All kośas › Suśīlanāmamālā
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā
3,712 verses · 16,502 words tagged · 1,236 marked doubtful (dashed)
तिर्यग्विभागः · पृथ्वीकायनामानि (1/4)
इति-श्रीतपोगच्छाधिपति-सूरिचक्रचक्रवर्त्ति-भारतीयभव्यविभूति-चिरंतनयुगप्रधानकल्प-सर्वतन्त्रस्वतन्त्र-श्रीकदम्बगिरि-प्रमुखानेक-प्राचीनतीर्थोद्धारक-पञ्चप्रस्थानमयसूरिमन्त्रसमाराधक-शासन-सम्राट-जगद्गुरु-भट्टारकाचार्य-महाराजाधिराज-श्रीमद्विजय-नेमिसूरीश्वर-सुप्रसिद्ध-पट्टालङ्कार-व्याकरणवाचस्पति-शास्त्र-विशारद-कविरत्न-साहित्यसम्राट्-साधिकसप्तलक्षश्लोक-प्रमाण-नूतन-संस्कृत-साहित्यसर्जक-परमशासन-प्रभावकाचार्य-देवेश-श्रीमद्विजयलावण्यसूरीश्वर-पट्टधर-व्याकरणरत्न-शास्त्रविशारद-कविदिवाकर-देशनादक्ष-शासनप्रभावकाचार्यदेव-श्रीमद्विजयदक्षसूरीश्वर-पट्टधर-साहित्यरत्न-शास्त्रविशारद-कविभूषण-पञ्च-प्रस्थानमयसूरिमन्त्रसमाराधक-शासनप्रभावकाचार्य-श्रीमद्विजयसुशीलसूरिणा विरचितायां सुशीलनाममालायां तृतीयो मर्त्यविभागः समाप्त ॥ ३ ॥
॥ चतुर्थस्तिर्यग्विभागः ॥
तत्र
* पृथ्वीकायनामानि *
विश्वा विश्वम्भरा भूमिर्वसुमती वसुन्धरा ।उर्वी धात्री धरित्री च धरणी धरणिर्धरा ॥ १५८५ ॥
5.1.1585 · p. 255
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
स्थिरा क्ष्मा च क्षमा क्षान्ता क्षोणी क्षोणिः क्षितिर्मही ।मेदिनी पृथिवी पृथ्वी काश्यपी कुश्च केलिनी ॥ १५८६ ॥
5.1.1586 · p. 255
अनुष्टुप्
भूतधात्री घनश्रेणी मौलिर्मेर्वर्द्रिकर्णिका ।मध्यलोका महाकान्ता रत्नगर्भाऽचला रसा ॥ १५८७ ॥
5.1.1587 · p. 255
अनुष्टुप्
सागरमेखला ज्या वै वसुधा सागराम्बरा ।समुद्रवसना भूश्च समुद्ररशना तथा ॥ १५८८ ॥
5.1.1588 · p. 255
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable)
गोत्रा सागरनेमी च गोत्रकीला जगद्वहा ।अवनिश्चावनी गोर्गौः बीजसूः रत्नसूस्तथा ॥ १५८९ ॥
5.1.1589 · p. 255
अनुष्टुप्
रत्नवती महास्थाली जगती चाम्बरस्थली ।विपुला पर्वताधारा गन्धमाता च देहिनी ॥ १५९० ॥
5.1.1590 · p. 255
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable)
इला समुद्रकाञ्चिश्चाऽनन्ता सर्वंसहा तथा ।नामान्येतानि सर्वाणि कथ्यन्ते विबुधैः क्षितेः ॥ १५९१ ॥
5.1.1591 · p. 256
अनुष्टुप्
* स्वर्गभूम्योर्नामानि *
द्यावापृथिव्यौ रोदस्यौ द्यावाभूमी च रोदसी ।तथा दिवस्पृथिव्यौ वै द्यावाक्षमे च रोदसी ॥ १५९२ ॥
5.1.1592 · p. 256
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क्ष (wrong syllable)
दिवःपृथिव्यौ नामापि स्वर्गभूम्योर्हि कथ्यते ।
5.1.9 · p. 256
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 हि (wrong syllable)
* भूविशेषनामानि *
उर्वरा सर्वसस्या क्ष्मा विश्वे हि मन्यते जनैः ॥ १५९३ ॥
5.1.1593 · p. 256
