कच्छ
kacchaपुं · masc.In 15 kośas: 25 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
मर्यादा कूलभूः कूलं प्रपातः कच्छरोधसी ॥ १०७७ ॥तटं तीरं प्रतीरं च पुलिनं तज्जलोज्झितम् ।सैकतं चान्तरीपं तु द्वीपमन्तर्जले तटम् ॥ १०७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शाद्वलः शादहरिते सजम्बाले तु पङ्किलः ।जलप्रायमनूपं स्यात्पुंसि कच्छस्तथाविधः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रपौण्डरीकं पौण्डर्यमथ तुन्नः कुबेरकः ॥ १२७ ॥कुणिः कच्छः कान्तलको नन्दिवृक्षोऽथ राक्षसी ।चण्डा धनहरी क्षेमदुष्पत्रगणहासकाः ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तीरं कूलं तटं कच्छः प्रपातो रोध उच्यते ।अर्वाक्कूलमपारं स्यात्परं पारमिति स्मृतम् ॥ ६६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लीबेऽनूपं पुंसि कच्छः स्यादथास्य विपर्यये ।नवैरल्पतृणैर्व्याप्ता धूसरा भूः फलाधिका ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कवचार्द्धर्चयोः पुच्छकच्छाच्छानां व्रजस्य च ।निकुञ्जोटजकुञ्जानां तथैवापुञ्जभूर्जयोः ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कूलदेशस्तु मर्यादा प्रपातो रोध आदिमे ।कूलं तीरं प्रतीरं च कच्छं रोधस्तु यत्त्रिषु ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुरुपाञ्चालसंभूतः कौरुपाञ्चाल ईरितः ।कुरुजङ्गलजे कौरुजाङ्गलः कुरुजङ्गलः ।कच्छोऽस्त्री सजले तस्मिंस्त्रिष्वनूपं च लञ्जकः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आशाफलश्चित्रयोधी धूर्तवृक्षेन्द्रवृक्षकौ ।कुणिः कच्छस्तुणिस्तुन्नः कुपाणिश्च कुवेरकः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कच्छो निकुञ्जो रज-भूर्ज-कुञ्ज-व्रजाङ्गजाः शङ्खगतस्तथाब्जः ।ध्वजो नटः कर्वटकुक्कुटाट्टाःकुटारकूटावपि कालकूटः ॥ ४१ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
निर्जलो जङ्गलो देशः कच्छोऽनूपोऽम्बुमान्स्मृतः ।कृष्णमृ[20]त्कृष्णभूमः स्यात्कुमुद्वान्कुमुदालयः ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तालूरवोलकौ तुल्यौ कूलभूः कच्छरोधसी ।कूले प्रपातमर्यादे प्रतीरं तीरमेव च ॥ ३५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्धर्चः कवचः कच्छपुच्छोञ्छास्तु व्रजोटजौ ।[9] कुञ्जो मलयजो भूर्जध्वजाम्बुजसमास्तथा ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
प्रोक्तः पुनः जलप्रायदेशः कच्छोऽपि तद्विधः ।कुमुद्वान् कुमुदावासः कुमुद्वान् देश उच्यते ॥ १६२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलं कच्छः प्रपातश्च रोधः प्रतीरमित्यपि ।तटं तीरं च विज्ञेयं नद्युदध्योस्तटं सदा ॥ १८७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जलप्रायप्रदेशः स्यादनूपः कच्छ इत्यपि ।शर्करा स्त्रीकर्परांशे सिकता वालुका स्मृता ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नन्दीवृक्षो नन्दिवृक्षः कुलिः कच्छः कुवेरकः ।तुलिस्तुल्वः कान्तलको नन्दिको नन्दिवृक्षकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शर्करावति देशेऽपि शर्करोऽथ जलान्विते ।कच्छः पुमाननूपः स्यात्कर्करा प्रखरा मही ॥ ३९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुणिः कुबेरकः कच्छो नदीवृक्षो वितुन्नकः ।कच्छूरको द्राविडकः काल्यको वेधमुख्यकः ॥ ५३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कक्ष्या तु चल्लणं कच्छः कौपीनं मलमूलकम् ।कञ्चुको वारवाणोऽस्त्री तद्भेदे कञ्चुली स्त्रियाम् ॥ ८८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
