तर्क

तर्क as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् नूनम्इवेत्थमर्थयोरेवं नूनं तर्केऽर्थनिश्चये ॥ २५१ ॥ Amarakośa 3.3.251
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) नूनम्समयानिकषाशब्दौ सामीप्ये कीर्तितौ बुधैः । तर्कनिश्चययोर्नूनं कच्चित्स्यात्प्रश्नकामयोः ॥ ८७९ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.879
• धरणिकोश ध्रुबध्रुवः शिवे स्याद्वसुयोगभेदयो- र्नित्ये च कीले च वटद्रुमे च । स्रुग्गीतिभेदावपि ? सालपर्णिका ध्रुबा स्मृता निश्चिततर्कयोर्ध्रुबम् ॥ Dharaṇikośa 22.3.2
• धरणिकोश निरूहवहो वाहे गवां स्कन्धे गृहा दारा गृ[107]हा गृहम् । वैदेही पिप्पली सीता वाराही च महौषधी । निरूहः स्नेहने तर्के कलहः कलियुद्धयोः ॥ Dharaṇikośa 32.1.2
• धरणिकोश व्यूहप्रोहो नैपुणतर्के स्यात्प्रोहो गजाङ्घ्रिपर्वणि । व्यूहः स्याद्बलविन्यासे व्यूहस्तर्कसमूहयोः ॥ Dharaṇikośa 32.2.2
• धरणिकोश किम्हुं वितर्के परिप्रश्ने किंशब्दः प्रश्नतर्कयोः । कामं प्रकामेऽनुमतौ प्राध्वं नर्मानुकूलयोः ॥ Dharaṇikośa 34.15.2
• कोषकल्पतरु स्वित्अन्तरेण विना मध्ये तु चार्थे निश्चये भिदि । अभ्यनुज्ञान-पीडेर्ष्यास्वस्तु स्वित्प्रश्नतर्कयोः ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 5.1.87
• कोषकल्पतरु नूनम्कं कल्याणशिरोम्बुरुक्पुनरु[245a]रीकारानुयोगार्थयोः पृच्छा-गर्हणयोस्तु किं स्म तु गते कालेऽङ्घ्रिपूर्तावपि । स्वाच्छन्द्येऽनुमतौ च काममुदितं स्यात्सामि निन्दा-र्धयो- र्नूनं निश्चित-तर्कयोरनुनय-क्रोधोक्तितर्केषु हूम् ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 5.1.6
• कोषकल्पतरु युक्तिदशाक्षरे छन्दसि चावलौ च दशाख्यसंख्याविषये च पङ्क्तिः । युक्तिः पुनर्योजनतर्कयोः स्या- च्छक्तिः प्रभावेऽपि बलेऽपि कास्वाम् ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.16.67
• कोषकल्पतरु किम्किं प्रश्ने क्षिपि निन्दने निगदितं तर्के प्रकारेऽपि च । दण्डे स्याद्दमथे दमश्च दमयन्तीभ्रातरि स्यादथा- पर्यालोचितवर्त्मनीह च गमो द्यूतप्रभेदे गतौ ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.25.55
• कोषकल्पतरु व्यूहसर्वत्र तैजसे स्यादयसि च शस्त्रेऽगरुद्रुमे तद्वत् । व्यूहो बलविन्यासे निर्माणे तर्कसंहत्योः ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.32.40
• कोषकल्पतरु निरूहविदेह उक्तस्त्रिषु देहशून्ये पुंसि प्रभौ स्यान्मिथिलानगर्याः । तर्के निरूहो नरि निश्चितेऽपि वस्तिप्रभेदेऽपि भिषग्भिरुक्तः ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.32.52
• नानार्थार्णवसंक्षेप सम्मर्शकलिकायां शवरुकेऽप्यथ सम्मर्श इत्ययम् । तर्के सम्मर्शने चाथ सन्देहः संशये तथा ॥ २३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.237
• परमानन्दीयनाममाला नुअस्मानस्मभ्यमप्येवं नुः स्तवे न्वव्ययं पुनः । विकल्पप्रश्नयोस्तर्के निर्भरेऽनुशये नये? ॥ २८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.28
• परमानन्दीयनाममाला नूनम्निभो दम्भे समाने च नरः कर्पूररामयोः । अर्जुने केशवे मर्त्ये नूनं निश्चयतर्कयोः ॥ २६८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.268
• शब्दरत्नावली ध्रुवतर्कनिश्चितयोः क्लीबं नित्यनिश्चलयोस्त्रिषु । स्त्रियान्तु शालपर्ण्यां स्यात्तथा साध्वी स्त्रियामपि ॥ गीतभेदे च स्रुग्भेदे त्रिलिङ्ग्यामाह माधवः । नवस्त्रिषु नूतने स्यात्स्तुतिमात्रे पुमानयम् ॥ नीवी परिपणे स्त्री तु स्त्रीकट्यंशुकबन्धने । पक्वं विनाशाभिमुखे तथा परिणते त्रिषु ॥ प्लवो ना विहगे भेके निषादे भेलके कपौ । शलके प्रेरणे शत्रौ श्वपचे प्लवनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.13
