कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

All kośas › Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa

164 verses · 1,512 words tagged · 362 marked doubtful (dashed)

मर्त्यकाण्डः

इत्याचार्यहेमचन्द्रविरचितेऽभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टे देवकाण्डो द्वितीयः ॥ २ ॥

छेकालच्छेकलौ छेके काहलोऽस्फुटभाषिणि ।
3.1 · p. 4
अनुष्टुप्
मूके जडकडौ मूर्खे त्वनेडो नामवर्जितः ॥ ९१ ॥
3.91 · p. 4
अनुष्टुप्
परतन्त्रे वशायत्तावधीनोऽप्यथ दुर्गते ।क्षुद्रो हीनश्च दीनश्च भाटिस्तु गणिकाभृतौ ॥ ९२ ॥
3.92 · p. 4
अनुष्टुप्
त्रस्नुत्रस्तौ तु चकितेऽथ क्षुद्रप्रखलौ खले ।
3.4 · p. 4
अनुष्टुप्
चोरे तु चोरडो रात्रिंचरो याच्ञा तु भिक्षणा ॥ ९३ ॥अभिषस्तिर्मार्गणा च बुभुक्षायां क्षुधाक्षुधौ ।भक्तमण्डे तु प्रस्रावप्रस्रवाच्छोदनास्रवाः ॥ ९४ ॥
3.94 · p. 4
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 तु (wrong syllable)
अपूपे पारिशालोऽथ करम्बो दधिसक्तुषु ।
3.6 · p. 4
अनुष्टुप्
इण्डेरिका तु वटिका शष्कुली त्वर्धलोटिका ॥ ९५ ॥पर्पटास्तु मर्मराला घृताण्डी तु घृतौषणी ॥समिता खण्डाज्यकृतौ मोदको लड्डुकश्च सः ॥ ९६ ॥एलामरिचादियुतः स पुनः सिंहकेसरः ।
3.7 · p. 4
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रि (wrong syllable)
लाजेषु भरुडोद्धूषखटिकापरिवारकाः ॥ ९७ ॥
3.97 · p. 4
अनुष्टुप्metre not read in every line
दुग्धे योग्यं बालसात्म्यं जीवनीयं रसोत्तमम् ।सरं गव्यं मधुज्येष्ठं धारोष्णं तु पयोऽमृतम् ॥ ९८ ॥
3.98 · p. 4
अनुष्टुप्
दध्नि श्रीघनमङ्गल्ये तक्रे कट्वरसायणे ।अर्शोघ्नं परमरसः कुल्माषाभिषुते पुनः ॥ ९९ ॥गृहाम्बु मधुरा चाथ स्यात्कुस्तुम्बुरुरल्लुका ।
3.10 · p. 4
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प (wrong syllable)
मरिचे तु द्वारवृत्तं मरीचं वलितं तथा ॥ १०० ॥
3.100 · p. 4
अनुष्टुप्
पिप्पल्यामोषणा शौण्डी चपला तीक्ष्णतण्डुला ।ऊषणा तण्डुलफला काला च कृष्णतण्डुला ॥ १०१ ॥
3.101 · p. 4
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
जीरे जीरणजरणौ हिङ्गौ तु भूतनाशनम् ।अगूढगन्धमत्युग्रं लिप्सौ लालसलम्पटौ ॥ १०२ ॥लोलो लिप्सा तु धनाया रुचिरीप्सा च कामना ।
3.13 · p. 4
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ध (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 प (wrong syllable)
पूजा त्वपचितिरथ चिपिटो नम्रनासिके ॥ १०३ ॥
3.103 · p. 4
metre not recognised
पङ्गुलस्तु पीठसर्पी किलातस्त्वल्पवर्ष्मणि ।
3.15 · p. 4
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
खर्वे ह्रस्वोऽनेडमूकस्त्वन्धे न्युब्जस्त्वधोमुखे ॥ १०४ ॥
3.104 · p. 4
metre not recognised
पित्ते पलाग्निः पललज्वरः स्यादग्निरेचकः ।
3.17 · p. 4
