कृतान्त
kṛtāntaपुं · masc.In 18 kośas: 26 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
यमः कृतान्तः पितृदक्षिणाशाप्रेतात्पतिर्दण्डधरोऽर्कसूनुः ।कीनाशमृत्यू समवर्तिकालौ शीर्णाङ्घ्रिहर्यन्तकधर्मराजाः ॥ १८४ ॥यमराजः श्राद्धदेवः शमनो महिषध्वजः ।कालिन्दीसोदरश्चापि धूमोर्णा तस्य वल्लभा ॥ १८५ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
राद्धसिद्धकृतेभ्योऽन्त आप्तोप्तिः समयागमौ ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
धर्मराजः पितृपतिः समवर्ती परेतराट् ।कृतान्तो यमुनाभ्राता शमनो यमराड्यमः ॥ ५८ ॥कालो दण्डधरः श्राद्धदेवो वैवस्वतोऽन्तकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊहस्तर्कोऽनुमानोक्तिर्मीमांसा स्याद्विचारणा ।स्मृताः कृतान्तराद्धान्तसिद्धान्तसमयाः समाः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शमनः समवर्ती च प्रेतपतिः पितृपतिश्च कीनाशः ।वैवस्वतः कृतान्तः कालिन्दीसोदरः कालः ॥ ७१ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
समवर्ती शीर्णकण्ठः कृतान्तो यमुनाग्रजः ।सूर्यपुत्रः सत्यधर्मः सर्वज्ञः सात्विकप्रियः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ स्याच्छ्राद्धदेवार्थो यमः कालोऽन्तको हरिः ।कृतान्तो हर्षणः कङ्को महिषाद्वाहनध्वजः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्स्त्रियां विचिकित्साऽपि सन्देहद्वापरौ समौ ।राद्धसिद्धकृतेभ्योऽन्तः समौ निश्चयनिर्णयौ ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
आगमः समयस्तुल्यावाप्तोक्तिरपि च स्त्रियाम् ।कृतान्ता पुंस्यथ गिरा चोद्यगीर्भणितिः स्त्रियाम् ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कीनाशः शमनो यमः पितृपतिः कालः कृतान्तोऽन्तकःधूमोर्णारम[15b]णो विशीर्णचरणो वैवस्वतो धर्मराट् ।कालिन्दीसहजो दिनेशतनुजो मृत्युर्हरिः प्रेतराट्स्यात्सांज्ञायनिरन्तकृच्च समवर्त्ती दक्षिणाशापतिः ॥ १४३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderपुंmasc.
दीक्षितं मौण्ड्यं शिष्यं तमन्तेवासिनं विदुः ।कृतान्तागमसिद्धान्ताः ग्रन्थः शास्त्रमतः परम् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 मौ (syllables merged)
genderपुंmasc.
कुरुकीचकयोर्वैरी वायुपुत्रो वृकोदरः ।समवर्ती यमः कालः कृतान्तो मृत्युरन्तकः ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दक्षिणाशापतिः पितृपतिर्मृत्युहरी पुनः ।यमराजः कृतान्तश्च शीर्णाङ्घ्रिमहिषध्वजौ ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कृतान्तश्चाथ सूत्रं स्यात्सूचकं प्रस्तुतार्थतः ।तद्भाष्यमुच्यते यत्तु सूत्रमात्रार्थबोधकम् ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीको हरिद्गजाः ।यमः कृतान्तः शमनः समवर्त्ता परेतराट् ॥ ३४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यमः कृतान्तः शमनो धर्मराजः परेतराट् ।समवर्ती श्राद्धदेवः कालः सूर्यसुतोऽन्तकः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिद्धान्तागमराद्धान्तकृतान्ताः प्रोक्तयः श्रुतम् ।समयः प्रवचनं सूत्रं ग्रन्थः शास्त्रं च पुस्तकम् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धर्मराजो महासत्यः शमनो महिषध्वजः ।कीनाशो वै कृतान्तश्च हरिर्दण्डधरस्तथा ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आप्तोक्तिश्च कृतान्तो वै नामानि तु विशेषतः ।आचाराङ्गाह्वयं सूत्रकृतं थानाङ्गसंज्ञकम् ॥ ३४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यमः पितृपतिर्धर्मो धर्मराजश्च धर्मराट् ।जीवितेशः श्राद्धदेवः कृतान्तो महिषध्वजः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चोद्यं देश्यं पूर्वपक्षः फक्किका चापि कुत्रचित् ।अथ सिद्धान्तराद्धान्तकृतान्ता वाढमेव च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितृपतिकृतान्तशमनप्रेताधिपधर्मराजयमराजाः ।कालयममहिषवाहनसमवर्तिश्राद्धदेवकीनाशाः ॥ ११३ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
