न्याय
nyāyaपुं · masc.In 14 kośas: 15 synonym verses, 28 as a meaning of another word.
गुह्ये रहस्यं न्यायस्तु देशरूपं समञ्जसम् ॥ ७४२ ॥कल्याभ्रेषौ नयो न्याय्यं तूचितं युक्तसांप्रते ।लभ्यं प्राप्तं भजमानाभिनीतौपयिकानि च ॥ ७४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderविadj.
प्राड्विवाकोऽक्षदृक् स्थेयो न्यायोऽक्ष इति कथ्यते ।अन्तःपुरेष्वधिकृतः स्मृतोऽन्तर्वंशिको नरः ॥ ४२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पादेशनवान्याया देशरूपं समञ्जसम् ।युक्तमौपयिकं न्याय्यमभिरूपं च साम्प्रतम् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आन्वीक्षिकी तर्कविद्या न्यायः स्यादर्थशास्त्रयोः ।पुराणमष्टादशधा तदेवं पञ्चलक्षणम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शास्त्रे दर्शनमप्यथाधिकरणं न्यायो नयः सम्मतोमीमांसा तु विचारणा विधिरिहाप्राप्तार्थसंप्रापणम् ।आन्वीक्षिक्युदितात्र तार्क्किकनयः सर्गादिभिः पञ्चभिःसंयुक्तं किल पञ्चलक्षणमिति प्रोक्तं पुराणं च तत् ॥ ६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
भ्रेषो यथोचिताद्भ्रंशोऽथाभ्रेषः कल्प आदिमे ।न्यायो नयश्च नीतिः स्त्री देशरूपं समञ्जसम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तर्के न्यायो विवादी च वैयर्थी वरदा शुभा ।लोकानन्दी समर्थोऽथ पूर्वशास्त्रे तु पुण्यदा ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यथोक्तधर्माभ्रंशे स्यादभ्रेषः सुकलोऽपि च ।न्यायः कल्पो देशरूपं समर्थनं समञ्जसम् ॥ २६८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र्थ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नीतिर्न्यायो नयः कल्पो देशरूपं समञ्जसम् ॥ १२१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रषो यथोचिताद्भ्रंशो भेश इत्यपि कुत्रचित् ।न्यायः कल्पो देशरूपमभ्रेषः स्यात् समञ्जसम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शौर्ये शौण्डीर्य-शौण्डीरे नय-न्यायौ समञ्जसे ।भागधेयो भागधेयी भागोऽपि कारवत् करः ॥ २५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मीमांसया पुराणेन स्मृत्या न्यायगणेन च ।आयुर्वेदो वैद्यशास्त्रं गांधर्वं गीतिशासनम् ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिष्टराज्ञाप्यथ न्यायो देशरूपं समंजसम् ।राष्ट्रं तु विषयः सोऽपि युक्तो ग्रामैः शताधिकैः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
न्यायोऽक्षो व्यवहारोऽथ संप्रश्नः संप्रधारणम् ।समर्थनं च संस्था तु मर्यादा धारणा स्थितिः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
न्याय as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् धर्मधर्माः पुण्ययमन्यायस्वभावाचारसोमपाः । Amarakośa 3.3.265
- धरणिकोश युक्तिमुक्तिः स्यान्मोचने मोक्षे युक्तिर्न्याये नियोजने । चिता छन्ने चुल्लिकायां त्रेता वह्नित्रये युगे ॥ Dharaṇikośa 15.1.5
- धरणिकोश युतघृतमाज्यं घृतं तोये युतं न्याये च संहते । रक्तः क्रीडारते रक्ते शुक्तं स्यात्परुषाम्लयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.7
- धरणिकोश कल्पकल्पः शास्त्रे विधौ न्याये संवर्ते ब्रह्मणो दिने । कूपो नौगुणवृक्षे स्याद्गर्तोदपानयोरपि ॥ Dharaṇikośa 20.2.1
- धरणिकोश धर्मधर्माः पुण्ययमन्यायस्वभावाचारसो[70]मपाः । विदुश्चापे धर्मशब्दमहिंसोपमयोरपि ॥ Dharaṇikośa 24.3.5
- धरणिकोश अर्थ्यइभ्य आढ्ये हस्तिनीभ्या सस्यं वृक्षफले गुणे । अर्थ्यो विपश्चिते न्याये अन्यावसदृशेतरौ ॥ Dharaṇikośa 25.1.7
- धरणिकोश मध्यभव्यं श्रेयसि योग्ये च भव्यं भाविनि सुन्दरे । मध्यं न्यायेऽवकाशे च लग्नके चावलग्नके ॥ Dharaṇikośa 25.2.13
- कोषकल्पतरु अभिनयतिसमः संहति-पृष्ठस्थसैन्ये स्यान्निश्चये निरः । अवान्निपातेऽभेः क्रोधे न्याये स्यात्संस्कृतावपि ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 3.5.38
- कोषकल्पतरु उत्सर्गयाम्यायने विसर्गो विसर्जनीये मलच्युतौ च स्यात् । उत्सर्गः सामान्ये न्याये दाने च वर्जने कथितः ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.3.17
