विस्मय

विस्मय as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् बतखेदानुकम्पासन्तोषविस्मयामन्त्रणे बत । Amarakośa 3.3.476
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) वतअधरस्तादधरतः स्यादधस्तादधोऽधरे । अत इत्युच्यते हेतौ निन्दायां विस्मये वत ॥ ८७८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.878
• धरणिकोश वीक्ष्यपथ्यं हितेऽभया पथ्या वीक्ष्यं विस्मयदृश्ययोः । दैत्योऽसुरः सुरा दैत्या गेयौ गातव्यगायनौ ॥ Dharaṇikośa 25.1.5
• धरणिकोश वीक्षवीक्षं स्याद्विस्मये दृश्ये न्यक्षं कार्त्स्ननिकृ[109]ष्टयोः । यक्षौ गुह्यकयक्षेशौ चोक्षौ तीक्ष्णमनोहरौ ॥ Dharaṇikośa 33.1.1
• धरणिकोश बतहन्त हर्षेऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः । बत मन्त्रणसंतोषखेदानुक्रोशविस्मये ॥ Dharaṇikośa 34.7.4
• धरणिकोश हीहि हेतौ स्याद्विशेषार्थे एकार्थे पूरणेऽपि च । ही विषादे विस्मये स्याद्दुःखहेत्वोरपि स्मृतः ॥ Dharaṇikośa 34.21.3
• कोषकल्पतरु बतसंतोषसंबोधनविस्मयानु- कम्पाविषादेषु च तत्प्रदिष्टम् । हन्त प्रदाने प्रमदे दयायां खेदे तथा[244a]वाक्यमुखे वदन्ति ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 5.1.92
• कोषकल्पतरु अहोअहो बतामन्त्रणविस्मयेषु कष्टे दयायामपि चाभिमुख्ये । ततो यतः स्तो नियमे विभागेऽ- थातिः प्रशंसापचितिप्रकर्षे । अतिक्रमासंप्रतिवाचकः स्या- दारात्तु दूरान्तिकवाचकश्च ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 5.1.94
• कोषकल्पतरु हीहा दुःखे शुचि ही तु विस्मयविषादार्थेऽथ हाहा तथा हू हूं खेद विषादयोरथ मतो हू विस्मयामन्त्रणे । हं हो विस्मयदुःखयोः सह पुनः साकल्यसादृश्ययोः संबन्धर्द्धिसमानकाल उदितं ही ही तु हास्येऽद्भुते ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 5.1.28
• कोषकल्पतरु वीक्ष्यकक्ष्यार्थके स्यादथ वीक्ष्यमाहु- र्दृश्ये तथा विस्मयवाचकं च । पुमांस्तुरङ्गेऽपि च नर्तकेऽथ तार्क्ष्यः सुपर्णे गरुडाग्रजे च ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.26.47
• कोषकल्पतरु चित्रपोत्रं तु वस्त्रे किटिलाङ्गलस्या- ग्रकेऽथ चित्रं तिलकेऽन्तरिक्षे । आलेख्यकिर्मीरकविस्मयेषु त्रये तु किर्मीरिणि विस्मिते च ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.28
• नानार्थार्णवसंक्षेप वीक्षाविस्मये वीक्षणाभिख्यक्रियायां चाप्यथ स्त्रियाम् । वीचिः पङ्क्त्यूर्मिलेशेषु स्यात् पुंस्यपि च कश्चन ॥ १२७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1270
• परमानन्दीयनाममाला हीह संबुद्धौ पादपूर्तौ हा दुःखे शुग्विषादयोः । ही विस्मये विषादे हुं स्वापे प्रश्नवितर्कयोः ॥ ४२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.42
• शब्दरत्नावली वीक्ष्यवीक्ष्यन्तु विस्मये दृश्ये पुंसि लासकवाजिनोः । वेश्या स्त्री गणिकायान्तु वेश्यं वेश्यागृहे मतम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.31
• शब्दरत्नावली टङ्कारझर्झरो नदभिद्वाद्यभेदयोस्तु भवेत्कलौ । टहरी स्यान्मृषावाचिझम्पापटहवाद्ययोः ॥ टङ्कारः शिञ्जिनीध्वाने प्रसिद्धौ विस्मये पुमान् । डिङ्गरो डङ्गरे क्षेपे खले धूर्ते च चोरके ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.75
• शब्दरत्नावली पश्यतजात्वसम्भावितार्थे च गर्हा कदाचिदर्थयोः । निद्विकल्पे निषेधे च प्रतिज्ञालङ्घनेऽपि च ॥ प्रति प्रतिनिधौ वीप्सेत्थम्भूताख्यानलक्षणे । प्रतिदाने चाभिमुख्ये स्वभावमात्रयोरपि ॥ हन्त हर्षार्त्तिवादेषु वाक्यारम्भे च सम्भ्रमे । पश्यत स्यात्प्रशंसायां विस्मयाक्षेपभाषणे ॥ बत हर्षामन्त्रणयोः खेदानुक्रोशविस्मये । स्वस्ति स्यान्मङ्गलाशसापुण्यसन्तोषणेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.26