साधौ धुर्धर इत्युक्ते स्फटिके त्वच्छमव्ययम् ।आजिः समस्थलेऽपि स्यात् कच्छः स्यात्तटवाचके ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आकाशकुञ्जकुतपौदनवारवाणप्रस्थावतंसनखमण्डपकच्छपुच्छाः ।कान्तारकङ्कणतडागकिरीटराष्ट्रतीर्थव्रणस्तबकसङ्क्रमपीठकानि ॥ १२ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
तीरं कूलं प्रपातश्च प्रान्ते कच्छस्तटी त्रयी ।पारावारे परात्रत्ये कूले पात्रं तदन्तरम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कक्षः कच्छो गुह्यबन्धः कक्ष्या पृष्ठे कृतोऽञ्चलः ।वस्त्रान्तस्त्वञ्चलो वस्तिस्त्वक्ली भूम्नि दशा न षण् ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कच्छस्त्वनूपेऽपि च तुन्नकद्रौपाश्चात्त्यवस्त्राञ्चलपल्लवे च ।नौकाङ्गके स्त्री तु वराटिकायांस्याच्चीरिकायां स्तबके तु गुच्छः ॥ १७ ॥
इन्द्रवज्रा
कच्छो जलाशयप्रान्ते पार्श्वे गुह्याम्बरे तथा ।जात्यन्तरे स्थावराणां नान्दीवृक्षाख्यपादपे ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
कूर्मपादे च पुंसि स्यादथ स्यात् पुंसि भूमनि ।नीवृद्भेदेऽथ सिंहोऽमुमनूपे पुंस्यमन्यत ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कच्छं क्लीबेऽनूपदेश इति त्वमरदत्तवाक् ।क्षरो धाराधरे पुंसि सलिले तु नपुंसकम् ॥ १५१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअनूपदेश
कच्छा शबरकन्दे च कच्छः कान्तालकद्रुमे ॥ १०४ ॥
meaningsकान्तालकद्रुम
आभिमुख्येऽव्ययन्त्वछं मान्तमित्यपि कुत्रचित् ।कच्छोऽनूपे तुन्नद्रुमे नौकाङ्गे च पुमानयम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 न्न (wrong syllable)
वाराही चीरिका कच्छा कच्छोऽनूपे द्रुमान्तरे ।पिच्छा स्त्रीत्वमण्डेऽपि लाङ्गुले पिच्छमस्त्रियाम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 पि (syllables merged)
क्रतू अध्वरसंकल्पौ कल्पान्तेऽपचये क्षयः ।कुक्षौ वासे च कच्छस्तु पार्श्वे गुह्यांबरे तटे ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
कच्छ as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) कक्षमन्दस्वच्छन्दयोः स्वैरं कक्षः स्यात्कच्छवीरुधोः । करेणुर्गजहस्तिन्योः पीलुश्च गजवृक्षयोः ॥ ८३३ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.833
- कोषकल्पतरु कक्षध्वाङ्क्षो भवेत्तर्कुकके गृहे च काकोलिकावाचक एष योषित् । द्वयोस्तु दोर्मूलगतश्च कक्षः पुमांस्तु कच्छे महिषे वने च ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.30.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप कक्ष्यातस्यामपि विभूतौ च कक्ष्या साम्यवरत्रयोः । कच्छाख्यगुह्यवस्त्रे च काञ्च्यां गेहप्रकोष्ठके ॥ १८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.18
- नानार्थार्णवसंक्षेप कक्षप्रभातेऽथ सुरायां स्त्री ना कक्षः कच्छवीरुधोः । तृणे स्पर्धापदे बाहुमूलेऽरण्ये च दुर्गमे ॥ १२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.128
- शब्दरत्नाकर कक्ष्याकक्ष्या काञ्च्यां वरत्रायां कच्छवेश्मप्रकोष्ठयोः । काष्ठोत्कर्षो हरित् सीमा कान्तिः शोभाभिकामयोः ॥ १९०१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1901
- त्रिकाण्डशेष राकायाज्ञिको याजके दर्भे बिले रोकं रुचौ पुमान् । राका दृष्टरजःकन्या कच्छपूर्णेन्दुपूर्णिमाः ॥ ३९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.39
- वैजयन्ती कक्ष्याकक्ष्या कच्छे वरत्रायां कांच्यां गेहप्रकोष्ठके । कर्मी हाटकपुत्र्यां स्यादपि शालापलालयोः ॥ ७ ॥ Vaijayantī 6.2.7