शिबिर
śibiraक्ली · neut.In 14 kośas: 14 synonym verses, 6 as a meaning of another word.
वाहिनी पृतना सेना बलं सैन्यमनीकिनी ॥ ७४५ ॥कटकं ध्वजिनी तन्त्रं दण्डोऽनीकं पताकिनी ।वरूथिना चमूश्चक्रं स्कन्धवारोऽस्य तु स्थितिः ॥ ७४६ ॥शिबिरं रचना तु स्याद्व्यूहो दण्डादिको युधि ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नये नीतिरपि स्कन्धावारेऽपि शिबिरो मतः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
बलस्थितिर्निवेशं स्याच्छिबिरं च नपुंसके ।हस्त्यश्व-रथ-पादातं सेनाङ्गं स्याच्चतुष्टयम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
चित्यं चैत्यं माल्यं गद्यं पद्यं कवेः काव्ये ।क्षेत्रं सत्रं शिबिरं स्फारमगारं कलत्रमभ्रं च ॥ ६ ॥
उद्गीतिः
genderक्लीneut.
एते शब्दाः नपुंसके भवन्ति । यथा इदं शवं मृतशरीरम् । पलकं नेत्ररोमविशेषः । तल्पं शयनीयम् । सद्म निवासः । बलिशं मत्स्यबन्धनम् । आमिशं गृहद्वारम् । निमित्तं कारणम् । पित्तं धातुविकारः । चित्तं मनः[नमः] । किल्बिषं पापम् । वृजिनं कुटिलम् । पीठमासनम् । पापं पातकम् ।बल्वजलाजासूनां पुंयोगः स्याद्बहुत्वं च ।स्थलशाद्वलशिबिराणां नपुंसकत्वं स्त्रियां पृतना ॥ ६० ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
तत्स्थितिः स्कन्धवारः स्याद्रचना शिबिरे मता ।अक्षौहिण्यादयो भेदा ज्ञेया ग्रन्थान्तरात्स्वयम् ॥ ३६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उशीरमक्षरं चैव सिन्दूरशिबिरोदरम् ।यवसं तरसं मत्सं विसमर्पिशकिल्बिषे ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निवेशः शिबिरं वस्त्रमन्दिरमुपकारिका ।वितानं मण्डपाच्छादो वस्त्रभित्तिस्तिरष्किका ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 न्दि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वरूथिनी चमूश्चक्रं पृतना च पताकिनी ।शिबिरो ध्वजिनी दण्डः स्कन्धावारश्च वाहिनी ॥ १२१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
अथ हिंस्रपशुर्व्याडः श्वापदः शिबिरित्यपि ।बाघ्नीणसस्त्वेकचरो गणोत्साहश्च गण्डकः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्कन्धावारस्तु कटकः शिबिरं तु बलस्थितिः ।आदिराजः पृथुर्वैन्यः काकुत्स्थस्तु पुरञ्जयः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिबिरं मार्गनिवेशो ग्रामार्धे वाटकोऽस्त्री स्यात् ।साकेतं स्यादयोध्यायां कोसलानन्दिनीति च ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
शिबिर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश निवेशसंकाशौ निभतुल्ये यौ ? विकाशो विजने स्फुटे । निवेशौ शिबिरोद्वाहौ निदेशः शिष्टभाषणे ॥ Dharaṇikośa 29.1.3
- कोषकल्पतरु निवेशस्त्री नीलिकायां चरमे सुहेम्नि पलाश उक्तो रजनीचरेऽपि । शट्यां त्रिपर्णे हरितेऽन्तिमे तु पर्णे निवेशः शिबिरे विवाहे ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.30.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप निवेशनिःस्रावणक्रियायां तु निःस्रावी भक्तमण्डके । निवेशस्तु विवाहे स्याच्छिबिरे च निवेशने ॥ ११३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.113
- शब्दरत्नावली निवेशनिर्वेशो वेतने भोगे मूर्च्छने च भवेत्पुमान् । निवेशः शिबिरोद्वाहविन्यासेषु निवेशने ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.18
- शब्दरत्नाकर निवेशनिवेशौ शिबिरोद्वाहौ निरोधौ रोधसंक्षयौ । निह्नवस्तु निकारे स्यादविश्वासेऽप्यपह्नवे ॥ २११० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2110
- वैजयन्ती निवेशधाराटश्चातकेऽश्वे च नभसौ व्योमसागरौ । निवेशौ शिबिरोद्वाहौ निरोधौ रोधसंक्षयौ ॥ ३३ ॥ Vaijayantī 7.1.33