अनुष्टुप्metre not read in every line
इरिणं चोषरं नाम प्रोक्तमूषरभूषु वै ।स्थलं स्थली च सा भूमिर्जलं यत्र न तिष्ठति ॥ १५९४ ॥
5.1.1594 · p. 256
अनुष्टुप्
स्थला कृत्रिमभूमिः स्यात् मरुर्धन्वा जलं विना ।अप्रहतं खिलं क्षेत्रं कृतं यत्र न कर्षणम् ॥ १५९५ ॥
5.1.1595 · p. 256
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ह (wrong syllable)
* मृत्तिकानामानि *
मृन्मृत्तिका च सामान्या क्षारा भूमिरुषः स्मृतः ।मृत्सा मृत्स्ना च सा ख्याता यत्र मृच्छोभना भवेत् ॥ १५९६ ॥
5.1.1596 · p. 256
अनुष्टुप्
* लवणनामानि *
रुमा लवणखानिः स्यात् सामुद्रं लवणं पुनः ।वशिरोऽक्षीवमाख्यातं सामुद्रे लवणे सदा ॥ १५९७ ॥
5.1.1597 · p. 256
अनुष्टुप्
* सैन्धवनामानि *
सैन्धवं माणिबन्धं च माणिमन्थं च सिन्धुजम् ।माणिमन्तं तथा शीतशिवं चोक्तं नदीभवम् ॥ १५९८ ॥
5.1.1598 · p. 257
अनुष्टुप्
* वसुकलवणनामानि *
रोमकञ्च रुमाभवं वसूकं वसुकं वसु ।
5.1.16 · p. 257
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 भ (wrong syllable)
* विडलवणनामानि *
पाक्यं विडं बिडं पक्वलवणं कृत्रिमं भवेत् ॥ १५९९ ॥
5.1.1599 · p. 257
अनुष्टुप्metre not read in every line
* सौवर्चलनामानि *
सौवर्चलेऽक्षं दुर्गन्धं रुचकञ्च शूलनाशनम् ।प्रोक्तं तु तिलकं नाम निर्गन्धं कृष्णवर्णकम् ॥ १६०० ॥
5.1.1600 · p. 257
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
* यवक्षारनामानि *
यवाग्रजो यवक्षारः पाक्यश्च यवनालजः ।नामान्येतानि मन्यन्ते यवक्षारस्य साक्षरैः ॥ १६०१ ॥
5.1.1601 · p. 257
अनुष्टुप्
* टङ्कणनामानि *
टङ्कणष्टङ्कनो लोहश्लेषणो रसशोधनः ।मालतीतीरजश्चैव प्रोक्तः पाचनकः पुनः ॥ १६०२ ॥
5.1.1602 · p. 257
अनुष्टुप्
* स्वर्जिकाक्षारनामानि *
कापोतः स्वर्जिकाक्षारः सृजिकाक्षार इत्यपि ।सुखवर्चकश्च लोके साजी सज्जीति वा भवेत् ॥ १६०३ ॥
5.1.1603 · p. 258
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्च (wrong syllable)
* स्वर्जिकानामानि *
स्वर्जिका स्वर्जिश्च स्रुग्घ्नी योगवाही सुवर्चिका ।लवणस्यैव भेदाः स्युर्गुणरूपविभागतः ॥ १६०४ ॥
5.1.1604 · p. 258
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्जि (wrong syllable)
* भरतादिक्षेत्रनामानि *
भरतान्यैरावतानि विदेहाश्च विना कुरून् ।क्षेत्राणि कर्मभूम्यः स्युः पञ्चदशैव नामतः ॥ १६०५ ॥
5.1.1605 · p. 258
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 द (wrong syllable)
शेषाणि सर्ववर्षाणि मन्यन्ते फलभूमयः ।तन्नामानि कथ्यन्ते त्रिंशत्संख्यानि चात्र हि ॥ १६०६ ॥
5.1.1606 · p. 258
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 त (syllables merged)
हैमवतानि पञ्च स्युः हरिवर्षाणि पञ्च च ।रम्यकाण्यपि पञ्चैव हैरण्यवतान्येव हि ॥ १६०७ ॥
