स्वाप
svāpaपुं · masc.In 13 kośas: 12 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
निद्रा प्रमीला शयनं संवेशस्वापसंलयाः ।नन्दीमुखी श्वासहेतिस्तन्द्रा सुप्तं तु साधिका ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यान्निद्रा शयनं स्वापः स्वप्नः संवेश इत्यपि ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लबाडच्छद्मना छद्म दम्भो डम्भं च लक्ष्यवत् ।प्रमीला तामसी तन्द्रा स्वापस्वप्नमनोलयाः ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वप्नः स्वापश्च संवेशस्तन्द्री तन्द्रा प्रमीलिका ।अपि स्याद्विषया ज्ञानं प्रलयः प्रमिलापि च ॥ ३२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वापोऽपि सुप्तं क्लीबेऽपि सुस्वापः सुखसुप्तिका ।इन्द्रियाणां तु सम्मोहे तन्द्रा नान्दीमुखीत्यपि ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संवेशः स्याच्छयः स्वप्नः स्वापः शयनमस्त्रियाम् ।निद्रा सुप्तिरथावेशोऽपस्मारः सहसा भयम् ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निद्रासंवेशशयनप्रमीलाः श्वाससंहतिः ।तन्द्रानन्दीमुखीस्वापाः सुप्तं निद्राधिका पुनः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निद्रा तन्द्रा प्रमीला च स्वापः संवेशसंलयौ ।उपांशुश्छन्नमेकान्तं विविक्तं विजनं रहः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संवेशः शयनं स्वापः सुप्तं तु सुखसुप्तिका ।सुष्वापश्चेति निद्रायास्त्रयं नामाधिकं खलु ॥ ४६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निद्रा सुप्तिश्च संवेशः स्वापः शयनमित्यपि ।स्वप्नः स्वपनमित्येष निद्रापर्याय ईरितः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रमीला तामसी तन्द्रा स्वापस्तु स्वप्नसंशयौ ।निद्रा गुडाका सुप्तं च स्वप्नस्त्वेवात्र दर्शनम् ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपधानं तूपबर्हमुच्छीर्षमुपबर्हणम् ।संवापः शयनं स्वापः संवासो वासनं सह ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लेपः प्रलेपने जग्धौ सुधा लेपः प्रकीर्तितः ।स्वापः स्पर्शाज्ञता निद्रा स्वापश्चाज्ञानमात्रकम् ॥
अनुष्टुप्
आक्रोशे शपथे च शाप उदितः स्वापस्तु निद्राज्ञता-स्पर्शाज्ञत्व उदीरितस्त्रपु पुनः स्यात्सीसके रङ्गके ।नीपो धूलिकदम्बरायधरयो(?)नीलेऽप्यशोके तथागोष्ठग्रामगणाधिकारिणि नृपे गोपो भवेद्बल्लवे ।गोपी तु गोपाल[26a]नितम्बिनी स्या-त्स्यात्सारिकायामपि रक्षिकायाम् ।क्षेपो विलम्बेऽपि च निन्दने नाहेलामदप्रेरणलङ्घनार्थाः ॥ ४ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
शापो दिव्ये तथाक्रोशे शिल्पं योग्ये स्रुवेऽपि च ।स्वापः स्पर्शाज्ञताज्ञाननिद्रासंवेशनेषु च ॥सूपः स्याद्व्यञ्जने सूदे सूर्पो भाण्डे तु शायके ।
अनुष्टुप्
स्वाप as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश स्वप्नसानवो गहनप्रस्थवात्यामार्गाग्र?कोविदाः । स्वप्नं स्वापे च सुप्तस्य विज्ञाने च प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 19.2.1
- कोषकल्पतरु संविशतिविष्वक्प्रवेशने संने रचनायां समः स्वपि । मोदनासनयोर्नेः स्यादवस्थान-विवाहयोः ॥ ४३ ॥ Koṣakalpataru 3.5.43
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्वप्नसवस्तु सूतौ सूत्यायां सुतौ यागे च वर्तने । स्वप्नः सुप्तस्य विज्ञाने स्वापे सन्धिस्तु रन्ध्रके ॥ १२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.129
- नानार्थार्णवसंक्षेप सुप्तसुप्ता जटायां शस्तायां क्ली तु स्वापे स्रुवा पुनः । सल्लक्यामपि मूर्वायां पुमांस्त्वाधारणाह्वये ॥ १५३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1531
- नानार्थार्णवसंक्षेप संलयसमिधस्तु समूहेऽग्नौ युद्धगोधूमपिष्टयोः । स्वापे तु संलयश्चैकीमावे च स्वधितिः पुनः ॥ २३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.239
- नानार्थार्णवसंक्षेप संलय=========================================== NoteःLast verse on page 0031 is no.७० so first verse on next page 0032 should be no.७१, but in the PDF it is numbered as २३९ so I am keeping it same as per PDF. Also "इति त्र्यक्षरकाण्डे पुल्लिँङ्गाध्यायः ।" is mentioned at end of this page which does not match with top page headings on the pages before and after this page. Moreover subsequent page (no.0033) begins with verse no.८३ which indicates missing verses no.७१-८२. =========================================== समिधस्तु समूहेऽग्नौ युद्धगोधूमपिष्टयोः । स्वापे तु संलयश्चैकीभावे च स्वधितिः पुनः ॥ २३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.239
- परमानन्दीयनाममाला शीलक्ष्मीप्रभाभारतीषु शं सुखश्रेयसोरपि । शीः स्वापे शुर्निशानाथे षूः प्रसूतौ च षो वरे ॥ ३९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.39
- परमानन्दीयनाममाला हुम्ह संबुद्धौ पादपूर्तौ हा दुःखे शुग्विषादयोः । ही विस्मये विषादे हुं स्वापे प्रश्नवितर्कयोः ॥ ४२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.42
- परमानन्दीयनाममाला तन्द्रास्यन्दने घोटके तन्द्रा प्रमादस्वापयोरपि । त्रेता युगान्तरे वह्नित्रिके त्रय्यपि कथ्यते ॥ २२६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.226
- शब्दरत्नावली औशीरउदारो दातृमहतोरनुकूलेऽभिधेयवत् । उत्तरा स्त्री तु दिग्भेदे स्नुषायां फाल्गुणस्य च ॥ विराटतनये पुंसि क्रूरे दिव्युत्रये त्रिषु । प्रतिवाक्ये क्लीबलिङ्गमुत्तरन्तु निगद्यते ॥ एकाग्रं वाच्यलिङ्गं स्यादनाकुलैकतानयोः । औशीरमासने क्लीबं स्वापचामरदण्डयोः ॥ कृकरः पक्षिभेदे स्यात् क्रकचे पक्षिदीनयोः(?) । कदरः क्रकचव्याधिभिदोश्च खदिरे सिते ॥ कर्वुरो राक्षसे पापे जलहेम्नोर्नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.59