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कु (wrong syllable)
कफे सिंहानकः खेटः स्यात्कूकुदे तु कूपदः ॥ १०५ ॥पारमितोऽथ कायस्थः करणोऽक्षरजीविनि ।
3.18 · p. 4
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 मि (wrong syllable)
क्षमे समर्थोऽलंभूष्णुः पादातपदगौ समौ ॥ १०६ ॥
3.106 · p. 4
अनुष्टुप्metre not read in every line
जाम्बूलमालिकोद्वाहे वरयात्रा तु दौन्दुभी ।
3.20 · p. 4
अनुष्टुप्
गोपाली वर्णके शान्तियात्रा वरनिमन्त्रणे ॥ १०७ ॥
3.107 · p. 4
अनुष्टुप्
स्यादिन्द्राणी महे हेलिरूलुलुर्मङ्गलध्वनिः ।
3.22 · p. 4
अनुष्टुप्
स्यात्तु स्वस्त्ययनं पूर्णकलसे मङ्गलाह्निकम् ॥ १०८ ॥
3.108 · p. 4
अनुष्टुप्
शान्तिके मङ्गलस्नानं वारिपल्लववारिणा ।
3.24 · p. 4
अनुष्टुप्
हस्तलेपे तु करणं हस्तबन्धे तु पीडनम् ॥ १०९ ॥
3.109 · p. 4
अनुष्टुप्
तच्छेदे समयभ्रंशो धूलिभक्ते तु वार्तिकम् ।
3.26 · p. 5
अनुष्टुप्
कुलटायां तु दुःशृङ्गी बन्धुदा कलकूणिका ॥ ११० ॥धर्षणी लाञ्छनी खण्डशीला मदननालिका ।त्रिलोचना मनोहारी पालिः सश्मश्रुयोषिति ॥ १११ ॥
3.111 · p. 5
अनुष्टुप्
श्रमणायां भिक्षुणी स्याद्वेश्यायां तु खगालिका ।वारवाणिः कामलेखा क्षुद्रा चेट्यां गणेरुका ॥ ११२ ॥वडवा कुम्भदासी च पुत्रे तु कुलधारकः ।सदायादो द्वितीयश्च पुत्र्यां धीदा समर्धुका ॥ ११३ ॥देहसंचारिणी चाप्यपत्ये संतानसंतती ।
3.28 · p. 5
अनुष्टुप्
नप्ता तु दुहितुः पुत्रे स्यात्कनिष्ठे तु कन्यसः ॥ ११४ ॥
3.114 · p. 5
अनुष्टुप्
ज्येष्ठभगिन्यां तु वीरभवन्ती स्यात्तु नर्मणि ।सुखोत्सवो रागरसो विनोदोऽपि किलोऽपि चा ॥ ११५ ॥
3.115 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 भ (wrong syllable)
वप्पो जनित्रो रेतोधास्तातो जानी तु मातरि ।
3.31 · p. 5
अनुष्टुप्
देहे सिनं प्रजनुकश्चतुःशाखं षडङ्गकम् ॥ ११६ ॥व्याधिस्थानं च देहैकदेशे गात्रं कचे पुनः ।वृजिनो वेल्लिताग्रोऽस्रो धम्मिल्ले मौलिजूटकौ ॥ ११७ ॥
3.117 · p. 5
अनुष्टुप्
कर्परी तु कबर्यां स्यात्प्रलोभ्यो विशदे कचे ।
3.33 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
मुखे दन्तालयं स्योनं घनं चरं घनोत्तमम् ॥ ११८ ॥
3.118 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every line
कर्णप्रान्तस्तु धारा स्यात्कर्णमूलं तु शीलकम् ।
3.35 · p. 5
अनुष्टुप्
अक्ष्णि रूपग्रहो देवदीपो नासा तु गन्धहृत् ॥ ११९ ॥नसा गन्धवहा नस्या नासिक्यं गन्धनालिका ।
3.36 · p. 5
अनुष्टुप्
ओष्ठे तु दशनोच्छिष्टो रसालेपी च वाग्दलम् ॥ १२० ॥
3.120 · p. 5
अनुष्टुप्
श्मश्रुणि व्यञ्जनं कोटो दन्ते मुखखुरः खरुः ।दालुर्जिह्वा तु रसिका रस्ना च रसमातृका ॥ १२१ ॥रसा काकुर्ललना च वक्त्रदलं तु तालुनि ।
3.38 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every line