5.1.1607 · p. 258
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 ता (wrong syllable)
देवकुरववर्षाणि पञ्च संख्यानि तानि वै ।उत्तरकुरवश्चापि पञ्चसंख्यकाः सन्ति नामतः ॥ १६०८ ॥
5.1.1608 · p. 258
metre not recognised
* पञ्च भरतक्षेत्राणि यथा
जम्बूद्वीपे भरतक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे भरतक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवरद्वीपार्धेऽपिच भरतक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते ।
* देशनामानि *
वर्षं वर्षधराद्यङ्कं क्षेत्रसंज्ञा निगद्यते ।देशो जनपदो राष्ट्रं नीवृत् निर्गश्च मण्डलम् ॥ १६०९ ॥
5.1.1609 · p. 259
अनुष्टुप्
पञ्चैरावतक्षेत्राणि यथा-
जम्बूद्वीपे ऐरावतक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे ऐरावतक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवरद्वीपार्धेऽपि चैरावतक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते ।
पञ्महाविदेहक्षेत्राणि यथा-
जम्बूद्वीपे महाविदेहक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे महाविदेहक्षेत्रं द्वयमेव, पुष्करवरद्वीपार्धेऽपि च महाविदेहक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते । तानि सर्वाणि मिलित्वा पञ्चदश क्षेत्राणि कर्मभूम्यां वर्तन्ते ।
पञ्च हैमवतक्षेत्राणि यथा-
जम्बूद्वीपे हैमवतक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे हैमवतक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवरद्वीपार्द्धेऽपि च हैमवतक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते ।
पञ्च हरिवर्षक्षेत्राणि यथा-
जम्बूद्वीपे हरिवर्षक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे हरिवर्षक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवरद्वीपार्द्धेऽपि च हरिवर्षक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते ।
पञ्च रम्यकक्षेत्राणि तद्यथा-
जम्बूद्वीपे रम्यकक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे रम्यकक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवरद्वीपार्द्धेऽपि च रम्यकक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते ।
तथोपावर्त्तनं चापि विषयश्चोपवर्त्तनम् ।नामान्येतानि मन्यन्ते देशस्य विबुधैर्भुवि ॥ १६१० ॥
5.1.1610 · p. 260
अनुष्टुप्
आर्यावर्त्तस्तथाऽऽचारवेदी च पुण्यभूः पुनः ।जिनचक्र्यर्द्धचक्रियां जन्मभूमिर्हि मन्यते ॥ १६११ ॥
5.1.1611 · p. 260
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable); pāda 3, syllable 7 क्रि (wrong syllable)
विन्ध्यहिमागयोर्मध्यप्रदेशो कथ्यते स च ।पूर्वपिश्चमयोः सिन्धोर्मध्यभागोऽपि मन्यते ॥ १६१२ ॥
5.1.1612 · p. 260
