क्षुद्रा
kṣudrāस्त्री · fem.In 16 kośas: 27 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
पतङ्गः शलभः क्षुद्रा सरघा मधुमक्षिका ॥ १२१३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
श्रमणायां भिक्षुणी स्याद्वेश्यायां तु खगालिका ।वारवाणिः कामलेखा क्षुद्रा चेट्यां गणेरुका ॥ ११२ ॥वडवा कुम्भदासी च पुत्रे तु कुलधारकः ।सदायादो द्वितीयश्च पुत्र्यां धीदा समर्धुका ॥ ११३ ॥देहसंचारिणी चाप्यपत्ये संतानसंतती ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निदिग्धिका स्पृशी व्याघ्री बृहती कण्टकारिका ॥ ९३ ॥प्रचोदनी कुली क्षुद्रा दुःस्पर्शा राष्ट्रिकेत्यपि ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
झिल्लीका चीरी स्यात्सरघा मधुमक्षिका भवेत्क्षुद्रा ।लूतोर्णनाभमर्कटजालिककृमयश्च तुल्यार्थाः ॥ २५६ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
रूपाजीवा वेश्या गणिका पण्याङ्गना तथा क्षुद्रा ।राजकुलप्रतिबद्धा वारस्त्री वारमुख्या च ॥ ४९० ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
शैलाली शैलूषः कुशीलवश्चारणः कृशाश्वी च ।जायाजीवो भरतो नटस्तथा स्यान्नटी क्षुद्रा ॥ ५९२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
रूपाजीवा वारवाणिः कामलेखावगालिका ।क्षुद्राजिना कालकूची कुट्टकी सम्भली समे ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
यावनाली हिमोत्पन्ना हिमानी हिमशर्करा ।स्यात्क्षुद्रशर्करा क्षुद्रा गुडजा जलबिन्दुजा ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
यक्षोदुम्बरमेतस्य फलेऽश्वत्थी वनोद्भवा ।अश्वत्थसंनिभा क्षुद्रा पवित्रा लघुपत्र्यथ ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षुद्रकण्टा कण्टकिनी दुःस्पर्शा द्राविणी पुनः ।क्षुद्रा व्याघ्री क्षुद्रफला निदिग्ध्यथ सितोत्तरा ॥ ४५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
मध्वर्थमक्षिकाऽपि स्यात्तद्भेदाः क्षुद्रवर्वणा ।गान्धारी वरदा क्षुद्रा क्रूरा सा स्वल्पपिङ्गला ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मङ्गल्या रथ्यया तुल्या शस्या सन्ध्यार्द्रया समा ।कजेराकृसरेर्वारुः क्षुद्रा गोत्री च कन्धरा ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कुशीलवोऽथ वेश्यानामाचार्यः पीठमर्द्दकः ।नर्मदः केलिसचिवः पीठमर्दोऽपि सम्मतः ।वासन्तिकः केलिकलो विदूषकोवैहासिकः प्रतिबुधः प्रहासः ।भवेद्विटः पल्लविकोऽपि षिद्ग-कोष्ठ(?)क्षुद्रा नटी तत्र च कारिका स्यात् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly upajati mixed: pāda 2, syllable 5 प्र (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
महोटिका च भण्टाकी बहुपत्रा विधानिका ।क्षुद्रा तु कण्टकी व्याघ्री कण्टाली कण्टकारिका ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गणिका लञ्जिका रूपाजीवा क्षुद्रा गवेधुकाऋछरा वारयोषा च शूरा दासी धराप्सराः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
महानूरद्ध्वः प्रतमको द्विधा हिक्का च हिक्कितम् ।भेदाः क्षुद्रा च यमला गम्भीरा महतीति च ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
यात्रा मात्रा चित्रा छत्राभस्त्रा भद्रा क्षुद्रा मुद्राः ।इन्द्रा गुन्द्रा वध्री धाराधीरा कारा कस्तूरी च ॥ ६७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
