अपलाप
apalāpaपुं · masc.In 12 kośas: 10 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
विप्रलापो विरुद्धोक्तिरपलापस्तु निह्नवः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
अपह्नवोऽपलापः स्यादपज्ञानमपात्ययः ।श्रन्थनं ग्रन्थनं गुम्फः सन्दर्भो रचना स्मृता ॥ ७३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समासप्रायवचनमपि स्याद्दण्डकोऽस्त्रियाम् ।विप्रलापो विरोधोक्तावपलापस्तु निह्नवः ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विभाषा तु स्त्रियामुक्ता विकल्पवस(च?)नार्थकाः ।अपलापो निह्नवः स्यात्संदेशोक्तिस्तु वाचिकम् ।प्रसिद्धिशब्दे टंकारो म्लेच्छितं पारभाषिके ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चर्भटी चापलापः स्यान्निह्नवोऽथ मुहुर्वचः ।संभाषणं वाचिकं च संदेशवचनं विदुः ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संलापो विप्रलापस्तु विरुद्धोक्तिश्च कथ्यते ।निह्नवश्वाऽपलापः स्यात् सुप्रलापस्तथा पुनः ॥ ३९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रोधोक्तिराप्रलापः स्यात् संलापोऽन्योन्यभाषणम् ।अपलापो निह्नतिः स्यादपह्नुतिरपह्नवः ।निह्नवश्चेति विज्ञेयः पर्यायोऽयमपह्नवे ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निह्नवस्त्वपलापः स्यादनुलापो मुहुर्वचः ।हाहतोऽस्मीति वचनं विलापः परिदेवनम् ॥ ९२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रलापोऽनर्थकं वाक्यमपलापस्त्वपह्नवः ।अपव्ययोऽप्यवज्ञापि हूतिस्त्वाकारणा हवः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नितो ह्नुतिरविश्वास-वैकृतस्तेयवाचकः ।अपात्प्रेम्ण्यपलापे च निष्पाके क्वथतीरितम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
meanings
अपलाप as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अपह्नवअनुभावः प्रभावे स्यान्निश्चये भावबोधके । अपह्नवोऽपलापः स्यात्स्नेहश्चापह्नवो मतः ॥ Dharaṇikośa 28.2.21
- कोषकल्पतरु अवेलस्यात्कुम्भकारेऽञ्जनके कुला[लं] कण्डोल उक्तः पिटके च निष्ट्ये । अद्रौ सुवेलः प्रणते च शान्ते- ऽवेलोऽपलापेऽप्यथ पूगचूर्णे ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.28.40
- कोषकल्पतरु निह्नवतद्वद्वधूनां करणेऽथ न स्त्री पातालवाची गदितः प्रवीणैः । स्यान्निह्नवोऽविश्वसनेऽपलापे तथा निकारे मत आश्रवस्तु ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.29.22
- कोषकल्पतरु अपह्नवप्राचेतसे स्यादपलापहार्दे- प्यपह्नवः स्याच्च पराभवस्तु । तिरस्कृतौ भङ्गविनाशयोश्चा- थादीनवो दोषदुरन्ततान्ते ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.29.34
- नानार्थार्णवसंक्षेप निह्नवनिह्नवस्त्वपलापे स्याद् विश्वासे निकृतावपि । यादवस्तु सुविश्वासे नमस्कारेऽपि साञ्जलौ ॥ ११९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.119
- शब्दरत्नावली अवेलअवेलमपलापे स्यादवेला पूगचर्विते । इल्वला तारकाभेदे दैत्यमीनभिदोः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.43
- शब्दरत्नावली निह्नवदीदिविः पुंसि गीर्वाणगुरौ भक्ते समुच्छिते । निष्पावः सूर्पपवने राजमाषे कडङ्गरे ॥ निह्नवः स्यादविश्वासे तथा गुप्तावलापयोः । पल्लवो विटपे षिङ्गे विस्तारे वलयेऽपि च ॥ शृङ्गोरेऽलक्तरागे च चापलेऽपि च न स्त्रियाम् । प्रभवो जन्महेतौ स्यात्स्थले चाद्योपलब्धये ॥ प्रसेवः स्यूतवीणाङ्गे प्रभावः शक्तितेजसोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.30