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 हि (wrong syllable)
पञ्च हैरण्यवतक्षैत्राणि यथा-
जम्बूद्वीपे हैरण्यवतक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे हैरण्यवतक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवरद्वीपार्द्धेऽपि च हैरण्यवतक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते ।
पञ्च देवकुरुक्षेत्राणि यथा-
जम्बूद्वीपे देवकुरुक्षेत्रमेकमेव धातकीखण्डे देवकुरुक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवरद्वीपार्द्धेऽपि च देवकुरुक्षत्रं द्वयमेव वर्तते ।
पञ्चोत्तरकुरुक्षेत्राणि यथा-
जम्बूद्वीपे उत्तरकुरुक्षेत्र मेकमेव धातकीखण्डे उत्तरकुरुक्षेत्रं द्वयमेव पुष्करवद्वीपार्द्धेऽपि च उत्तरकुरुक्षेत्रं द्वयमेव वर्तते । तानि मिलित्वा त्रिंशत्क्षेत्राणि वर्त्तन्तेऽकर्मकभूम्याम् । तत्र युगलिकमनुष्याः निवसन्ति ।
[इति जिनागमेऽपिकथितम्]
प्रयागाद्धरद्वारान्तगङ्गायमुनयोः खलु ।प्रोक्तं मध्यप्रदेशं तद् चाऽन्तर्वेदिः समस्थली ॥ १६१३ ॥
5.1.1613 · p. 261
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
ब्रह्मावर्त्त इदं नाम प्रख्यातं सर्वदा किल ।सरस्वत्या दृषद्वत्या मध्यभागे बुधैरिह ॥ १६१४ ॥
5.1.1614 · p. 261
अनुष्टुप्
विख्यातो ब्रह्मवेदिस्तु पञ्चरामह्रदस्य वै ।मध्यभागो कुरुक्षेत्रे भूगोलस्य कोविदैः ॥ १६१५ ॥
5.1.1615 · p. 261
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
धर्मक्षेत्रं प्रसिद्धं यत् कुरुक्षेत्रं तदेव हि ।निश्चितं कुरुक्षेत्रस्य द्वादशयोजनावधि ॥ १६१६ ॥
5.1.1616 · p. 261
अनुष्टुप्metre not read in every line
हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत् प्राग्विनशनादपि ।प्रत्यगेव प्रयागाच्च मध्यदेशः स मध्यमः ॥ १६१७ ॥
5.1.1617 · p. 261
अनुष्टुप्
प्राच्यः प्राग्दक्षिणो देशो नदी यावच्छरावतीम् ।उदीच्यः कथ्यते विज्ञै देशो हि पश्चिमोत्तरः ॥ १६१८ ॥
5.1.1618 · p. 261
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 हि (wrong syllable)
प्रोक्तो म्लेच्छस्य देशो हि प्रत्यन्तो म्लेच्छमण्डलः ।श्वेतमृत्तिकवान् देशः पाण्डुमृत्तिक उच्यते ॥ १६१९ ॥
5.1.1619 · p. 261
अनुष्टुप्
पाण्डुभूमः स एवास्ति देशोऽयं शुभदः सदा ।उदग्भूमश्च प्रख्यात उदङ्मृत्तिक उच्यते ॥ १६२० ॥
5.1.1620 · p. 261
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्च (wrong syllable)
कृष्णभूमिवान् देशः कृष्णमृत्तिक उच्यते ।कृष्णभूमः स एवात्र कथ्यते कोविदैः किल ॥ १६२१ ॥
5.1.1621 · p. 261
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
जङ्गलो जाङ्गलो देशो जलं विना च निर्जलः ।अनूपश्चाऽम्बुमान् देशः स स्याद्यत्र जलं बहु ॥ १६२२ ॥
5.1.1622 · p. 262
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वि (wrong syllable)
