कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

औशीर

auśīraक्ली · neut.

In 12 kośas: 9 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.449 · p. 29
कसिपुर्भोजनाच्छादावौशीरं शयनाशने ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.121 · p. 15
द्यावाभूमी च रोदस्यौ रोदसी रोदसीति च ।कशिपुर्भोजनाच्छादावौशीरं शयनासने ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.425 · p. 67
अस्त्रियां पालकं क्लीबे विष्टरासनके उभे ।स्त्रियां क्लीबे तु पीठं स्यादौशीरं शयनासने ॥ ४२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.102 · p. 472
ककुन्दरप्रान्तरयोः स्यादौशीरकुटीरयोः ।अपि सिन्दूरमण्डूरशिविराणामरस्य च ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.30 · p. 230
खट्वैकदेशो मार्जारोऽस्त्रियां त्वासन - विष्टरे ।पीठं नपुंस्यथौशीरमेकोक्त्या शयनासने ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.325 · p. 141
एकोक्त्या कशिपुः प्रोक्तो भोजनाच्छादनद्वये ।शय्यासने तथौशीरं लाक्षा राक्षा पलंकषी ॥ ३२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.233 · p. 207
एकोक्त्योशीरमौशीरं पलङ्कशा पलङ्कषा ।राक्षा रक्षा च लाक्षापि तद्रसे याववद्यतः ॥ २३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.196 · p. 234
आस्फोता स्यादास्फोटा च वीरणीमूल आदृतम् ।औशीरमुषिरमुशिग् जान्तो लघुलयं लघु ॥ १९६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दा (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 मु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश गणाध्यायः Vaijayantī 5.1.17 · p. 187
औशीरं शय्यासनयोर्लिंगं बुद्ध्यादिसंगतौ ।ग्रामः परोऽस्त्राद्विषयात् (गुणाद्) भूतेन्द्रियार्थकात् ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.350
औशीरश्चामरे दण्डेऽप्यौशीरं शयनासने ।
अनुष्टुप्
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास रार्धश्लोकः Dharaṇikośa 26.2.64 · p. 175
अवीरा निष्पतिसुता चावीराः सत्त्ववर्जिताः ।औशीरं चामरे दण्डे चौशीरं शयनासने ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.57 · p. 326
जम्बीर उक्तोऽथ शये च पीठे-प्यौशीरमुक्तं चमरे च दण्डे ।सौवीरमन्त्ये बदरारनालेस्रोतोञ्जने पुंसि तु देशभेदे ॥ ५७ ॥
इन्द्रवज्रा
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नपुंसकलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.17 · p. 34
ऋजीषं पिष्टपचनसाधनान्तर एव च ।वैद्युताग्नौ च नैरुक्ता औशीरं पुनरासने ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsआसन
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नपुंसकलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.18 · p. 34
चामरे शयने दण्डे कटीरं त्वपि कन्दरे ।जघने च जले चाथ कटित्रं यत्र तद्विदः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.897 · p. 173
औशीरं शयने प्रोक्तमासने चापि कथ्यते ।
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश रेफान्ताः Śabdaratnāvalī 7.27.59 · p. 269
उदारो दातृमहतोरनुकूलेऽभिधेयवत् ।उत्तरा स्त्री तु दिग्भेदे स्नुषायां फाल्गुणस्य च ॥विराटतनये पुंसि क्रूरे दिव्युत्रये त्रिषु ।प्रतिवाक्ये क्लीबलिङ्गमुत्तरन्तु निगद्यते ॥एकाग्रं वाच्यलिङ्गं स्यादनाकुलैकतानयोः ।औशीरमासने क्लीबं स्वापचामरदण्डयोः ॥कृकरः पक्षिभेदे स्यात् क्रकचे पक्षिदीनयोः(?) ।कदरः क्रकचव्याधिभिदोश्च खदिरे सिते ॥कर्वुरो राक्षसे पापे जलहेम्नोर्नपुंसकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कु (wrong syllable)

औशीर as a meaning in nānārtha verses

  • वैजयन्ती उद्धानउत्थानमुद्यमे वास्तौ तन्त्रेहापौरुषेषु च । उद्धानमुद्गमे चुल्ल्यामौशीरे दण्डचामरे ॥ ५ ॥ Vaijayantī 7.3.5