व्याघ्री क्षुद्रा दुष्प्रधर्षा धावनी हेमपुष्पिका ।बृहत्यां क्षुद्रा भण्टाकी वार्ताकी राष्ट्रिका कुली ॥ १९४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 द्रा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
क्षुद्रा तथा कण्टकिनी कण्टकारीत्यपि स्मृता ।श्वदंष्ट्रो व्यालदंष्ट्रोऽपि गोक्षुरश्च त्रिकण्टकः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पतंगः शलभो द्योतिरिङ्गणश्च निगद्यते ।खद्योतोऽथ स्मृता क्षुद्रा सरघा मधुमक्षिका ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपकार्या कण्डरेरासृग्धरा वागुरा शिरा ।जलार्द्रा शर्करा गुन्द्रा मुद्रा क्षुद्रा परंपरा ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वेश्या क्षुद्रा रूपाजीवा कामलेखा खगालिका ॥ ८४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
कुली व्याघ्री स्पृशी क्षुद्रा निर्दिग्धिका निदिग्धिका ।प्रचोदनी च दुःस्पर्शा राष्ट्रिका कण्टकारिका ॥ २०७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग्धि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
निदिग्धिका कुलिः क्षुद्रा बृहती कटकारिका ।प्रचोदनी स्पृशी व्याघ्री दुःस्पर्शा राष्ट्रिकापि च ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कण्टकारी तु बृहती वार्ताकी दुष्प्रधर्षिणी ।सिंही कण्टकिनी क्षुद्रा कार्पासी तुण्डिकेरिका ॥ ६२४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पतंगः शलभः क्षुद्रा सरघा मधुमक्षिका ।हालाहलस्त्वञ्जलिका पुत्तिका तु पतंगिका ॥ ८२० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षुद्रा व्यङ्गा नटी वेश्या सरघा कण्टकारिका ॥ १७७ ॥त्रिषु क्रूरेऽधमेऽल्पेऽपि क्षुद्रं मात्रा परिच्छदे ।अल्पे च परिमाणे सा मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
क्षुद्रः स्यादधमे क्रूरे क्षुद्रोऽपि कृपणस्तथा ।क्षुद्रा व्यङ्गा नटी वेश्या सरघा कण्टकारिका ॥
अनुष्टुप्
सरघायां च ना त्वेष उत्सवेऽथ क्षुणः पुमान् ।क्षोमे क्रोधे रुजि त्रिस्तु स्यादुन्मत्तेऽथ कुन्दवाक् ॥ २४३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसरघा
doubtful
क्षुद्रा चाङ्गेरिकाव्याघ्र्योः क्षुरो गोक्षुर इक्षुरे ।क्रोष्ट्री विदारीलाङ्गल्योः क्षौद्रं क्षुद्रोद्भवे जले ॥ ३७३ ॥
अनुष्टुप्
ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)
केशरः पुंसि किञ्जल्के न स्त्री हिङ्गुनि न द्वयोः ।मक्षिकायामपि क्षुद्रा क्षुद्रः स्यात्कृपणे त्रिषु ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमक्षिका
क्षुद्रा व्यङ्गा नटी वेश्या सरघा कण्टकारिका ।कूटोऽस्त्री पुंजमायाघेष्वद्रिशृंगेषुभेदयोः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
क्षुद्रा as a meaning in nānārtha verses
- शिवकोष वार्ताकबाल्हीका बाल्हिकाधान्ये क्लीबे हिङ्गुनि कुङ्कुमे । वार्ताकं त्रिषु वार्ताकौ बृहतीक्षुद्रयोः स्त्रियाम् ॥ ४९ ॥ Śivakoṣa 1.3.49
- शिवकोष बृहतीबृहती महतीक्षुद्राकलशीराष्ट्रिकास्वपि । मालत्यग्निशिखापाठावायसीसुमनासु च ॥ १९४ ॥ Śivakoṣa 12.2.194
- शब्दरत्नावली उग्रकरभेऽस्त्री तु कर्कट्यां स्त्री वचाक्षुद्रयोरपि । उस्रो रश्मौ वलीवर्देऽप्युस्राऽर्जुन्युपचित्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.6