प्रोक्तः पुनः जलप्रायदेशः कच्छोऽपि तद्विधः ।कुमुद्वान् कुमुदावासः कुमुद्वान् देश उच्यते ॥ १६२३ ॥
5.1.1623 · p. 262
अनुष्टुप्
प्रदेशो बहु वेतस्वान् वेतस्वान् भूरिवेतसः ।नड्वान् तु नडकीयश्च नडप्रायश्च नड्वलः ॥ १६२४ ॥
5.1.1624 · p. 262
अनुष्टुप्
नलर्तृणाधिके देशे सर्वमेतत्प्रयुज्यते ।शाड्वलः शाद्वलश्चैव शादहरित इत्यपि ॥ १६२५ ॥
5.1.1625 · p. 262
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 द (wrong syllable)
हरिततृणवान् देशः प्रोक्तः प्रायेण पण्डितैः ।नद्यम्बुजीवनो देशो नदीमातृक इत्यपि ॥ १६२६ ॥
5.1.1626 · p. 262
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 त (wrong syllable)
वर्षाभिर्जीवनं यत्र स देशो देवमातृकः ।तत्रैवार्थे बुधैरत्र वृष्टिजीवन उच्यते ॥ १६२७ ॥
5.1.1627 · p. 262
अनुष्टुप्
प्रदेशः कामरूपाः वै तथा प्राग्ज्योतिषाः पुनः ।अवन्तयश्च विख्याताः मालवाः अपि सर्वतः ॥ १६२८ ॥
5.1.1628 · p. 262
अनुष्टुप्
त्रैपुराः डाहलाश्चैद्याः चेदयः पूर्वभारते ।वङ्गाश्च हरिकेलियाः प्रोक्ता बङ्गालनामनि ॥ १६२९ ॥
5.1.1629 · p. 262
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 लि (wrong syllable)
चम्पोपलक्षिता अङ्गाः ऊक्ता बिहारदेशके ।साल्वाश्च कारकुक्षीयाः साल्वदेशे हि कथ्यते ॥ १६३० ॥
5.1.1630 · p. 262
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 बि (wrong syllable)
मरुदेशाः हि विज्ञेयाः मरवश्च दशेरकः ।जालन्धरास्त्रिगर्त्ताः स्युःर्लाहोरस्यैकदेशकाः ॥ १६३१ ॥
5.1.1631 · p. 263
अनुष्टुप्
तायिकास्तर्जिकाः देशास्तर्जिकस्य समीपतः ।सारस्वता च कश्मीराः विकर्णिकाश्च नाम वै ॥ १६३२ ॥
5.1.1632 · p. 263
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र्णि (wrong syllable)
माधुमताः पुनर्नाम काश्मीरस्य चतुष्टयम् ।टक्कास्तथैव वाहीकाः प्रोक्ता वाहीकदेशकाः ॥ १६३३ ॥
5.1.1633 · p. 263
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 म (wrong syllable)
वाह्लीका वाह्लिका ख्याता अरबस्तानदेशकाः ।तुरुष्काः साखयश्चोक्ता तुर्कस्तानप्रदेशकाः ॥ १६३४ ॥
5.1.1634 · p. 263
अनुष्टुप्
वृहद्गृहाश्च कारूषा उक्ता कारूषदेशकाः ।लम्पाकाश्च मुरुण्डाः हि लम्पाकदेशकाः सदा ॥ १६३५ ॥
5.1.1635 · p. 263
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable)
कुमालकाश्च सौवीराः प्रोक्ता सौवीरदेशकाः ।प्रत्यग्रथा अहिच्छत्राश्चाऽहिच्छत्रप्रदेशकाः ॥ १६३६ ॥
5.1.1636 · p. 263
अनुष्टुप्
कीकटाः मगधाः प्रोक्ता ख्याता मगधदेशकाः ।ओण्ड्राश्च केरला उक्ता देशकेरलनामनि ॥ १६३७ ॥
5.1.1637 · p. 263
अनुष्टुप्
नाम स्यात् कुन्तले देशे कुन्तला उपहालकाः ।एतानि देशनामानि बहुवचने प्रयुञ्जते ॥ १६३८ ॥
5.1.1638 · p. 263
