सन्देह
sandehaपुं · masc.In 9 kośas: 8 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
अध्याहारस्तर्क ऊहो विचिकित्सा तु संशयः ।सन्देहद्वापरौ चाथ समौ निर्णयनिश्चयौ ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शङ्का वितर्कः सन्देहः संशयारेकविभ्रमाः ।विचिकित्सा विकल्पश्च भ्रान्तिरेकार्थवाचकाः ॥ ६९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रतिभा प्रतिभासः स्यात् निर्णयोऽन्तश्च निश्चयः ।विचिकित्सा तु सन्देहः संशयो विशयो भ्रमः ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्स्त्रियां विचिकित्साऽपि सन्देहद्वापरौ समौ ।राद्धसिद्धकृतेभ्योऽन्तः समौ निश्चयनिर्णयौ ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विचिकित्सा द्वापरोऽस्त्री रेक-संदेह-संशयाः ।विकल्पो विशयः शङ्का वितर्क्को युतकं नयुक् ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
सन्देहः संशयश्चैत्र विचिकित्सा च द्वापरम् ।आरेकश्चेति नामानि मन्यन्ते संशयस्य वै ॥ २४९९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सन्देहो विचिकित्सा तु संशयो द्वापरोऽपि च ।स्यान्निर्नये निर्नयणं निश्चयो निचयोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विचिकित्सा तु सन्देहः संशयो विशयो भ्रमः ।विस्मरणं प्रस्मरणमुन्मादश्चित्तविभ्रमः ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 स्म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कलिकायां शवरुकेऽप्यथ सम्मर्श इत्ययम् ।तर्के सम्मर्शने चाथ सन्देहः संशये तथा ॥ २३७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसंशय
आत्मसंज्ञे मध्यकाये सहोरस्तु महीधरे ।विष्णौ चाप्यथ संरोधः क्षये सरोधनेऽपि च ॥ २३८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 स (wrong syllable)
doubtful
सन्देह as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) द्वापरपर्याप्तेऽपि कृतं स्यादाहवनीयादिषु त्रिषु त्रेता । सन्देहेऽपि द्वापरमाहुः कलहेऽपि कलिशब्दम् ॥ ७८९ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.789
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) आहोआहो उताहो सन्देहे नु स्वित्प्रश्नवितर्कयोः । वर्तमाने च युक्ते च साम्प्रतं सम्प्रचक्षते ॥ ८८० ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.880
- शब्दरत्नावली विस्मयपानीयं सलिले क्लीबं पातव्ये पुनरन्यवत् । पौलस्त्यो ना धनाधीशे दशकण्ठे विभीषणे ॥ वलयं कङ्कणे क्लीबं कण्ठरोगे पुमानयम् । वालेयं स्याद्वलिहिते मृदौ त्रिषु खरे पुमान् ॥ ब्राह्मण्यं ब्रह्मवृन्दे स्यात्ब्राह्मणत्वेऽपि न द्वयोः । भरण्युर्ना चण्डभानौ मृगाङ्के च विभावसौ ॥ भुजिष्यः पुंसि दासे स्यात्स्वन्त्रहस्तसूतत्रके । स्त्रियां दासीगणिकयोः स्वतन्त्रायामपि क्वचित् ॥ मलयो ना चलारामदेशेषु स्त्री तथौषधे । मङ्गल्यो ना त्रायमानामसूराश्वत्थबिल्वके ॥ स्त्रियात्तु रोचनाशुक्लवचाशमीमिमीषु च । अधःपुष्प्यां स्त्रियां दध्नि क्लीबं शिवकरे त्रिषु ॥ मृगयुर्ना शृगाले स्याद् व्याधे पितामहेऽपि च । रहस्या स्त्री सरिद्भदे गोपनीयेऽभिधेयवत् ॥ विजया पार्वतीसख्यां तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् । विजयस्तु जये पुंसि तथा गाण्डीवधन्वनि ॥ विस्मयः पुंसि दर्ये स्यात्स्यन्देहाश्चर्ययोरपि । विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्रदेशे च गोचरे ॥ रूपादौ स्याज्जनपदे कान्तादौ च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.46
- शब्दरत्नावली उत्उत्प्रश्नात्यर्थतर्केषु सन्देहेऽपि च कुत्रचित् । चित्पक्षान्तरसाकल्यप्रशंसाकुत्सितेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.25
- शब्दरत्नावली किम्कं पादपूरणे नीरे मस्तके मङ्गले सुखे । किं निषेधे वितर्के च सन्देहे प्रश्नकृत्स्न्योः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.49