- कोषकल्पतरु युक्तन्याये तु युक्तं त्रिषु मिश्रितादौ कूरे तु भक्तं त्रिषु सेवितादौ । मुक्तोऽपवृत्ते त्रिषु मोक्षिते स्यात् स्तः शंस्तारौ स्तोतृविनाशकौ च ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.16.37
- कोषकल्पतरु अभिनीतअङ्गारितं दग्धपलाशकल्यु- द्गत्यो रथापावृतमात्मतन्त्रे । छन्नेऽभिनीतस्त्रिषु संस्कृते स्या- न्न्यायेऽपि कोपिन्यथ साहसेऽपि ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 6.17.48
- कोषकल्पतरु धर्मभीष्मः शंतनुनन्दने स्मरहरे रात्रिंचरे दारुणे भेद्ये क्षीरखयोः सुमस्तु [न] युगे पुष्पे पुनः स्यात्सुमम् । धर्मोऽस्त्री सुकृतेऽथ पुंसि च यमे न्याये स्वभावे क्रता- वाचारोपमयोस्तथोपनिषदि स्यात्कार्मुकोपाधिगः ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.25.67
- नानार्थार्णवसंक्षेप कल्पक्रियायां वसतेर्धातोर्हिंसायां गमनेऽपि च । मन्दिरे चाथ कल्पः स्यान्न्याये देवद्रुमे विधौ ॥ २२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.22
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षमाक्षमा क्षान्तिपृथिव्योः स्त्री त्रिषु योग्यसमर्थयोः । न्याये हिते क्षपा तु स्त्री निशीथिन्यां पुमांस्तु सः ॥ १४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.144
- नानार्थार्णवसंक्षेप धर्मराशौ तु नवमे प्राहुर्मौहूर्ता ना तु सोमपे । न्यायाचारयमाहिंसाखड्गचापेषु राज्ञि च ॥ ६२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.629
- नानार्थार्णवसंक्षेप समञ्जसद्वे सिंहकाकयोर्न्याये पुनः क्लीबं समञ्जसम् । अजयस्तु त्रिरभ्यस्तेऽप्युचितेऽप्याह ना पुनः ॥ ६५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.650
- शब्दरत्नावली युक्तियुक्तिर्न्याये च योगे च यन्ता स्यान्मठसूतयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.43
- शब्दरत्नावली कल्पकल्पो ब्रह्मदिने न्याये विधौ शास्त्रे क्षयेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.2
- शब्दरत्नावली धर्महिंसोपमाक्रतुन्याये ना धनुर्यमसोमपे । ध्यानं श्यामे त्रिषु क्लीबं दमने गन्धखटके । नेमिः कूपत्रिकाचक्रान्तयोः स्त्री तिनिशे पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.13
- शब्दरत्नावली निकरदासेरो दास्यपत्ये स्याद्ग्रामजाले नपुंसकम् । धूसरो ना खरे स्त्री तु किन्नर्यां पाण्डरे त्रिषु । निकरो निवहे न्याये धने सारे निधावपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.80
- शब्दरत्नावली व्यवहारव्यवहारः स्थितौ न्याये वृक्षभेदे पणेऽपि च । भवेद्व्यतिकरो वृन्दे व्यसनव्यतिषङ्गयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.143
- शब्दरत्नाकर कल्पक्लृप्तौ कल्पद्रुमे न्याये कल्पः कीशे गजे कपिः । कश्यस्त्रिषु कशाताड्ये कश्यं मद्याश्वमध्ययोः ॥ १८९१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1891
- शब्दरत्नाकर धर्मधर्मो न्याययमाचाराहिंसावैदिककर्मसु । साम्यस्वभावसुकृतेष्वस्त्री धर्मं तु कार्मुके ॥ १९४२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1942
- त्रिकाण्डशेष उत्सर्गजङ्गमेङ्गितयोरिङ्गो नाड्य ईहामृगो वृके । फलं पूगस्य चोद्वेगमुत्सर्गो न्यायदानयोः ॥ ५६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.56
- त्रिकाण्डशेष युक्तिन्याययोजनयोर्युक्तिः पाश्यब्धी यादसाम्पती । रेवती हलिपत्न्यां भे स्मरपत्न्यां रतेः रतिः ॥ १७९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.179
- त्रिकाण्डशेष कल्पकल्पः शास्त्रे विधौ न्याये संवर्ते ब्रह्मणो दिने । धान्ये कुशेऽष्टमांशेऽह्नः कुतपश्छागकम्बले ॥ २७५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.275
- वैजयन्ती कल्पउत्पातेंऽके ध्वजे केतुः क्लेदौषधिशशांकयोः । कोणाः शब्दाश्रिलगुडाः कल्पो न्याये सुरद्रुमे ॥ १६ ॥ Vaijayantī 6.1.16
- वैजयन्ती धर्मन्यायाचारयमाहिंसास्वस्त्री मेढ्रांकयोर्ध्वजः । धिष्ण्यौ शुक्रानलौ धिष्ण्यमृक्षे स्थाने बले गृहे ॥ ४३ ॥ Vaijayantī 6.5.43