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वच (syllable split)
* ग्रामनामानि *
ग्रामः संवसथश्चापि स्यात् प्रतिवसथस्तथा ।पर्युपवसथौ प्रोक्तौ निवसथश्च निगद्यते ॥ १६३९ ॥
5.1.1639 · p. 263
metre not recognised
* पाटकनाम *
* सीमानामानि *
सीमा शीमा च नामानि मन्यते पण्डितो जनः ।ख्याता ग्रामस्य मर्यादा ग्रामसीमा जनैः सदा ॥ १६४१ ॥
5.1.1641 · p. 264
अनुष्टुप्
उपशल्यं पदं चापि तस्यैवार्थस्य वाचकम् ।मालञ्च मालकं प्रोक्तं ग्राममध्यस्थितं वनम् ॥ १६४२ ॥
5.1.1642 · p. 264
अनुष्टुप्
परिसरः पर्यन्तभूः ग्रामान्तस्थलमुच्यते ।कर्मान्तः कर्मभूः शब्दऽकृष्टक्षेत्रस्य नाम वै ॥ १६४३ ॥
5.1.1643 · p. 264
अनुष्टुप्metre not read in every line
* गोष्ठनाम *
गोस्थानं स्यात् तथा गोष्ठं गौष्ठीनं भूतपूर्वकम् ।आशितंगवीनं प्रोक्तं गावो यत्राशिताः पुरा ॥ १६४४ ॥
5.1.1644 · p. 264
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वी (wrong syllable)
* क्षेत्रनामानि *
* सेतुनामानि *
* विशेषक्षेत्रनामानि *
विज्ञेयं शाकशाकिनं शाकशाकटमित्यपि ।उत्पाद्यन्ते यत्र शाकास्तस्य नामद्वयमिदम् ॥ १६४६ ॥
5.1.1646 · p. 265
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 कि (wrong syllable); pāda 4, syllable 6 य (wrong syllable)
व्रैहेयं चापि शालेयं कथ्यते व्रीहिक्षेत्रकम् ।षष्टिक्यं षष्टिकस्यं क्षेत्रमेव हि मन्यते ॥ १६४७ ॥
5.1.1647 · p. 265
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 हि (wrong syllable)
प्रख्यातं कौद्रवीणं तद् कोद्रवक्षेत्रमेव तु ।मौद्गीनं चापि क्षेत्रं मुद्गस्य मन्यते खलु ॥ १६४८ ॥
5.1.1648 · p. 265
अनुष्टुप्metre not read in every line
अणव्यं चाऽऽणवीनं च चीनकस्य हि क्षेत्रकम् ।पुनः भङ्ग्यं च भाङ्गीनं क्षेत्रं शणस्य कथ्यते ॥ १६४९ ॥
5.1.1649 · p. 265
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 हि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 श (wrong syllable)
औमीनं चोक्तमुम्यं वै क्षुमायाः क्षेत्रकं भुवि ।यवक्यं चैव यव्यं तत् क्षेत्रं यवस्य मन्यते ॥ १६५० ॥
5.1.1650 · p. 265
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 य (wrong syllable)
तैलीनं चापि तिल्यं तत् क्षेत्रं तिलस्य कथ्यते ।माषीणं चैव माष्यं तत् क्षेत्रं माषस्य मन्यते ॥ १६५१ ॥
5.1.1651 · p. 265
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ति (wrong syllable)
कर्ष्टुं योग्यं क्षेत्रमस्ति सीत्यं हलञ्च नामतः ।त्रिहल्यं चापि त्रिसीत्यं तदेव त्रिगुणाकृतम् ॥ १६५२ ॥
5.1.1652 · p. 265
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ह (wrong syllable)
तृतीयाकृतं तत्क्षेत्रे त्रिःकृते हलकर्षणे ।द्विगुणाकृतं द्विहल्यं शम्बाकृतं सम्बाकृतम् ॥ १६५३ ॥
