवमरविन्दं तु पुण्डरीकं सिताम्बुजम् ।रक्तोत्पलं तु रक्ताब्जं तत्स्यात्कोकनदं पुनः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चित्रदेहः पुण्डरीकः --------------------- ।मृगादनस्तरक्षुः स्याद्विशेषश्चित्रकस्य सः ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
इन्दीवरं नीलपद्मं पुण्डरीकं सितोत्पलम् ।रक्तोत्पलं कोकनदं शतपत्रं कुशेशयम् ॥ २९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ब्रह्मा शेष इति प्रोक्ताः पूर्वाचार्यैर्दिगीश्वराः ।ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ॥ ३३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्तोत्पलं कोकनदं पुण्डरीकं सिताम्बुजम् ।पद्मिनी च कमलिनी नलिनी बिस[सि]नीत्यपि ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 मलि (syllable split)
genderक्लीneut.
कण्ठीरवो महानादो मृगारिर्नखरायुधः ।पञ्चाननो गजारातिः पुण्डरीकस्तु चित्रकः ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
पुण्डरीकं सिताम्भोजं श्वेतं कमलमुच्यते ।कोकनदं रक्तोत्पलं भवेद्रक्तसरोरुहम् ॥ २०९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
पारिन्द्रः पुण्डरीकश्च मृगपतिर्मृगाशनः ।मृगदृष्टिर्मुगारिश्च मृगद्विट् नखरायुधः ॥ २३१९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
व्याघ्रो द्वीपी च शार्दूलश्चित्रकायश्च चित्रकः ।पुण्डरीकश्च नामानि व्याघ्रस्य प्रथयन्ति वै ॥ २३२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धनेश ईशः पूर्वादिक्रमादष्टौ दिगीश्वराः ।ऐरावत-पुण्डरीक-वामन-कुमुदाञ्जनाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पङ्केरुहञ्च वनजमम्लानपुटके अपि ।सिताम्भोजं पुण्डरीकं धवले कमले द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सामान्यकमले कैश्चित् पुण्डरीकं निगद्यते ।लक्ष्मीगृहं कोकनदं रक्तोत्पलमलिप्रियम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पौण्डरीकं पुण्डरीकं पुण्डरी पुण्डरीयकम् ।प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं पौण्डर्यं तालपुष्पकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ।पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शङ्खमेखलसौजामिभर्गबाहविबाष्कलाः ।चण्डभार्गवसंवर्तपुण्डरीकविभण्डकाः ॥ २०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैशालेयमहान्तकपद्ममहापद्मनहुषधृतराष्ट्राः ।कुञ्जरकुमुदैरावतकुण्डोदरपुण्डरीकबहुकुण्डाः ॥ ३०१ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
डुण्डुभः पुण्डरीकश्च राजिलो राजिमत्यहौ ।रथाङ्गलाङ्गलच्छत्रस्वस्तिकाङ्कुशलक्षणाः ॥ ३०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पङ्केरुहं सरसिजं महोत्पलकुशेशये ।पुष्करं पुण्डरीकं तु पाण्डरे सरसीरुहे ॥ ३५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुण्डरीकं दमनकं सलज्जं दारुवन्मुनिः ।तत्र ब्रह्मजटा च स्यादलर्कः सिंहवल्लरी ॥ ६२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सिंहः पञ्चमुखो हरिर्मृगपतिः कण्ठीरवः केसरीहर्यक्षो नखरायुधोऽथ कुठरः स्यादल्पकण्ठीरवः ।सिंहारिः शरभोऽष्टपादथ समाः शार्दूलपिण्डारक-व्याघ्रद्वीपितरक्षुचित्रतनवः स्युः पुण्डरीकोऽप्यमी ॥ ६७६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ।पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश्च दिग्गजाः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुण्डरीकं दमनकं कान्तं दान्तं मुनिः पुमान् ।विष्णुक्रान्ता तु सुमुखी गवसी स्यान्महारसा ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
राजिलाः स्युः पुण्डरीकश्चित्रको लोहिताक्षकः ।दिव्येलकः सर्पराजः किकीसाद इतीदृशाः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अलगर्द्धो जलव्यालो वाहसोऽजगरः शयुः ।मालुधानो मातुलाहिः पुण्डरीकस्तु डुंडुभः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चारुनालं कोकनदं श्वेते तु शुचिकर्णिकम् ।पुण्डरीकं महापद्मं पवित्रं पुण्यगन्धिकम् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 को (wrong syllable)
genderक्लीneut.