• शब्दरत्नावली प्रोहप्रोहस्तु निपुणे तर्के गजानां पादपर्वणि । बहुस्त्रित्वादिसंख्यासु तथा सुविपुले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.8
• शब्दरत्नावली व्यूहव्यूहस्तु बलविन्यासे तर्के निर्माणवृन्दयोः । सहं बले स्यादस्त्री तु क्षमे चाप्यभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.13
• शब्दरत्नावली उत्उत्प्रश्नात्यर्थतर्केषु सन्देहेऽपि च कुत्रचित् । चित्पक्षान्तरसाकल्यप्रशंसाकुत्सितेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.25
• शब्दरत्नावली स्वित्अस्ति सम्भाषणे सत्ये विद्यमानेऽन्तिकेऽपि च । स्वित्पादपूरणे तर्के दूषणाख्यानयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.27
• शब्दरत्नावली नुन निषेधे तूपमायां शिरश्चालन इत्यपि ॥ नि सामीप्ये निवेशेऽतिशये दाने च संशये । नित्यार्थे कोशले क्षेपे बन्धेऽन्तर्भावमोक्षयोः ॥ आश्रये राश्यधोभावविन्यासोयरमेष्वपि । नु प्रश्नातीततर्कानुनयोपमानहेतुषु ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.39
• शब्दरत्नावली नूनम्किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः । तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः । प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः । शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥ सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च । हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥ हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि । हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥ एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे । अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥ अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि । कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥ कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि । नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥ परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः । सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥ अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि । इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥ तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि । साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥ भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने । Śabdaratnāvalī 8.1.50
• शब्दरत्नाकर नूनम्तिरोऽन्तर्धौ तिर्यगर्थे दिष्टं स्यान्मङ्गलादिषु । तर्कनिश्चययोर्नूनं नानानेकोभयार्थयोः ॥ २२६९ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2269
• त्रिकाण्डशेष काञ्चीइभ्यां स्त्री गुरुपुत्रे ना केशे शुष्कव्रणे कचः । देशभेदेऽपि काञ्ची स्यात्तथा स्थासकतर्कयोः ॥ ७५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.75
• वैजयन्ती ध्रुवध्रुवो धात्रीशकीलर्क्षनित्येषु स्त्री तु भूस्त्रुचोः । क्ली तर्के निश्चिते व्योम्नि धीरोऽब्धौ मंथरे बुधे ॥ ४४ ॥ Vaijayantī 6.5.44
• वैजयन्ती नूनम्तर्कनिश्चितयोर्नूनं नानानेकोभयार्थयोः । प्रश्नावधारणैतिह्यसमीहानुमते ननु ॥ २२ ॥ Vaijayantī 8.7.22