5.1.1653 · p. 265
metre not recognised
द्वितीयाकृतं द्विसीत्यं द्विवारं यत्र कर्षणम् ।उप्तकृष्टं बीजाकृतं यत्राद्य वप्य कर्षणम् ॥ १६५४ ॥
5.1.1654 · p. 265
metre not recognised
द्रौणिको द्रोणवापश्च यत्र द्रोणमितं वपेत् ।द्रौणिकाऽऽढकिका नाम पात्रस्यापि भवेत् पुनः ॥ १६५५ ॥
5.1.1655 · p. 266
अनुष्टुप्
द्वितीयं नाम विद्वद्भिराढकवाप उच्यते ।खारीकस्तस्य नामास्ति यत्र खारीमितं वपेत् ॥ १६५६ ॥
5.1.1656 · p. 266
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable)
* धूलीनामानि *
धूलिर्धूली रजो रेणु पांशुः पांशुश्च मन्यते ।
5.1.79 · p. 266
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
* लेष्टुनामानि *
लोष्टो लोष्टुश्च लेष्टुश्च दली दलिश्च मृद्घनः ॥ १६५८ ॥
5.1.1658 · p. 266
अनुष्टुप्metre not read in every line
* वल्मीकनामानि *
वल्मीको वामलूरश्च नाकुश्च कृमिपर्वतः ।शक्रशीरो वम्रीकूटः षड्नामानि भवन्ति वै ॥ १६५९ ॥
5.1.1659 · p. 266
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
* नगरनामानि *
पुरी पुरिश्च पूश्चैवं पट्टनं पुटभेदनम् ।अधिष्ठानं पत्तनञ्च निवेशश्च निवेशनम् ॥ १६६० ॥
5.1.1660 · p. 266
अनुष्टुप्
उद्रङ्गो निगमोद्रङ्गः स्थानीयं नगरी पुनः ।नामान्येतानि मन्यन्ते पण्डितैर्नगरस्य वै ॥ १६६१ ॥
5.1.1661 · p. 267
अनुष्टुप्
* नगरभेदः *
स्थानीयं नाम तस्यास्ति बह्वायतञ्च यत् पुरम् ।द्रोणमुखं कर्वटञ्च स्थानीयात् लघु यत् पुरम् ॥ १६६२ ॥
5.1.1662 · p. 267
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 य (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 मु (wrong syllable)
कर्वुटिकं नाम तस्यास्ति कर्वटार्द्धं यदायतम् ।विज्ञेयं कार्वटं यच्च कर्वुटिकार्द्धकं पुनः ॥ १६६३ ॥
5.1.1663 · p. 267
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 टि (wrong syllable)
कार्वटस्यार्द्ध तुल्यं पत्तनं पुटभेदनम् ।निगमः पत्तनार्द्धं स्यात् निगमार्द्धं निवेशनम् ॥ १६६४ ॥
5.1.1664 · p. 267
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
द्रङ्गो निवेश उद्रङ्गः पत्तनाच्छेष्ठमुच्यते ।शाखापुरं चोपपुरं राजधानी पृथक् पुरम् ॥ १६६५ ॥
5.1.1665 · p. 267
अनुष्टुप्
* राजधानीनाम *
* कोट्टनाम *
दुर्गं कोट्टश्च नामापि दुर्गस्य मन्यते बुधैः ।
5.1.90 · p. 267
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 ग (wrong syllable)
* गयानाम *
* कन्नोजनामानि *
कन्याकुब्जं तथा कौशं कन्यकुब्जं कुशस्थलम् ।गाधिपुरं महोदयं चेति कन्नोज उच्यते ॥ १६६८ ॥
5.1.1668 · p. 268
अनुष्टुप्metre not read in every line
* काशीनामानि *
काशी काशिश्च प्रख्याता वाराणसी वराणसी ।शिवपुरी च नामानि मन्यन्ते पण्डितै जनैः ॥ १६६९ ॥
5.1.1669 · p. 268