जैवातृकः शशाङ्केऽपि खुरेऽप्यश्वस्य वर्तकः ।व्याघ्रेऽपि पुण्डरीको ना यवान्यामपि दीपकः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
meaningsव्याघ्र
स्यात्सोमवल्कः खदिरे सितेऽपिप्रकीर्यके कट्फलकेऽपि तद्वत् ।श्वेतातपत्रे सितवारि[259b]जे चतथौषधेऽन्त्ये किल पुण्डरीकम् ॥ ५५ ॥
उपजातिःmetre not read in every line
ताम्रसारेऽथ लिङ्गादि पूर्ववत् कल्पयेदिह ।पुण्डरीकं सिते छत्रे कुष्ठव्याध्यन्तरे तथा ॥ ३९२ ॥
अनुष्टुप्
पद्ममात्रे सिताम्भोजे वालुकाख्यविषान्तरे ।स्यादाम्रस्य फले गन्धद्रव्ये मदनकाह्वये ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
क्लीबं ना त्वग्निदिग्भागगजे हस्तिज्वरान्तरे ।इक्षुजातिप्रभेदे च शालिजात्यन्तरेऽपि च ॥ ३९४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
इतिहासप्रसिद्धे च विष्णुभक्ते द्विजान्तरे ।द्वयोस्तु सर्पभेदाः स्तू राजिलाख्यास्त्रयोदश ॥ ३९५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
तेषामेकत्र भेदे च व्याघ्रे च कथितो बुधैः ।अनूपमांसवर्गस्य मध्ये यः प्लवसंज्ञकः ॥ ३९६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आतपत्रे पुण्डरीकं कं शीर्षेऽथ द्रवे मधु ।सद्माङ्गयोः पुरं क्लीबे घटार्थे खपुरं पुनः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsआतपत्र
पुण्डरीकं सिताम्भोजे बालुकाख्यविषान्तरे ।सहकारफले ना तु दमने शालिभिद्यपि ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
गन्धमृगेक्षपणके कीले पुष्यलको पुमान् ।पुंसि व्याघ्रदिङ्मतङ्गजेन्द्रकोषकारान्तरेषु च ॥
metre not recognised
doubtful
मुनिभेदे राजभेदे क्लीबे तु सितपंकजे ।स्त्रियां सुराङ्गनाभेदे पवमानोऽग्निवातयोः ॥ २२१३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
व्याघ्रे च कोषकारे व पाकौ पचनशावकौ ।पुष्यलको गन्धमृगे कीलके क्षपणेऽपि च ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ष्य (wrong syllable)
doubtful
ना त्वाम्रे दिग्गजे व्याघ्रे राजिलाहौ गजे ज्वरे ।दीप्त्यां प्रद्योतनं नार्के घोरे प्रतिभयं भये ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पुण्डरीक as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु पुण्ड्रचित्रे कृमौ देशविशेषके च स्यात्पुण्डरीकेऽप्यथ वज्रमस्त्री । स्याद्धीरके चाप्यशनावथाद्ये योगान्तरे बालक आमलक्याम् ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.56
- नानार्थार्णवसंक्षेप चक्षुष्यारभसः पुण्डरीकाख्यतरौ कतकपादपे । कुलाल्याख्ये तु भैषज्ये द्रोणपु(ष्पा?ष्प्या)ख्यझाटके ॥ ७१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.718
- नानार्थार्णवसंक्षेप वालुकपुण्डरीकसमाख्येऽथ वाचालो भेद्यलिङ्गकः । बहुगर्ह्यगिरि स्त्री तु शारिकासंज्ञपक्षिणि ॥ १६७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1679
- परमानन्दीयनाममाला पुण्ड्रपुण्ड्रः कीटे च वासन्त्यां चित्रके तिलकेऽपि च । इक्षुभेदे पुण्डरीके पशुर्मेषे मृगान्तरे ॥ २९६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.296
- शिवकोष श्रीपर्णकुम्भ्यां च शाल्मलौ क्लीबं पुण्डरीकाग्निमन्थयोः । सरणीकुन्दसारण्योः सुषेणा त्रिवृताभिदि ॥ १६४ ॥ Śivakoṣa 11.2.164
- शिवकोष पुण्ड्रपुण्ड्रं प्रपौण्ड्ररीके स्यात्पुण्ड्रो व्रीहीक्षुभेदयोः । अतिमुक्ते पुण्डरीके वरस्तिन्दुपियालयोः ॥ ३८२ ॥ Śivakoṣa 22.2.382
- शिवकोष शिवक्लीबं गन्धरसे चोपविषाशङ्खाह्वयोः स्त्रियाम् । शिवः पुरे पुण्डरीके बकुले सैन्धवे शिवम् ॥ ५०१ ॥ Śivakoṣa 24.1.501
- शब्दरत्नावली पुण्ड्रपुण्ड्रः स्यान्माधवीवल्ल्यां दैत्यभेदेक्षुभेदयोः । कीटे चित्रे पुण्डरीके ना पुं भूम्नि च निवृति ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.32