कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

शयन

śayanaक्ली · neut.

In 17 kośas: 26 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 23 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.313 · p. 17
निद्रा प्रमीला शयनं संवेशस्वापसंलयाः ।नन्दीमुखी श्वासहेतिस्तन्द्रा सुप्तं तु साधिका ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.682 · p. 29
तल्पं शय्या शयनीयं शयनं तलिनं च तत् ॥ ६८२ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1504 · p. 56
प्रणतिः प्रणिपातोऽनुनयेऽथ शयने क्रमात् ।विशाय उपशायश्च पर्यायोऽनुक्रमः क्रमे ॥ १५०३ ॥परिपाट्यानुपूर्व्यातृदतिपातस्त्वतिक्रमः ।उपात्ययः पर्ययश्च समौ संबाधसंकटौ ॥ १५०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नाट्यवर्गः Amarakośa 1.7.36
स्यान्निद्रा शयनं स्वापः स्वप्नः संवेश इत्यपि ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.237
उपधानं तूपबर्हः शय्यायां शयनीयवत् ॥ १३७ ॥शयनं मञ्चपर्यङ्कपल्यङ्काः खट्वया समाः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.307 · p. 37
पर्यङ्कः शयनं शय्या तल्पं च तलिनं स्मृतम् ।अपाश्रयस्तु विद्वद्भिः कथ्यते मत्तवारणः ॥ ३०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.320 · p. 55
तृष्णोदन्येथ मूर्छा तु मूढिर्मोहिःखरक्षयः ।खरसादश्च मूर्त्सायां निद्रा स्त्री शयनं च षण् ॥ ३२० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.421 · p. 67
तल्पमस्त्री तु तलिनं क्लीबे स्याच्छयनं पुनः ।शयनीयं स्त्रियां शय्या खट्वा स्यान्मञ्चकोऽस्त्रियाम् ॥ ४२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नाट्यप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.5.127 · p. 431
स्खलनं विप्रलम्भस्तु विसंवाद उभौ समौ ।निद्रा स्त्रियां षण् शयनं संवेशः संलयः समौ ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.168 · p. 480
भवनस्यानुमानस्य लशुनस्य ततः पुनः ।गृञ्जनस्यापि शयनद्वीपयोः कुतपस्य च ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.156 · p. 92
संवेशः स्याच्छयः स्वप्नः स्वापः शयनमस्त्रियाम् ।निद्रा सुप्तिरथावेशोऽपस्मारः सहसा भयम् ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.27 · p. 230
संस्तर-प्रस्तरौ तुल्यावासन्दी लघुखट्विका ।निषद्याथो मञ्चकः स्याच्छयनं तल्पमस्त्रियः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंनपुंसकलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.5.51 · p. 113
genderपुंक्लीm. n.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.208 · p. 30
निद्रासंवेशशयनप्रमीलाः श्वाससंहतिः ।तन्द्रानन्दीमुखीस्वापाः सुप्तं निद्राधिका पुनः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.322 · p. 141
स्रस्तरः संस्तरश्चैव शय्या शयनमुच्यते ।शयनीयतलिमे तुल्ये तल्पं पर्यङ्कमञ्चकौ ॥ ३२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंनपुंसकलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.5.147 · p. 229
genderपुंक्लीm. n.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.199 · p. 50
शय्यायां शयनीयं च शय्या च शयनं मतम् ।खट्वायां मञ्चपर्यङ्कपल्यङ्काः सन्दिनीति च ॥ १९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संयोगादिवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.2.74 · p. 26
खट्वा पर्यङ्कपल्यङ्काष्टशल्यामञ्चमञ्चकाः ।शय्या च शयनं तल्पं शयनीयं च तूलिका ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.461 · p. 57
संवेशः शयनं स्वापः सुप्तं तु सुखसुप्तिका ।सुष्वापश्चेति निद्रायास्त्रयं नामाधिकं खलु ॥ ४६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1109 · p. 172
शयनं शयनीयं च तल्पं च तलिमं तथा ॥ ११०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.503 · p. 35
निद्रा सुप्तिश्च संवेशः स्वापः शयनमित्यपि ।स्वप्नः स्वपनमित्येष निद्रापर्याय ईरितः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.412 · p. 109
शयनीयञ्च शयनं शय्या च शयनीयकम् ।पल्लवाद्यैर्विरचिते शयनीये तु सम्भवः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.229 · p. 207
स्रस्तरोऽपि च तल्पे तु शयनं शयनीयवत् ।शय्यापि च खट्वायां तु मञ्चवन्मञ्चकः स्मृतः ॥ २२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ख (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पुराध्यायः Śabdaratnākara 2.6.865 · p. 109
अपटीका काण्डपटी प्रतिसीरा यवनिका तिरस्करिणी ।शय्या शयनं तल्पं शयनीयं तलिममास्तरणम् ॥ ८६५ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.165 · p. 172
शय्या पर्यङ्कपल्यङ्कौ शयनं शयनीयवत् ।प्रस्तरः संस्तरः शय्या रचिता पल्लवादिभिः ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.167 · p. 172
उपधानं तूपबर्हमुच्छीर्षमुपबर्हणम् ।संवापः शयनं स्वापः संवासो वासनं सह ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास नपादः Dharaṇikośa 19.1.10 · p. 106
रागी च कोपने रक्ते अलिनौ भृङ्गवृश्चिकौ ।शयनं सुरतं शय्या मैथुनं संगते रते ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.9 · p. 248
स्यात्सवनं स्थितिवाचकमिष्टौसोमलताभिषवे नरि चन्द्रे ।निद्रा शय्या सुरते शयनंशमनस्तु यमेऽन्त्ये वधशान्त्योः ॥ ९ ॥
दोधकम्metre not read in every line
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1781 · p. 202
भेद्यलिङ्गस्तु निद्रालौ शयनं तु नृशण्डयोः ।शय्यायां क्ली तु सुरते सावेशे शरठं तु नप् ॥ १७८१ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नान्ताः Śabdaratnāvalī 7.20.82 · p. 241
शृङ्गी शृङ्गयुते वृक्षे पर्वते द्विरदे पुमान् ।शयनं सुरते शय्यानिद्रयोश्च नपुंसकम् ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.2173 · p. 263
पश्वङ्गे हस्तिरदने विषाणं स्यात् त्रिलिङ्गकम् ।शयालुः शयनश्चोभौ निद्रालौ त्रिषु न द्वयोः ॥ २१७३ ॥
अनुष्टुप्
meanings
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.2174 · p. 263
शयनं मञ्चरतयोः शमनोऽजगरे यमे ।शासनं निग्रहे शास्त्रे वेदवाक्येषु रक्षणे ॥ २१७४ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.5.85 · p. 263
शयथुस्त्रिषु निद्रालौ मृत्याविजगरे च ना ।शय्यायां शयनं न स्त्री निद्रासुरतयोर्नपुम् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्

शयन as a meaning in nānārtha verses