metre not recognised
* अयोध्यानामानि *
* मिथिलानाम *
* त्रिपुरीनाम *
चेदीदेशस्य त्रिपुरी स्याच्चेदिनगरी पुनः ।
5.1.97 · p. 268
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
* कौशाम्बीनाम *
वत्सदेशस्य कौशाम्बी पुरी च वत्सपत्तनम् ॥ १६७१ ॥
5.1.1671 · p. 268
अनुष्टुप्metre not read in every line
* उज्जयनीनामानि *
उज्जयनी तथाऽवन्ती पुनः पुष्पकरण्डिनी ।विशाला चेति नामानि प्रसिद्धानि भुवस्तले ॥ १६७२ ॥
5.1.1672 · p. 268
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 य (wrong syllable)
* पाटलीपुत्रनाम *
ख्यातं पाटलिपुत्रं च कुसुमपुरमुच्यते ।
5.1.100 · p. 269
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 सु (wrong syllable)
* चम्पापुरीनामानि *
कर्णपूः मालिनी चम्पा लोमपादपुरी च सा ॥ १६७३ ॥
5.1.1673 · p. 269
अनुष्टुप्metre not read in every line
* बाणपुरनामानि *
बाणासुरस्य पूः स्याच्च बाणपुरमुमावनम् ।
5.1.104 · p. 269
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 ण (wrong syllable)
* मथुरानामानि *
मथुरा मधुरा ख्याता मधूपघ्नं च मन्यते ॥ १६७५ ॥
5.1.1675 · p. 269
अनुष्टुप्metre not read in every line
* हस्तिनापुरनामानि *
प्रख्यातं हस्तिनापुरं हस्तिनीपुरमित्यपि ।हास्तिनपुरं प्रोक्तं च गजपुरं गजाह्वयम् ॥ १६७६ ॥
5.1.1676 · p. 269
metre not recognised
* १. अधुना पटना कथ्यते लोकैः ।
*२. अधुना भागलपुरं कथ्यते जनैः ।
* तामलिप्तनामानि *
दामलिप्तं तामलिप्तं तामलिप्ती तमालिनी ।स्तम्बपूस्तम्बपूरी च भवेद्विष्णुगृहं पुनः ॥ १६७७ ॥
5.1.1677 · p. 270
अनुष्टुप्
* कुण्डिनपुरनामानि *
* द्वारकानामानि *
प्रोक्ता तु द्वारका द्वारावती द्वारवती पुरी ॥ १६७८ ॥
5.1.1678 · p. 270
अनुष्टुप्metre not read in every line
* प्राकारनामानि *
वप्रश्चयोऽपि कोट्टस्य मूलभूमौ निगद्यते ।प्राकाराग्रं कपिशीर्षं प्राकारोपरि क्रियते ॥ १६८० ॥
5.1.1680 · p. 270
अनुष्टुप्metre not read in every line
अट्टश्चट्टालकः क्षौमं सालोपरि समस्थलम् ।सैन्यगृहं कोट्टोपरि प्रोक्तं तूपरिमालके ॥ १६८१ ॥
5.1.1681 · p. 270
अनुष्टुप्metre not read in every line
* नगरद्वारनाम *
पूर्द्वारं गोपुरं चेति नगरद्वारमुच्यते ।
5.1.114 · p. 270
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 य (wrong syllable)
* रथ्यानामानि *
प्रतोली विशिखा रथ्या रथ्यानाम त्रयमिदम् ॥ १६८२ ॥
5.1.1682 · p. 270
अनुष्टुप्metre not read in every line
* परिकूटनामानि *
नगरद्वारकूटश्च नगरद्वारकूटकः ।परिकूटं हस्तिनखः पूर्द्वाराऽरोहणस्थलम् ॥ १६८३ ॥
5.1.1683 · p. 271
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ह (wrong syllable)
* मुखनाम *
* वाटनामानि *
* मार्गनामानि *