प्रहास

prahāsaपुं · masc.

In 6 kośas: 4 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.40 · p. 79

कुशीलवोऽथ वेश्यानामाचार्यः पीठमर्द्दकः ।नर्मदः केलिसचिवः पीठमर्दोऽपि सम्मतः ।वासन्तिकः केलिकलो विदूषकोवैहासिकः प्रतिबुधः प्रहासः ।भवेद्विटः पल्लविकोऽपि षिद्ग-कोष्ठ(?)क्षुद्रा नटी तत्र च कारिका स्यात् ॥ ४० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly upajati mixed: pāda 2, syllable 5 प्र (wrong syllable)

कुशीलवपुं पीठमर्द्दकपुं नर्मदपुं केलिसचिवपुं पीठमर्दपुं वासन्तिकपुं केलिकलपुं विदूषकपुं वैहासिकपुं प्रतिबुधपुं प्रहासपुं विटपुं पल्लविकपुं षिड्गपुं क्षुद्रास्त्री नटीस्त्री कारिकास्त्री

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.498 · p. 35

सोत्प्रास आच्छुरितकं अवच्छुरितकं तथा ।अट्टहासो महाहासो हासः प्रहास इत्यपि ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)

सोत्प्रासपुं आच्छुरितकक्ली अवच्छुरितकक्ली अट्टहासपुं महाहासपुं हासपुं प्रहासपुं

genderपुंmasc.

तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात ई Tantrābhidhāna 2.5.15 · p. 6

विष्णुर्लक्ष्मीः प्रहासश्च वाग्विशुद्धः परापरः ।कालोत्तरीयो भेरुण्डा रतिश्च पौण्ड्रवर्धनः ॥ १५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)

विष्णुपुं लक्ष्मीस्त्री प्रहासपुं वाग्विशुद्धपुं परापरपुं कालोत्तरीयपुं भेरुण्डास्त्री रतिस्त्री पौण्ड्रवर्धनपुं

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव स्वर्गवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.1.43 · p. 10

शम्भुर्भगाली कपिशाञ्जनश्च हीरः कटप्रूर्भरुरेरिहाणौ ।पुरारिपञ्चाननभैरवाट्टहासप्रहासाश्च खकुन्तलश्च ॥ ४३ ॥

उपजातिः

शम्भुपुं भगालिन्पुं कपिशाञ्जनपुं हीरपुं कटप्रूपुं भरुपुं रेरिहाणपुं पुरारिपुं पञ्चाननपुं भैरवपुं अट्टहासपुं प्रहासपुं खकुन्तलापुं

genderपुंmasc.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास सार्धश्लोकः Dharaṇikośa 31.2.16 · p. 223

प्रहासः स्यान्नटबटौ हास्यतीर्थविशेषयोः ।कुल्मासश्च यवे प्रोक्तः काञ्चिके यवपिष्टके ? ॥

अनुष्टुप्

meaningsनट बट हास्य तीर्थविशेष

प्रहास as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु प्र-(पूर्वश्लोकोक्तो धातुः)प्रादातपे प्रहासे च स्फुटाविर्भावयोरपि । चकास्तिरभितोभूषे भासतिस्तु प्रतेः परः ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 3.5.60
कोषकल्पतरु प्रकाशस्यात्काकजङ्घातिबलातिमोदौ- षधे तथा शाकिनिकाविशेषे । व्यक्तौ विकाशो विजने प्रकाशः स्फुटप्रहासातपगः प्रसिद्धौ ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.30.17
नानार्थार्णवसंक्षेप पत्सलकन्दरे त्वपरे चाहुः पत्सलस्तु प्रकीर्तितः । प्रहारेऽन्यैः प्रहासेऽन्यैः पणवस्त्वपि डिण्डिमे ॥ १५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.154
नानार्थार्णवसंक्षेप प्रहसनरूपकाणामन्यतमे प्रहासेऽथ प्रदेशनम् । प्रदिष्टौ प्राभृते दाने प्रस्फोटनपदं पुनः ॥ ३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.30
शब्दरत्नावली प्रहसनपञ्चावनः शिवे सिंहे भवेदत्युग्रकेऽपि च । प्रहसनं परिहासे प्रहासे रूपकान्तरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.114
शब्दरत्नावली प्रकाशप्रकाशोऽतिप्रसिद्धे स्यात्प्रहासातपयोः स्फुटे । प्रदेशी देशभेदे स्यात्तर्जन्यङ्गुष्ठसम्मिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.20
तन्त्राभिधान ढदक्षपादाङ्गुलेर्मूलं सिद्धिदण्डो विनायकः । प्रहासस्त्रिभवा ऋद्धिर्निर्गुणो निधनं ध्वनिः ॥ ९८ ॥ Tantrābhidhāna 2.31.98