अवटौ तु शिरःपीठं कफणौ रत्निपृष्ठकम् ॥ १२२ ॥बाह्वपबाहुसंधिश्च हस्ते भुजदलः सलः ।
3.39 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 प (wrong syllable)
अथ व्यामे वियामः स्याद्बाहुचापस्तनूतलः ॥ १२३ ॥
3.123 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every line
हृद्यसहं मर्मवरं गुणाधिष्ठानकं त्रसम् ।
3.41 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 द्य (wrong syllable)
स्तनौ तु धरणावग्रे तयोः पिप्पलमेचकौ ॥ १२४ ॥
3.124 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every line
जठरे मलुको रोमलताधारोऽथ क्लोमनि ।स्यात्ताण्ड्यं क्लपुषं क्लोममथ नाभौ पुतारिका ॥ १२५ ॥शिरामूलं कटीकूपौ तूच्चलिङ्गौ रतावुके ।
3.43 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 थ (wrong syllable)
शिश्ने तु लङ्गुलं शङ्कु लाङ्गूलं शेफशेफसी ॥ १२६ ॥
3.126 · p. 5
अनुष्टुप्
रक्ते तु शोध्यकीलाले मांसे तूद्घ समारटम् ।लेपनं च रोमणि तु त्वग्मलं वालपुत्रकः ॥ १२७ ॥कूपजो मांसनिर्यासः परित्राणमथ स्नसा ॥तन्त्री नखारुस्नावानः संधिबन्धनमित्यपि ॥ १२८ ॥
3.128 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every line
अगरौ प्रवरं शृङ्गं शीर्षकं मृदुलं लघु ।वरद्रुमः परमदः प्रकरं गन्धदारु च ॥ १२९ ॥
3.129 · p. 5
अनुष्टुप्
चन्दने पुनरेकाङ्गं भद्रश्रीः फलकीत्यपि ।
3.47 · p. 5
अनुष्टुप्
जातीफले सोमनसं पुटकं मदशौण्डकम् ॥ १३० ॥कोशफलं कुङ्कुमे तु करटं वासनीयकम् ।प्रियङ्गु पीतकाबेरं घोरं पुष्परजो वरम् ॥ १३१ ॥कुसुम्भं च जवापुष्पं कुसुमान्तं च गौरवम् ।
3.48 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 फ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तु (wrong syllable)
वृक्षधूपे तु श्रीवेष्टो दधिक्षीरघृताह्वयः ॥ १३२ ॥
3.132 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every line
रचनायां परिस्पन्दः प्रतियत्नोऽथ कुण्डले ।कर्णादर्शो मेखला तु लालिनी कटिमालिका ॥ १३३ ॥
3.133 · p. 5
अनुष्टुप्
अथ किङ्किण्यां घर्घरी विद्या विद्यामणिस्तथा ।
3.51 · p. 5
metre not recognised
नूपुरे तु पादशीली मन्दीरं पादनालिका ॥ १३४ ॥पादाङ्गुलीयके पादपालिका पादकीलिका ।
3.52 · p. 5
metre not recognised
वस्त्रे निवसनं वस्नं सत्त्रं कर्पटमित्यपि ॥ १३५ ॥
3.135 · p. 5
अनुष्टुप्
दशासु वस्त्रपेश्योऽथ हिमवातापहांशुके ।द्विखण्डको वरकश्च चक्रवर्तिन्यधीश्वरः ॥ १३६ ॥
3.136 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
अर्जुने विजयश्चित्रयोधी चित्राङ्गसूदनः ।योगी धन्वी कृष्णपक्षो नन्दिघोषस्तु तद्रथः ॥ १३७ ॥
3.137 · p. 5
अनुष्टुप्
ग्रन्थिकस्तु सहदेवो नकुलस्तन्तिपालकः ।मोद्रेयाविमौ कौन्तेया भीमार्जुनयुधिष्ठिराः ॥ १३८ ॥द्वयेऽपि पाण्डवेयाः स्युः पाण्डवाः पाण्डवायनाः ।
3.56 · p. 5
