कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

चूडामणि

cūḍāmaṇiपुं · masc.

In 14 kośas: 13 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.398 · p. 28
स्थासकस्तु हस्तबिम्बमलंकारस्तु भूषणम् ॥ ६४९ ॥परिष्काराभरणे च चूडामणिः शिरोमणिः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.102
चूडामणिः शिरोरत्नं तरलो हारमध्यमगः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.564 · p. 64
हारामध्यस्थितं रत्नं नायकं तरलं विदुः ।चूडामणिं च विद्वांसो वदन्ति शिरसि स्थितम् ॥ ५६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.251 · p. 48
आपीडः पुंसि मौलिः स्याद्वेष्टनं षणतः पुनः ।मणौ तत्रैव खचिते पुंसि चूडार्थतो मणिः ॥ २५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.433 · p. 297
रक्ता तु रक्तिका गुञ्जा शिखण्डी भिल्लभूषणा ।सौम्या चूडामणिः कृष्णचूडिका कृष्णलाऽरुणा ॥ ४३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.67 · p. 224
मण्डनाभरणे न स्त्री भूषणं तद्धिरण्मयम् ।हैमं च भेद्यवच्चूडामणिस्तु स्याच्छिरोमणिः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र लताकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 3.293 · p. 160
काकपीलुश्चक्रशल्या दुर्मेषा ताम्रिकोच्चटा ।चूडामणिर्द्रुमोद्घा च शीतपाकी शिखण्डिनी ॥ २९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति अङ्गवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.1.44 · p. 24
मण्डनं स्यादलंकारो भूषणाभरणे अपि ।शीर्षाभरणं शीर्षपुष्पं चूडामणिः शिरोमणिः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1053 · p. 162
चूडारत्नं चूडामणिः शिरोरत्नं शिरोमणिः ।तरलो नायकश्चापि हारान्तर्मणि उच्यते ॥ १०५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 डा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.337 · p. 104
कौटीरकञ्च कौटीरं किरीटं पुनपुंसकम् ।चूडामणिः शिरोरत्नं शिरोमणिरपि द्वयोः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.582 · p. 75
तत्र प्रतिविषा घण्टारवा तु शणपुष्पिका ।काकचिञ्चा च विक्रोडा गुञ्जा चूडामणिर्वरा ॥ ५८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.179 · p. 59
गुंजायां कृष्णला ताम्रा शार्ङ्गाष्ठा रक्तिका वरा ।चूडामणिः कपिक्रोडा कालावृन्ती परा नव ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.136 · p. 169
चूडामणिः शिरोरत्नं स्वस्तिकस्तु त्रिकोणकः ।वालपाश्या पारितथ्या पत्रपाश्या ललाटिका ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ णान्ताः Koṣakalpataru 6.15.61 · p. 203
शिरोरत्ने काकचिञ्चाफले चूडामणिर्मतः ।अङ्कोटपादपे छागे लम्बकर्णोऽपि रासभे ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.233 · p. 46
चुडामणिः स्त्री गुञ्जायां पुंस्त्रियोस्तु शिरोमणौ ।उद्याने राजराजस्य क्लीबं चैत्ररथं विदुः ॥ २३३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.11.185 · p. 185
चूडामणिः शिरोरत्ने शास्त्रभेदे फलान्तरे ।चन्द्रहासो दशग्रीवखड्गे मद्यान्तरेऽपि च ॥ १८५ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश णान्ताः Śabdaratnāvalī 7.15.77 · p. 212
चूडामणिः कृष्णालके शिरोरले पुमानयम् ।जुहुराणो हुताशे स्यादध्वर्यो होतृशालिनि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line

चूडामणि as a meaning in nānārtha verses

  • शिवकोष काम्बोजीकाम्बोजः श्वेतखदिरे पुन्नागे सोमवल्कले । काम्बोजी पाण्डुराहिङ्गुपर्णीचूडामणिष्वपि ॥ ११० ॥ Śivakoṣa 7.2.110
  • शिवकोष सप्तलासरलः पूतिकाष्टे स्यात्सरला तु त्रिवृद्भिदि । सप्तला ग्रैष्मिकाभूरिफेनाचूडामणिष्वपि ॥ ४७८ ॥ Śivakoṣa 23.2.478