वाचिक
vācikaक्ली · neut.In 13 kośas: 20 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
सुप्रलापः सुवचनं संदेशवाक्तु वाचिकम् ॥ २७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
स चतुर्विध आहार्यो रचितो भूषणादिना ।वचसा वाचिकोऽङ्गेनाङ्गिकः सत्त्वेन सात्त्विकः ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्री चाटु चटु श्लाघा प्रेम्णा मिथ्या विकत्थनम् ।सन्देशवाग्वाचिकं स्याद्वाग्भेदास्तु त्रिषूत्तरे ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रिविक्रमाः स्युराहार्यवाचिकाङ्गिकसात्विकाः ।नाटकं नाटिका भाणो वीथी प्रहसनं डिमः ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स चतुर्विध आहार्यो रचितो भूषणादिभिः ।वचसाङ्गेन सत्त्वेन वाचिकाङ्गिकसात्त्विकाः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अपह्नुतिर्निह्नुतिश्च निह्नुती स्यादपह्नुती ।सुप्रलापः सुवचनं संदेशगिरि वाचिकम् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विभाषा तु स्त्रियामुक्ता विकल्पवस(च?)नार्थकाः ।अपलापो निह्नवः स्यात्संदेशोक्तिस्तु वाचिकम् ।प्रसिद्धिशब्दे टंकारो म्लेच्छितं पारभाषिके ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्यञ्जकः स्यादभिनयो वाङ्निर्वृत्तः स वाचिकः ।आङ्गिकस्त्वङ्गनिर्वृत्तः सत्त्वोत्थः सात्त्विको भवेत् ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वागाशीर्दत्तकस्तादृग्वाचिकः परिकीर्तितः ।देवदत्तग्रामणीकः कथितो देवदत्तकः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वक्रौष्ठिकं वंशिकं च कथानक-कशेरुके ।वाचिकं मधुकं जायौ तादृशं तिन्दुकं फलम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
चर्भटी चापलापः स्यान्निह्नवोऽथ मुहुर्वचः ।संभाषणं वाचिकं च संदेशवचनं विदुः ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निह्नवस्त्वपलापे स्यात्संदेशे वाच(चि?)कं गिरि ।अत्यर्थं संगतं सात्वं सरसं च मनोहरम् ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
संदेशो वाचिकं वाच्यं लेखः पत्रं च पत्रिका ।प्रसादनमनुनयः सान्त्वनं चटु चाटु च ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न (wrong syllable)
genderक्लीneut.
ज्ञेयं सुवचनं चापि सन्देशवाक् तु वाचिकम् ।अथाऽऽज्ञा शासनं शिष्टिः निर्देशश्च नियोगकः ॥ ४०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderक्लीneut.
प्राहार्योऽभिनयो ज्ञेयो रचितो भूषणादिना ।वाचिको वचसा चैव तथाऽङ्गेनाऽऽङ्गिकः किल ॥ ४०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वाचिकं तद्भवेद्यत्र दूतत्वेनाभिशंसनम् ।उत्तरे सत्यपर्यन्ता वाग्भेदास्त्रिषु कीर्तिताः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शास्त्रे शब्दो वाचको वाचिकं स्यात्संदेशार्थः सुप्तिङन्तं पदं स्यात् ।आशीः स्त्री वाङ्मङ्गलार्थानुरागा-ज्जातः शब्दः स्यात् प्रणादः परौ तु ॥ ९०७ ॥
शालिनी
genderक्लीneut.
आख्यायनी तु सन्देशो दिष्टं संवदनं च तत् ।संवादनं वाचिकं च वलना त्वतिचाटुवाक् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यशो जयोदाहरणं साधुवादो गुणावली ।ख्यातिः कीर्तिः समज्ञा च संदेशगिरि वाचिकम् ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भूषणाद्यैर्गिरांगेन सत्त्वेनाभिनयाः कृताः ।त्रिषु क्रमात्स्युराहार्यवाचिकांगिकसात्त्विकाः ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
क्ली तु सन्देशवाचि स्याद् वाचिकं त्रि तु वाक्कृते ।गिरा चाभिनये ना तु वातघ्नो भूरुहान्तरे ॥ १६७१ ॥
अनुष्टुप्
वाचिक as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सम्-दिश्व्यपात्परो दिशिर्व्याजे नाम्नि प्रत्याङ्परः पुनः । निराकृतौ समोऽभ्यासे वाचिकेऽथ नितो दिशिः ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.55
- कोषकल्पतरु सम्-दिश्आज्ञापनेऽन्तिके वाचि प्रतिनिर्युक्स संनिधौ । समाङ्भ्यां वाचिके शिष्टे व्याख्याज्ञापनयोर्निरः ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.56