क्लिष्ट
kliṣṭaवि · adj.In 10 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
निष्ठुरं परुषं ग्राम्यमश्लीलं सूनृतं प्रिये ।सत्येऽथ सङ्कुलक्लिष्टे परस्परपराहतम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पूर्णस्तु पूरिते क्लिष्टः क्लिशितेऽवसिते सितः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ज्ञप्तस्तु ज्ञापितेच्छन्नश्छादिते पूजितेऽर्चितः ।पूरिते भरितः पूर्णः क्लिष्टस्तु क्लेशिते पुनः ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
दुर्भोगभोगिनः क्लिष्टा भोगपर्याप्तजीविनः ।कल्पद्रौ केशवकृते फलिते नामसफलैः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यथास्थितं च सद्भूतेऽलीके तु वितथानृते ।अथ क्लिष्टं संकुलं च परस्परपराहते ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अत्यर्थमधुरं सान्त्वं संगतं हृदयंगमम् ।परुषं निष्ठुरं रूक्षं विक्रुष्टं क्लिष्टमस्फुटम् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पदं प्रसिद्धं रूढं स्या[38b]द्योग्यं यौगिकमीरितम् ।शक्तं समर्थं क्लिष्टं तु बह्वर्थप्रतिपादकम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
विन्नं विचारितं स्याद्विभावितं[176a] तत्र वित्तं च ।क्लिशितं क्लिष्टं न्यर्णं समर्णके प्रोषितं प्रुष्टम् ॥ ५१ ॥
metre not recognised
genderविadj.
समीचीनमृतं सम्यक् प्रियतथ्यं च सूनृतम् ।क्लिष्टं तु संकुलं वाक्यं यदन्योन्यपराहतम् ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ग्राम्यं तु निष्ठुरे क्लिष्टं परस्परपराहते ।लुप्तवर्णपदं ग्रस्तं निरस्तं त्वरितोदितम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात् क्लिष्टं सङ्कुलं चैव परस्परपराहतम् ।सान्त्वं सुमधुरं ख्यातमश्लीलं ग्राम्यमस्फुटम् ॥ ३८४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आप्यायिते तु पूर्णः स्यात् पूरितः पूर्णतान्विते ।स्यात् क्लिष्टः क्लिशितश्चेति भवेत् क्लेशयुते द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
गुण्डितं रूषिते क्लिष्टे क्लेशितं पूजितेऽञ्चितम् ।ज्ञप्तं तु ज्ञपिते हन्नं गूने मीढं तु मूत्रिते ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
क्लिष्ट as a meaning in nānārtha verses
- शब्दरत्नावली समापन्नसदादानो गन्धहस्तिन्यैरावतगणेशयोः । सम्बदनं वशीकारे क्लीबमालोचनेऽपि च ॥ समादानं समीचीनग्रहे बौद्धाह्णिकेऽपि च । सम्वाहनन्तु भारादिवाहने चाङ्गमर्दने ॥ समापनं परिच्छेदप्रमापनसमाप्तिषु । सनातनो हरे विष्णौ नित्यपित्रतिथिष्वपि ॥ सनातनी भवान्यान्तु वाण्यब्धिसुतयोः स्त्रियाम् । स्तनयित्नुर्जलधरे विद्युति स्तनिते स्त्रियाम् ॥ सरोजिनी तु कमलाकरपङ्कजयोः स्त्रियाम् । समापन्नं वधे क्लिष्टे समाप्तप्राप्तयोरपि ॥ संयमनं व्रते बन्धे यमपूर्यामपि स्त्रियाम् । भवेत्सारसनं काञ्च्यामुरस्तेन तनुत्रिणाम्(?) ॥ सामयोनिर्ग्रजब्रह्मसामोत्थेषु भवेत्पुमान् । सुदर्शनो विष्णुचक्रे जम्बूवृक्षे सुरलाये ॥ क्लीबं महेन्द्रनगरे प्रज्ञौषधिभिदोः स्त्रियाम् । सुयामुनोऽच्युते मेघे प्रासादवत्सराजयोः ॥ सुकर्मा योगभेदे स्यात्सत्कर्मविधिकर्मणोः । सुधन्वा वीरभेदे स्याद्धानुष्के विश्वकर्मणि ॥ सुपर्वा पुंसि वंशे तु धूमपर्वामरेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.127
- वैजयन्ती विधुरविवशस्त्वस्वतन्त्रात्माप्यरिष्टेन च दुष्टधीः । विधुरः पत्न्यपेते स्यात् क्लिष्टविश्लिष्टयोरपि ॥ २७ ॥ Vaijayantī 7.4.27