चित्तविभ्रम उन्मादो मिथ्याज्ञानं मतिभ्रमः ।अथ सिद्धान्तराद्धन्तकृतान्तसमयाः समाः ॥ २७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महाकाली समुद्राख्यः कालसंज्ञो विषान्तकः ।कृतान्तः कृधि(षि)तः पुंसो यमश्च कालभद्रकः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बुद्धिः पण्डा विदा चार्वी विचारस्तर्कनिश्चयौ ।गुञ्जा चर्चाऽथ सिद्धान्तोत्तरपक्षसमाधयः ।कृतान्तः पूर्वपक्षस्तु चोद्यं गीर्भणितिर्गिरा ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कालः कृतान्तः शमनः कीनाशो दक्षिणाधिपः ।धर्मराजः पुराणान्तः कालकुन्थो विशीर्णपात् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उद्वान्तः स्यात्समुद्गीर्णे उद्वान्तो निर्मदो गजः ।कृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु ॥
अनुष्टुप्
दृष्टान्तस्तु निदर्शने च मरणे शास्त्रे कृतान्तः पुनःसिद्धान्तान्तकदैवनिःशुभकृतिष्वाख्यायते पण्डितैः ।क्लीबे धाम्नि निशान्तके तु कलिते शान्ते निशान्तोऽन्यव-द्वृत्तान्तस्तु रहोऽर्थके प्रकरणे कार्त्स्न्ये प्रवृत्तावपि ॥ १९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
कृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु ।केनारः कुम्भिनरके शिरःकापालसन्धिषु ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
स्त्रियाञ्चासवधारिण्यां कुहनीदुर्गयोरपि ।कृतान्तो यमसिद्धान्तदैवाकुशलकर्मसु ॥
अनुष्टुप्
गुग्गुलूलूकशक्रर्षिव्यालग्राहिषु कौशिकः ।कृतान्तो दैवसिद्धान्तयमाकुशलकर्मसु ॥ २०६१ ॥
अनुष्टुप्
क्षारको मत्स्यपक्ष्यादिपिटके पुष्पजालके ।दैवे कृतान्तः सिद्धान्ते यमाकुशलकर्मणोः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
कृतान्त as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् कालकृतान्तानेहसोः कालश्चतुर्थेऽपि युगे कलिः ॥ १९४ ॥ Amarakośa 3.3.194
- नामलिङ्गानुशासनम् कीनाशकृतान्ते पुंसि कीनाशः क्षुद्रकर्षकयोस्त्रिषु । Amarakośa 3.3.412
- धरणिकोश यमयमाः स्युर्यमजध्वाङ्क्षकृतान्ता यमुना यमी । शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत्कर्म तद्यमः ॥ Dharaṇikośa 24.3.6
- कोषकल्पतरु धर्मराजजघन्यजः शूद्रकनिष्ठयोः स्या- द्वृषध्वजः शंभुगणेशयोः स्यात् । पुण्यक्रिये तु त्रिषु धर्मराजो जिने कृतान्ते युधि शल्यशत्रौ ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.7.42
- कोषकल्पतरु मरतदर्शत इन्दौ तरणौ मरतो मृतौ कृतान्ते च । ऋत्विजि यजतोऽप्युक्तो यष्टव्ये त्वन्यलिङ्गः स्यात् ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.16.94
- कोषकल्पतरु औदुम्बरऔदुम्बरः कृतान्ते पित्तजकुष्ठामये त्वन्ये । नीलाम्बरो हलधरे निशाचरे क्रूरलोचने तद्वत् ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.99
- कोषकल्पतरु कालविशेष्यवत्स्याद्विपुले कुलं तु देशे गृहे गोत्रशरीरयोश्च । तथा सजातीयगणेऽथ कालो मृत्यौ कृतान्ते समये च कृष्णे ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.55
- कोषकल्पतरु जीवितैशव्याजे निमित्तेऽप्यथ जीवितेशो जीवातुजीवाधिपयोः कृतान्ते । कान्तेऽथ शंभौ हरिसारथौ च भवेद्गुडाकेश इहानले तु ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.30.27
- नानार्थार्णवसंक्षेप दिष्टना क्ली संवदने दैवे कृतान्तेऽपि धनञ्जयः । दैवाद्भेदेन पठति दानभूषणयोरपि ॥ ५९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.598
- परमानन्दीयनाममाला देवताडदेवताडः कृतान्तेऽग्नौ राहुपर्वतयोरपि । दलाढकोऽरण्यतिले नागकेसरखातयोः ॥ २५० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.250
- परमानन्दीयनाममाला यमयज्ञो नारायणे यागे वह्नौ मेषात्मनोरथ । यमो ध्याङ्क्षे कृतान्ते च यानं युग्ये गतावपि ॥ ३४१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.21.341
- शब्दरत्नावली कङ्ककर्कः श्रेष्ठे घटे कर्के शुक्लाश्वदर्पणाग्निषु । कङ्कः पक्षिविशेषे स्यात् कृतान्ते कैतवद्विजे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.4
- शब्दरत्नावली देहयात्रादेहयात्रा भोजने स्यात्कृतान्तगगनेऽपि च । द्वैमातुरश्च हेरम्बे जरासन्धे नृपेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.127