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ह (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 मौ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
राज्ञश्छत्त्रे नृपलक्ष्म चमरः स्यात्तु चामरे ॥ १३९ ॥
3.139 · p. 5
अनुष्टुप्metre not read in every line
स्यान्न्यायद्रष्टरि स्थेयो द्वाःस्थे द्वाःस्थितिदर्शकः ।
3.58 · p. 5
अनुष्टुप्
क्षुद्रोपकरणानां स्यादध्यक्षः पारिकर्मिकः ॥ १४० ॥
3.140 · p. 5
अनुष्टुप्
पुराध्यक्षे कोट्टपतिः पौरिको दाण्डपाशिकः ।
3.60 · p. 6
अनुष्टुप्
वेध्यं निमित्तं बाणे तु लक्ष्यहा मर्मभेदनः ॥ १४१ ॥वीरश्च वीरशङ्कुश्च कदम्बोऽप्यस्त्रकण्टकः ।
3.61 · p. 6
अनुष्टुप्
नाराचो लोहनालोऽस्त्रसायकोऽसिस्तु सायकः ॥ १४२ ॥श्रीगर्भो विजयः शास्ता व्यवहारः प्रजाकरः ।धर्मपालोऽक्षरो देवस्तीक्ष्णकर्मा दुरासदः ॥प्रसङ्गो रुद्रतनयो मनुज्येष्ठः शिवङ्करः ।करपालो विशसनस्तीक्ष्णधारो विषाग्रजः ॥धर्मप्रचारो धाराङ्गो धाराधरकरालिकौ ॥ १४३ ॥चन्द्रभासश्च शस्त्रोऽथ क्षुर्यस्त्री कोशशायिका ।पत्त्रं च धेनुका पत्त्रपाले तु हुलमातृका ॥ १४४ ॥कुट्टन्ती पत्त्रफलाथ शक्तिः कासूर्महाफला ।अष्टतालायता सा च पट्टिसस्तु खुरोपमः ॥ १४५ ॥लोहदण्डस्तीक्ष्णधारो दुःस्फोटाराफलौ समौ ।
3.62 · p. 6
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 फ (wrong syllable)
चक्रं तु वलयप्रायमरसंचितमित्यपि ॥ १४६ ॥
3.146 · p. 6
अनुष्टुप्
शतघ्नी तु चतुस्ताला लोहकण्टकसंचिता ।अयःकण्टकसंछन्ना शतघ्न्येव महाशिला ॥ १४७ ॥
3.147 · p. 6
अनुष्टुप्
भुषुण्डी स्याद्दारुमयी वृत्तायःकीलसंचिता ।
3.65 · p. 6
अनुष्टुप्
कणयो लोहमात्रोऽथ चिरिका तु हुलाग्रका ॥ १४८ ॥
3.148 · p. 6
अनुष्टुप्
वराहकर्णकोऽन्वर्थः फलपत्त्राग्रके हुलम् ।
3.67 · p. 6
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्त्र (wrong syllable)
मुनयोऽस्त्रशेखरं च शराभ्यास उपासनम् ॥ १४९ ॥
3.149 · p. 6
अनुष्टुप्metre not read in every line
जिष्णौ तु विजयी जैत्रः स्याच्छृगाली तु विप्लवे ।
3.69 · p. 6
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सौ (wrong syllable)
करमध्ये सौम्यं तीर्थमथ स्यान्नियमे तपः ॥ १५० ॥
3.150 · p. 6
अनुष्टुप्metre not read in every line
सत्यवत्यां गन्धवती मत्स्योदर्यथ वक्रये ।भाटकोऽथ साक्षिणि स्यान्मध्यस्थः प्राश्निकोऽप्यथ ॥ १५१ ॥
3.151 · p. 6
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 थ (wrong syllable)
कूटसाक्षी मृषासाक्षी सूची स्याद्दुष्टसाक्षिणि ।
3.72 · p. 6
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
पादुकायां पादरथी पादजङ्गुः पदत्वरा ॥ १५२ ॥पादवीथी च पेशी च पादपीठी पदायता ।
3.73 · p. 6
अनुष्टुप्metre not read in every line
नापिते ग्रामणीभण्डिवाहक्षौरिकभाण्डिकाः ॥ १५३ ॥
3.153 · p. 6
अनुष्टुप्