शाद्वल

śādvalaवि · adj.

In 12 kośas: 12 synonym verses, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.955 · p. 38

शाद्वलः शादहरिते देशो नद्यम्बुजीवनः ।स्यान्नदीमातृको देवमातृको वृष्टिजीवनः ॥ ९५५ ॥

अनुष्टुप्

शाद्वलपुं नदीमातृकपुं देवमातृकपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह भूमिवर्गः Amarakośa 2.1.10

शाद्वलः शादहरिते सजम्बाले तु पङ्किलः ।जलप्रायमनूपं स्यात्पुंसि कच्छस्तथाविधः ॥ १० ॥

अनुष्टुप्

शाद्वलवि पङ्किलवि अनूपवि कच्छपुं

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.159 · p. 20

मृन्मृत्तिका प्रशस्तासौ मृत्सा मृत्स्नेति कथ्यते ।शाद्वलं हरितं प्रोक्तं नड्वलं नलसंयुतम् ॥ १५९ ॥

अनुष्टुप्

मृद्स्त्री मृत्तिकास्त्री मृत्सास्त्री मृत्स्नास्त्री शाद्वलक्ली नड्वलक्ली

genderक्लीneut.

बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर दशमोपदेशः Bālaprabodhikā 10.180 · p. 82

शाद्वलः शादहरितो वेतस्वान्बहुवेतसः ।सरस्वोऽनड्वलोऽनड्वान् कुमुद्वान्कुमुदाधिकः ॥ १८० ॥

अनुष्टुप्

शाद्वलवि शादहरितवि वेतस्वत्वि बहुवेतसवि सरस्वत्वि अनड्वलवि अनड्वत्वि कुमुद्वत्वि कुमुदाधिकवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव देशप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.2.14 · p. 5

शाद्वलः शादहरितः सजम्बालोऽतिपङ्किलः ।अपि नद्यम्बुवृष्ट्यम्बुसंपन्नव्रीहिपालितः ॥ १४ ॥

अनुष्टुप्

शाद्वलवि सजम्बालवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ भूकाण्डः Koṣakalpataru 2.26 · p. 115

शाद्वलः शादहरितः पङ्किलः पङ्कसंयुतः ।उत्करीयस्तूत्करवान्पलाशीयः पलाशवान् ॥ २६ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्तू (wrong syllable)

शाद्वलपुं पङ्किलपुं उत्करीयपुं पलाशीयपुं

genderपुंmasc.

लिङ्गविशेषविधि Liṅgaviśeṣavidhi · वररुचि Liṅgaviśeṣavidhi 60 · p. 17

एते शब्दाः नपुंसके भवन्ति । यथा इदं शवं मृतशरीरम् । पलकं नेत्ररोमविशेषः । तल्पं शयनीयम् । सद्म निवासः । बलिशं मत्स्यबन्धनम् । आमिशं गृहद्वारम् । निमित्तं कारणम् । पित्तं धातुविकारः । चित्तं मनः[नमः] । किल्बिषं पापम् । वृजिनं कुटिलम् । पीठमासनम् । पापं पातकम् ।बल्वजलाजासूनां पुंयोगः स्याद्बहुत्वं च ।स्थलशाद्वलशिबिराणां नपुंसकत्वं स्त्रियां पृतना ॥ ६० ॥

metre not recognised

बल्वजपुं लाजपुं असुपुं स्थलक्ली शाद्वलक्ली शिबिरक्ली पृतनास्त्री

genderक्लीneut.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पृथ्वीकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.1.1625 · p. 262

नलर्तृणाधिके देशे सर्वमेतत्प्रयुज्यते ।शाड्वलः शाद्वलश्चैव शादहरित इत्यपि ॥ १६२५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 द (wrong syllable)

शाड्वलपुं शाद्वलपुं शादहरितपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.1.15 · p. 46

कुमुदाढ्ये कुमुद्वान् स्याद् वेतस्वान् वेतसान्विते ।शाद्वलः शादहरिते पङ्कयुक्ते तु पङ्किलः ॥

अनुष्टुप्

कुमुद्वत्वि वेतस्वत्वि शाद्वलवि पङ्किलवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वसुंधराध्यायः Śabdaratnākara 2.1.393 · p. 52

शाद्वलः शादसंछन्ने कुमुद्वान् कुमुदोत्तरे ।त्रिष्वनूपादयो गोष्ठं गोस्थानं पुंसि तु व्रजः ॥ ३९३ ॥

अनुष्टुप्

शाद्वलवि कुमुद्वत्वि गोष्ठक्ली गोस्थानक्ली व्रजपुं

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.667 · p. 85

तृण्या तु तृणसंघाते शाद्वलं तु तृणाङ्कुरे ।पुञ्जीलस्तु तृणस्तम्बः शष्पं बालतृणं समे ॥ ६६७ ॥

अनुष्टुप्

तृण्यास्त्री शाद्वलक्ली पुञ्जीलपुं तृणस्तम्बपुं शष्पक्ली बालतृणक्ली

genderक्लीneut.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश देशाध्यायः Vaijayantī 3.1.43 · p. 38

पंकिलः पंकवान् देशो वेतस्वान् बहुवेतसः ।शाद्वलः शादहरितः कुमुद्वान् कुमुदाधिकः ॥ ४३ ॥

अनुष्टुप्

पंकिलवि पंकवत्वि वेतस्वत्वि शाद्वलवि कुमुद्वत्वि

genderविadj.

शाद्वल as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु वल्लरदेवखाते बिले पुंस्यसावङ्कुशे कंधरोऽम्भोधरे स्याच्छिरोधौ स्त्रियाम् । वल्लरं शाद्वले निर्जले च स्थले कुञ्जके क्षेत्रके श्रीतरौ पुंसि सः ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.27
शिवकोष वृष्यबलायामपि वाट्यां तु रुग्भृष्टयवपुष्करे । वृष्या तु स्वादुकन्दायां धात्र्यां क्लीबं तु शाद्वले ॥ ३४७ ॥ Śivakoṣa 21.1.347