• शब्दरत्नावली यदितदप्रकाशे विभागे च शक्तौ प्राधान्यबन्धयोः । भावे मोक्षे च लाभे च स्यादाबद्धोर्द्ध्वकर्मणोः (?) ॥ यद्गर्हायामधृतौ च हेतावपि निगद्यते । यदि स्यात्तु विगर्हायां विकल्पे विस्मयेपि च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.37
• शब्दरत्नावली चनइनायासपराक्रान्ते किन्नु प्रश्नवितर्कयोः । चन पक्षान्तरे कार्त्स्न्ये विस्मये च निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.41
• शब्दरत्नावली अमामा विकल्पे वारणे स्यात्स्मातीते पादपूरणे ॥ मा स्म स्यान्मङ्गले तथ्ये वारणेऽन्यकृतावपि । अमासहार्थे रश्म्यर्थे निकरार्थे रसार्थके ॥ अज्ञाते विस्मये स्मृत्यामुद्यमार्थे निगद्यते । उं प्रश्ने चाभ्युपगमे क्रोधे च कोपगर्जिते ॥ ऊं पृच्छायामपक्रोशे रोषोक्तौ दम्भभाषिते । उमङ्गीकारकल्याणप्रणवोपक्रताह्वये ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.48
• शब्दरत्नावली ?किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः । तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः । प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः । शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥ सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च । हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥ हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि । हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥ एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे । अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥ अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि । कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥ कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि । नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥ परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः । सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥ अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि । इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥ तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि । साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥ भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने । Śabdaratnāvalī 8.1.50
• शब्दरत्नावली हीही विस्मये विषादे च दुःखहेतुशुचोरपि । हे च सम्बोधनाह्वानासूयादम्भादरेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.62
• शब्दरत्नावली हीहीआहो प्रश्ने विचारे च उताह प्रश्नचिन्तयोः । सह साकल्य-सामर्थ्य-विद्यमान-समृद्धिषु ॥ सम्बन्धे यौगपद्ये च साहाय्ये च निगद्यते । हीही हास्ये विस्मये च हेहै सम्बोधनाख्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.66
• शब्दरत्नाकर हीआमन्त्रणे भर्त्सने हुं हुं संप्रश्नवितर्कयोः । ही विषादे विस्मये च हा विषादशुगर्तिषु ॥ २२५७ ॥ Śabdaratnākara 5.1.2257
• शब्दरत्नाकर बततोषे खेदे कृपायां च बाढं त्वनुमतौ दृढे । खेदानुकम्पासंतोषविस्मयामन्त्रणे बत ॥ २२७४ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2274
• त्रिकाण्डशेष हीही विस्मये प्रमोदे च ओमेवं प्रणवार्थयोः । युक्तार्थे चाधुनार्थे च साम्प्रतं तद्विदो विदुः ॥ ४६६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.466