विट
viṭaपुं · masc.In 16 kośas: 22 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
वासन्तिकः केलिकिलो वैहासिको विदूषकः ।प्रहासी प्रीतिदश्चाथ षिड्गः पल्लवको विटः ॥ ३३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वेश्यापतिर्भुजङ्गः स्याद्विटः पल्लवकः स्मृतः ।विहस्तो व्याकुलः प्रोक्तः कुण्ठो मन्दः क्रियासु यः ॥ ३८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेशार्यः पीठमर्दी च षिड्गः पवको विटः ।मार्दङ्गिको मौरजिको वीणावादस्तु वैणिकः ।वेणुध्माः स्युर्वैणविकाः पाणिवादास्तु पाणिकाः ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
त्वक् त्वचा च त्वचं च स्यात् वल्कं वल्कलमुच्यते ।एधः स्यात् एघसा सार्धं विटपेन विटो मतः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एडूकमेडुकं न स्त्री स्यातामथ निवेशनम् ।सदनं सादनं वेश्म भवनं मन्दिरं विटम् ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पानार्थात्पात्रपर्यायमनुतर्षोनुतर्षणम् ।वेश्यापतिः पल्लवका भुजङ्गश्च विटश्च सः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पीठकेलिः पीठमर्दो भविलश्छिदुरो विटः ।प्रघटाविच्छास्त्रगण्डः प्रपञ्चलविपश्चितौ ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वासन्तिकः केलिकिलो वैहासिकविदूषकौ ।प्रहासी प्रीतिदश्चाथ षिङ्गः पल्लविको विटः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुशीलवोऽथ वेश्यानामाचार्यः पीठमर्द्दकः ।नर्मदः केलिसचिवः पीठमर्दोऽपि सम्मतः ।वासन्तिकः केलिकलो विदूषकोवैहासिकः प्रतिबुधः प्रहासः ।भवेद्विटः पल्लविकोऽपि षिद्ग-कोष्ठ(?)क्षुद्रा नटी तत्र च कारिका स्यात् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly upajati mixed: pāda 2, syllable 5 प्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
लक्ष्मीवान्पूर्णको रेची मुखसंहननो विटः ।अम्लानस्त्वमिलातः स्याद्वर्णपुष्पो महासहा ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवटो विटोऽपि * पटोललाटभूषार्थलोध्रान्यः ।कोष्ठो हठः प्रकोष्ठो-ऽङ्गुष्ठो गण्डः प्रगण्डश्च ॥ १४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
वटस्तु गोलभक्ष्यादौ पिटिकावाचकः पिटः ।विटं च नि[232a] कटं कोट्टं कुष्ठं कमठमीरितम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
कान्तेष्टौ दयितः प्रीतः प्रियः कामी च कामुकः ।वल्लभोऽसुपतिः प्रेयान् विटश्च रमणो वरः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वासन्तिको विटश्चाथ षिङ्गपल्लवकौ समौ ।पूज्यो भट्टारको भट्टो देवस्तत्रभवानपि ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नटः किरीटः कुटकर्पटौ चकूटारकूटौ विटकोट्टकुष्ठाः ।खेटाट्टपिष्टानि कटश्च लोष्टःप्रोक्तौ तथा त्र्यङ्गटकालकूटौ ॥ १३५ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
वैहासिकस्तथा केलिकिलः केलीकिलश्च वै ।अथ पल्लवकः षिङ्गस्तथा विटोऽपि कथ्यते ।आवुकश्च पिता प्रोक्त आवुत्तभावुकौ पुनः ॥ ४८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 त्त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पाक्यं विडं विटं विट् च कृतके लवणे भवेत् ।सौवर्चलाक्षरुचके लवणे सौछले द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
माणीमन्थं माणिबन्धं रौमके, वसुकं वसु ।वस्तकं स्याद्, विड-विटौ पाक्ये, टङ्कस्तु टङ्कणे ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आशीःस्वस्त्ययनाभिज्ञा वृद्धवेश्या महत्तरी ।भुजंगः पल्लवो धूर्तो विटः षिद्गः समा इमे ॥ १०४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षिड्गो व्यलीकः षट्प्रज्ञः कामकेलिर्विदूषकः ।पीठकेलिः पीठमर्दो भविलश्छिदुरो विटः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेश्याचार्यः पीठमर्दः षिद्गो वातसुतो विटः ।मार्दंगिको मौरजिको वीणावादास्तु वैणिकाः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेश्यापतौ षिद्गकुंभभुजङ्गविटपल्लवाः ।पुत्रस्तु तनयः सूनुरात्मजो नन्दनोंऽगजः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विट as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु भृङ्गगर्गो मुनौ किञ्चुलके वृषेऽपि भृङ्गस्तु धूम्याटविटालिषु स्यात् । कलासु धूर्तस्य विशेषणे च स्यान्मार्कवेऽन्त्ये तु गुडत्वचायाम् ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.3.9
- कोषकल्पतरु वासन्तजीवाशम्योः कामरुहामृतवल्ल्यो- र्जीवन्ती स्यात्पुंसि पुनर्भेषजनाम्नि । वासन्तः स्यात्कोकिल उष्ट्रे च विटे च स्त्री माधव्यां पाटलिकायामपि यूथ्याम् ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.45
- नानार्थार्णवसंक्षेप भुजङ्गभुजङ्गस्तु विटे पुंसि तथैवान्यतमे भवेत् । चण्डवृष्टिप्रयातादिदण्डकानां द्वयोस्त्वहो ॥ १३०३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1303
- शब्दरत्नावली कल्ककल्कोऽस्त्रीघृततैलादिशेषे कर्णमले विटे । दन्ते विभीतके दम्भे पापे पापाशये त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.5
- शब्दरत्नावली धूर्तधूर्तो ना धुस्तरे खण्डणवणे स्याद्विटे त्रिषु । धृतिर्धैर्ये धारणे च योगभेदेष्टितुष्टिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.20
- शब्दरत्नाकर पल्लवपल्लवो ना विटे देशेऽप्यस्त्री किसलयेऽञ्चले । प्रवालो विद्रुमे वीणादण्डे ना पल्लवे स्त्रियाम् ॥ २१३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2132