कल्पना
kalpanāस्त्री · fem.In 8 kośas: 6 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
दूष्या कक्ष्या वरत्रा स्यात्कल्पना सज्जना समे ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दन्तावलानां संनाहे गुडा स्त्रीपुंसयोर्मता ।कल्पना सज्जना चाथ कुमारा गजपालकाः ॥भद्रो मन्दो मृगो मिश्रश्चतस्रो गजजातयः ।बृंहितं गर्जितं क्लीबे गजस्यान्नं विधा स्त्रियाम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अङ्कुशे तु सृणिः प्रोक्तः शृङ्खले निगडोऽन्दुकः ।गजस्य सज्जीकरणे सज्जना कल्पना समे ॥ २९२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चूषा चूष्या वरत्रा स्यात् कक्ष्या बन्धनरज्जुषु ।कल्पना सज्जना चेति हस्तिसज्जीकृतौ द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रवेणी तु परिस्तोमो वर्णः शारिः कुथो द्वयोः ।वप्रक्रिया परिणतिः कल्पना सज्जना समे ॥ ७१३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
करेणुः करिणी धेनुः कल्पना सज्जना घटा ।गण्डूषको बहिष्कर्षः संभोगश्चातिहस्तकः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वासनं धूपने ज्ञाने वासनं वारिधानिका ।कल्पनं कर्तने क्लृप्तो कल्पना गजसज्जना ॥
अनुष्टुप्
meaningsगजसज्जना
स्यात्कल्पनं कर्तनक्लृप्तिवाचिस्त्री सज्जनायामथ कर्तनं तु ।छेदे वधूनामपि तूलसेवे-ऽथो लङ्घनं भूषणवाचकं च ॥ ५० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 1, syllable 7 न (wrong syllable)
meaningsसज्जना
क्रन्दनं रोदने ध्वानयुद्धसंरावयोरपि ।कल्पनं कर्तने क्लिप्तौ कल्पना हस्तिसज्जने ॥
अनुष्टुप्
meaningsहस्तिसज्जन
कल्पना समर्थनापि कषिके सस्यमक्षिके ।कणिका तिलकाण्डेंऽशे गोधूमे तस्य चूर्णके ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स (wrong syllable)
meaningsसमर्थना
कल्पना as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु भूमिकास्यात्पाणिमध्याङ्गुलिपूगखण्डे *********** । स्यात्कल्पनायामपि भूमिकान्य- वेषस्य च स्वीकरणे प्रदिष्टा ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.1.11
- कोषकल्पतरु सज्जना[16b] स्याद्वर्जनं हिंसनदानवाचि स्यान्मार्जनं शुद्धिषु लोचने न (?) स्यात्सज्जनं सैन्यकगुल्मवाचि साधौ त्रये योषिति कल्पनायाम् ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.21.60
- शब्दरत्नावली सज्जनासज्जनं क्लीबलिङ्गं स्यादुपरक्षणघट्टयोः । कुलीने वाच्यलिङ्गं स्यात्कल्पनायामपि स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.92
- त्रिकाण्डशेष आकल्पआक्षेपो भर्त्सनाकृष्ट्योराकल्पौ वेशकल्पने । तृणभिद्गुल्मिन्युपलश्चन्द्रे ना स्त्र्युडुपः प्लवे ॥ २७४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.274